Akte van eerbied

vertelde op 20 april 2019 om 20:35 uur

Ik ben al meer dan eens huwelijksakten in de eerste helft van de 19e eeuw tegengekomen, waarbij de vader van een bruidegom/bruid weigert om huwelijkstoestemming aan zijn zoon/dochter te geven. In de bijlagen bij die huwelijksakten worden dan akten van eerbied genoemd, dat zijn akten waarbij de bruidegom/bruid via een notaris alsnog huwelijkstoestemming van zijn/haar vader te krijgen. De vader volhardt soms tot drie keer toe in zijn weigering. Toch gaat het huwelijk gewoon door. Wat is dan de zin van al of niet huwelijkstoestemming geven?

Reacties (9)

Helena zei op 20 april 2019 om 23:08 uur

In eerste instantie zocht men natuurlijk het huwelijksconsent van de ouders, grootouders of voogd. Maar bij weigering was er in die jaren dan toch deze weg: Dat was een akte waarin de rechter regelde dat een meerderjarige onder de dertig jaar toch zonder toestemming van zijn ouders of grootouders in het huwelijk kon treden.
De rechter besliste dus.

theo zei op 21 april 2019 om 13:16 uur

Helena,

Uit niets blijkt, dat de rechter eraan te pas gekomen is. De bruidegom stapt naar de notaris, laat een akte opmaken, waarin hij zijn vader vraagt alsnog huwelijkstoestemming te geven. Vader weigert, ook nadat er twee nieuwe pogingen van de bruidegom zijn geweest. Ook blijkt niet uit de huwelijksakte, dat de rechter er aan te pas gekomen is.

Bram zei op 21 april 2019 om 14:19 uur

Iets vergelijkbaars vind ik bij een schepenhuwelijk in 1736 in Mierlo: https://www.openarch.nl/bhi:1d32524e-f98e-c0a0-b890-baa6db094863

De bruid krijgt geen toestemming van haar ouders, maar omdat ze ouder is dan 20 jaar en de ouders geen geldige reden kunnen aanvoeren mogen ze toch in ondertrouw gaan. Het werd zo te zien alles met de schepenen geregeld.

Bram zei op 21 april 2019 om 14:19 uur

Iets vergelijkbaars vind ik bij een schepenhuwelijk in 1736 in Mierlo: https://www.openarch.nl/bhi:1d32524e-f98e-c0a0-b890-baa6db094863

De bruid krijgt geen toestemming van haar ouders, maar omdat ze ouder is dan 20 jaar en de ouders geen geldige reden kunnen aanvoeren mogen ze toch in ondertrouw gaan. Het werd zo te zien alles met de schepenen geregeld.

HenkD zei op 21 april 2019 om 15:57 uur

Het gaat hier om het huwelijksrecht zoals dat in het Wetboek Napoleon voor Nederland van 1809 is bepaald.
Vanaf 18 jaar (mannen) of 15 jaar (vrouwen) mocht men trouwen.
Maar altijd was toestemming van de ouders nodig. Geen toestemming, dan was trouwen wettelijk niet mogelijk.
Vanaf 25 jaar (M) of 21 jaar (V) was men voor het huwelijksrecht meerderjarig.
De ouders hoefden geen reden van de weigering op te geven als het ging om een kind jonger dan 25/21.
Na de leeftijd van 25/21 was ook toestemming nodig, zelfs al was men 50, of als men voor de 2e keer wilde trouwen.
Maar bij deze huwelijksmeerderjarigen konden de ouders alleen hun toestemming onthouden op wettelijke gronden.
Als praktische invulling daarvan was er de notariële Akte van Eerbied: daarin werd het huwelijk aangekondigd en de ouders om raad werd gevraagd. De akte werd aan de ouders betekend en hun werd door de notaris om hun mening en de reden van weigering gevraagd.
Dit proces herhaalde zich soms tot drie keer toe.

Gaf de weigerachtige ouder geen - of geen wettige reden op dan werd dat gezien als "stilzwijgen".
En dan geldt: "wie zwijgt stemt toe".
Een maand later kon het huwelijk alsnog voltrokken worden.

Helena zei op 21 april 2019 om 23:11 uur

@Theo, - je hebt gelijk. Niet de rechter (dacht hier aan het Vredesgerecht), maar je moest inderdaad aar de notaris voor een dergelijke akte en soms tot 3x toe. [Had het kunnen weten na dat notarissen project van BHIC ...ben het zo dikwijls tegengekomen]
@HenkD, - dank je wel voor je verdere uitleg. Vind het wel vreemd dat iemand van 50 nog een dergelijke verklaring nodig zou moeten hebben...

HenkD zei op 22 april 2019 om 01:06 uur

@Helena, ja dat is moeikijk voor te stellen. Maar wettelijk gezien was er geen leeftijdsgrens o.i.d. voor het toestemmingsvereiste.
Het komt voort uit het Romeinse recht waar de pater familias in feite bij elke kwestie het laatste woord had.
Hier een voorbeeld van een 43 jarige bruidegom die een Akte van (kinderlijke sic!) Eerbied had moeten regelen om te kunnen trouwen.

BS huwelijksakte (Akte)datum: 13-12-1831 Plaats: Grave
Bruidegom
Henricus Theodorus van Elswijck geboren 05-07-1788 te Grave
Bruid
Maria Aldegonda Mechtilda Berbers geboren 06-01-1802 te Roermond

De akte zelf is ook te vinden onder de Schepenakten alhier (7128.228 nr. 48).
Het zal in de praktijk overigens vaak niet zo'n vaart hebben gelopen.

HenkD zei op 25 april 2019 om 20:05 uur

@Theo,
wat natuurlijk meespeelde was het feit dat zo'n akte van eerbied de verhoudingen binnen een familie behoorlijk op spanning zette.
Heb je daar voorbeelden van? En/of kwam daar jouw vraag vandaan?

theo zei op 25 april 2019 om 20:21 uur

Henk,

Ik kwam de akte van eerbied tegen in huwelijksbijlagen. Maar voor eventuele latere gespannen verhoudingen binnen de familie heb ik geen aanwijzingen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: