Wat wordt met ''ghijnc'', ''hoycken'' bedoelt?

vertelde op 20 december 2018 om 20:52 uur

''dat hier opde(n) peys toe ghijnc en(de) sloech he(m) op mett(er) hoycken tewege(n) dagen vanden sake(n) voirs(creven) ongemoeyt te laten va(n) hem en(de) zijnre huysvrouwe(n) voirs(creven)''

Bovenstaande text komt uit een Leuvense akte uit 1456. Peys wordt met Munt bedoeld.

Ik weet niet wat met ''ghijnc'', ''hoycken'' wordt bedoeld. Sloegh kan ik ook niet plaatsen. Ik denk dat op Sloeg, slaan wordt bedoeld.

Ik heb gezocht naar vertalingen en betekenissen op de middeleeuwse woordenboek online maar niets kunnen vinden.

Alle hulp is welkom.

MvG
Alex

Reacties (5)

Peter van de Laar zei op 20 december 2018 om 23:43 uur

een 'eduacted guess": cijns en aanslag op het hooiveld ???

Helena zei op 21 december 2018 om 00:00 uur

ghijnc <-- kan het soms gewoon 'ging' betekenen?

Helena zei op 21 december 2018 om 00:20 uur

hoyken - zie huicke
huicke - bovenste kleed voor man en vrouw
bron: https://www.genealogieonline.nl/naslag/woordenboek/genealogisch_woordenboek_andre_dumont.pdf
Vond dit woord wel in meer teksten en dan in de betekenis van 'mantel'.

Kan overigens 'opde peys' soms 'opde stoep' (pui) betekenen hier?

HenkD zei op 21 december 2018 om 05:33 uur

Een vrije hertaling zou volgens mij zijn:

"dat hij er (naar hem), omwille van de vrede, toe ging en sloeg hem op de mantel, (teneinde) dat hij de eerder opgeschreven zaken ongemoeid zou laten (ten opzichte van) hem en zijn huisvrouw (voorschreven)".

Het slaan op de mantel (of het bovenste kleed zoals Helena dat benoemde) kan duiden op een akkoord, aanmoediging of een bevestiging - een gebaar naar een ander toe dat er overeenstemming is bereikt of moet worden bereikt. Zoals bijvoorbeeld het handjeklap bij een koop.

De hele tekst biedt wat meer duidelijkheid omtrent de mogelijke interpretatie. Vandaar dat het handig is het geheel te lezen. Die tekst vond ik gelukkig wel op internet.
Zie hier de akte van 29 mei 1456:
https://www.itineranova.be/in/SAL7349/R%C2%B0327.1-V%C2%B0328.1/act

Mooie tekst trouwens. Een boeiend tijdsbeeld van vijf en een halve eeuw geleden.

Alex zei op 21 december 2018 om 07:54 uur

Beste Henk,

Het gaat idd om die akte uit 29 mei 1456. Deze text trof ik eerder aan op genoemde website. Ik heb inmiidels veel gevonden.

Zoals ik heb kan vertalen is dat schoonzoon Jan van der Leck zijn schoonvader Hendrik van Bergen ter verantwoording heeft laten roepen over het niet na komen van huwelijkse voorwaarden.

Ik dacht dat het eerst ging om het niet nakomen huwelijkse voorwaarden van Jan van der Leck i.v.m. Cornelia van der Leck, dochter van Jan en meester Adriaan van der Aa.

Maar aangezien er sprake was van natuurlijke kinderen van Hendrik. Kan de genoemde huwelijkse voorwaarden te maken hebben tussen Jan van der Leck en Beatrice van Bergen, de wettelijke dochter van Hendrik.

Jan van der Leck was in deze akte gebrand, dat de wettelijke goederen te Gastel hem zou toebehoren en zijn waardinne (= zijn huisvrouw), en dat de natuurlijke kinderen van Hendrik, die al sinds 1436 weduwnaar was geworden, en dus niet meer is hertrouwd.

Opvallend is dat Cornelis van Bergen wordt genoemd. Hendrik van Bergen was de oom van Cornelis, en Corelis was een zoon van Wilem van Bergen, dus Willem is waarschijnlijk een jongere broer van Hendrik.

Je heb gelijk dat het een mooie text is, het is niet in ambtelijke taal uit die dagen, maar hoe men letterlijk met elkaar spraken.

De werkgroep is nog jaren bezig met het transcriberen van alle akten uit de vele registers. Men is bijna op 49.000 akten, van de ruim 109.000.

De periode tussen 1433 t/m 1466 is bijna gereed. De periode tot 1465 is voor mij van belang, met name voor 1430 , daar hoop ik nog een aantal ontdekkingen te doen over bovenstaande heren.

Mijn dank Henk, Helena en Peter, voor het mee denken.

MvG

Alex

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: