i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Geffen , Nuland , Vinkel
Tags:

Tempus destruendi of het Uur der Vernietiging: de bevrijding van Geffen, Nuland en Vinkel (sept.-okt. 1944)

vertelde op 23 maart 2007 om 13:54 uur

Op zondag 17 september 1944 start de operatie Market Garden, waarmee de geallieerden een snelle doorstoot willen maken over de Rijn en zo Duitsland snel op de knieën te dwingen. Die doelstelling wordt niet gehaald. Het enige resultaat is uiteindelijk een lange strook bevrijd Noord-Brabant, tussen de 20 en 30 kilometer breed, vanaf Eindhoven noordwaarts tot aan Elst bij Nijmegen: de Corridor.

De ruïne van de kerk van Nuland, 1944De geallieerde troepen hadden opdracht hun positie te behouden. Voor de Duitsers was het van strategisch belang om in ieder geval Den Bosch tot het uiterste te verdedigen: die stad betekende immers het veiligstellen van een ontsnappingsroute over de Maas. Tot tweemaal toe hebben ze geprobeerd de corridor te doorbreken, maar beide keren mislukte dat.

De impasse die daarop ontstond werd uiteindelijk doorbroken door de opdracht van het geallieerde hoofdkwartier tot operatie Pheasant: het Canadese 1e leger moest Zeeland en West-Brabant bevrijden, het Britse 2e leger moest vanuit de corridor naar het westen optrekken en zo heel Noord-Brabant Duitser-vrij maken. Die aanval zette op 22 oktober in. Maar voor het zover was maakten Geffen, Nuland en Vinkel nog zware tijden door.

De Nulandse priester Wouter Lutkie heeft een dagboek bijgehouden van deze donkere dagen voor de regio. Tijdens operatie Market Garden beschrijft hij hoe ’s ochtends in alle vroegte naar het klooster fietst om daar de mis op te dragen:

Zes uur vanmorgen, nog volslagen donker, doffe bonken van het kanon. Zoals ook gisteravond, na inval van de duisternis de dreigende stemmen van het geschut… Vinkel, Kaathoven, Loosbroek, Vorstenbosch, Heeswijk, Middelrode, Dinther, Schijndel, Sint Oedenrode, Uden, Veghel: de kanonnen spuwen daar hun vuur. Op de broze woninkjes, waarbinnen de mensen in doodsangst hun rozenhoedjes prevelen. Ze zijn niet geëvacueerd, die dorpen. Schuilkelders kent men er niet.

28 september: thans wordt Nuland beschoten van Heesch uit, door de geallieerden. Straks, wanneer de Duitsers zich op Den Bosch hebben teruggetrokken, krijgt ons dorp beschieting van hen. Zo wordt stuk voor stuk elk dorp tweemaal onder vuur gelegd. Tempus destruendi…

De ietwat eentonige strategie der vernieling…

Een vernielde Cromwell-tank van de 7de Armoured divisie bij de kapotte molen tussen Nuland en VinkelLutkie had gelijk: in deze nasleep van de operatie Market Garden, waarbij op zondag [dat moet natuurlijk zijn: donderdag; zie bij de reacties] 28 september Heesch door de Britten veroverd was, werd er nog hevige gevochten in Middelrode, Nuland en Geffen door de 7de Armoured divisie. Begin oktober stabiliseerde het front en werd het relatief rustig, want niet wilde zeggen dat er niet meer geschoten werd.

De verdedigingslinie van de Duitsers loopt nu dwars door Nuland: alle boerderijen worden bezet, overal inkwartiering en rondom de huizen en langs de wegen worden dekkingskuilen gegraven. Langs de Heiweg, de Singel en andere toegangswegen worden mijnenvelden aangelegd.

Veel bewoners trekken weg, vooral naar Vinkel. In de eerste week van oktober zijn eigenlijk alleen nog maar Wouter Lutkie, de zusters in het klooster, de burgemeester, de pastoor en nog een paar families in het dorp. De meesten zitten geregeld in de schuilkelder vanwege de beschietingen.

Omdat de Britten denken dat de kerktoren van Nuland een observatiepost van de Duitsers is, is die een geliefd doelwit. Uiteindelijk zijn het echter de Duitsers zelf die in de nacht van 5 op 6 oktober de toren opblazen. Op 9 oktober komt het bevel tot evacuatie van het hele dorp. Op 11 oktober verlaten de laatsten Nuland en komen via de spoorlijn in Geffen terecht, dat inmiddels al door de Britten is bevrijd. Vandaar gaat het naar Oss.

Op zondag 22 oktober zetten de geallieerden vanuit de Corridor de aanval op Den Bosch in. De strijd rond Nuland is kort maar hevig. Rond half elf in de ochtend is het dan totaal verwoeste dorp in geallieerde handen. Langs de spoorlijn Den Bosch-Nijmegen rukt de 53ste Welsh divisie verder op richting de hoofdstad, die na hevige gevechten op 27 oktober definitief wordt ingenomen… Op de kaart ziet de hele actie er zo uit:

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (20)

G.N. van Rosmalen Heesch zei op 23 februari 2009 om 20:16 uur

Heesch is WOENSDAG 27 september 1944 bevrijd en niet op ZONDAG 28 september,
groet

Marilou Nillesen bhic zei op 24 februari 2009 om 11:34 uur

Beste G.N. van Rosmalen,
U heeft helemaal gelijk. Uit het boek "De bevrijding van Heesch: Oorlogsherinneringen van Heeschenaren" van Johan van de Steeg blijkt dat de bevrijding van Heesch in feite vier dagen in beslag heeft genomen (van 25 tot en met 28 september).
De "officiele" bevrijding is in de nacht van 27 op 28 september een feit geworden. We hebben de zondag in donderdag veranderd.

J.M. Janssen zei op 4 maart 2009 om 12:39 uur

Er zijn ook verschillende families naar den Bosch gelopen o.a. fam Hanegraaf(timmerman) fam. Dirks(directeur zuivelfabriek) en fam. Verhagen plus handkar met wat spullen.In den Bosch opgevangen door Zusters van de Choorstraat in de lege klaslokalen van het pensionaat.Eten uit de gaarkeuken. Er waren toen ook al veel Bosschenaren gehuisvest. Na de oorlog is door deze gevacueerden nog een plaquette met alle namen als dank.

Theo Hanegraaf zei op 27 april 2009 om 21:20 uur

Goededag

Ik zou graag in contact komen met de Hr of Mevrouw Janssen om dat deze schrijft over de Familie Hanegraaf , dat was mijn vader

Theo Hanegraaf

P.reinders zei op 22 juni 2009 om 15:04 uur

Wanneer is Vorstenbosch bevrijd? en is hier ook ooit over geschreven?

Marilou Nillesen bhic zei op 2 juli 2009 om 10:04 uur

Beste P. Reinders,

Het lijkt zo'n makkelijke vraag maar toch was het even spitten naar het antwoord. Een boek over de bevrijding van Vorstenbosch heb ik niet kunnen traceren maar via heemkundekring Nistelvorst geeft Cor Ottenheim het volgende antwoord:

In het kerkdorp Vorstenbosch is vergeleken met de regio betrekkelijk weinig te merken geweest van de oorlog. Wel was er de angst voor oorlogsgeweld en is er een boerderij afgebrand (familie Zomers) door een vliegende bom en is aan een gestrande piloot van de geallieerde troepen een schuiladres verzorgd.

De bevrijding is door veel Vorstenbosschenaren ervaren en beleeft in Veghel (18 september 1994). Daar trokken de mensen heen toen ze hoorden dat de geallieerden daar gearriveerd waren. Ze zagen van grote afstand de parachutisten landen en de militairen door het centrum van Veghel trekken. Deze feestelijk intocht is op het einde van de middag nog afgebroken omdat het bericht kwam dat de Duitsers aan de Corridor van twee kanten weer terrein begonnen terug te winnen en het centrum van Veghel trachten in te sluiten. Het publiek waaronder de Vorstenbosschenaren keerden toen snel naar huis.

Weken later toen op de radio het officiële bericht kwam dat geheel Nederland bevrijd was heeft bakker (Toontje van Heeswijk) zijn radio in het wijdgeopende raam gezet en met een vol volume dit bericht door Vorstenbosch laten schallen.

Theo Hanegraaf zei op 11 december 2009 om 18:29 uur

Hierbij doe ik nogmaals een oproep , Ik zou graag in contact komen met De Hr of Mevr J.M. Janssen , Daar die spreken over de familie Hanegraaf ( timmerman )
Dit was mijn vader

Theo Hanegraaf zei op 25 januari 2010 om 21:43 uur

hier bij doe ik nogmaals een oproep aan de hr of mevr Janssen naar aanleiding hun verhaal over mijn vader Driek Hanegraaf

Mariët Bruggeman bhic zei op 26 januari 2010 om 10:10 uur

Beste Theo,
aangezien wij niet zomaar emailadressen mogen verspreiden, heb ik Mw.of Dhr. Janssen een email gestuurd, met het verzoek om met jou contact op te nemen. Ik hoop dat hij hierop reageert.

Theo Hanegraaf zei op 26 februari 2010 om 12:51 uur

Hierbij wil ik nogmaals een oproep doen aan de Familie Janssen ivm mijn onderzoek dat diverse familie opgevangen werden bij de zusters van de Choorstraat Het gaat over de familie Hanegraaf en Dirks

Huub van der Kammen zei op 25 maart 2011 om 22:16 uur

Goedenavond

Ik heb een foto van een soldaat (Engelse (Tommy) of Welsh?) die bij mijn moeder's ouders in Lith hebben gebivakeerd. Wil graag met iemand in conversatie komen voor identificatie. ook in verband met info over de bevrijding van Lith. Ik woon nu in UK. nog bedankt. mvg. Huub van der Kammen

Henk Buijks bhic zei op 26 maart 2011 om 23:08 uur

Huub, dat is OK, maar om jouw verzoek ook werkelijk in Lith te laten aankomen, kun je ons het beste je e-mailadres toemailen, niet via dit forum, maar naar info@bhic.nl, graag met een scan van de foto en de familienaam van je moeder. Dan zorgen wij dat er een bericht naar Lith gaat, met jouw gegevens.

Vriendelijke groet,

Ton van Herpen, bestuurslid stichting de vinkelse molen zei op 29 augustus 2011 om 10:53 uur

Geachte heer/mevrouw,
Is er nog meer documentatie bekend over bv de beschieting van de vinkelse kerk en de beschieting van de vinkelse molen?

Henk buijks bhic zei op 29 augustus 2011 om 13:05 uur

@Ton, heb je het boek "Vinkel 5 jaar in oorlog 1940-1945" van Alb.v.d.Elzen en Tonny van der Lee al geraadpleegd? Verder zou ik sowieso dorpsgenoot Albert v.d.Elzen benaderen.

Theo Hanegraaf zei op 8 januari 2012 om 18:45 uur

Ik zou graag in contact komen met de Hr of Mevrouw Janssen om dat deze schrijft over de Familie Hanegraaf , dat was mijn vader

Mariët Bruggeman bhic zei op 9 januari 2012 om 14:11 uur

Beste Theo,
ik heb, ondanks dat ik dit al eerder gedaan heb, toch maar nog een mailtje gestuurd naar het bij ons bekende emailadres van dhr. Janssen.
Ik vind het jammer dat er nog niet gereageerd is en ik hoop echt voor je dat je oproep deze keer wél wordt gelezen.

J.M.Aarts zei op 10 januari 2012 om 19:16 uur

Mevr. Bruggeman. Naar aanleiding van uw mailtje even een toelichting.Ik heb toendertijd wel een reactie gehad van hem via u maar door omstandigheden heb ik toen niet geageerd. Maar ik heb zojuist gelezen dat de hr. Hanegraaf nog steeds op zoek is naar mij dus laat hem maar contact opnemen met mij. Mijn naam is trouwens niet J.M.Janssen maar Jan Aarts misschien kent hij mij dan wel.M.v.gr. Jan Aarts

Mariët Bruggeman bhic zei op 10 januari 2012 om 20:23 uur

Nou, meneer Aarts, dat moet dan nu toch wel goed komen.
Laat u het anders nog eens aan ons weten ?

Veel succes en met vriendelijke groeten,

Theo Hanegraaf zei op 11 januari 2012 om 12:42 uur

Hallo Mariët

Ik las dat de Hr Aarts gereageerd heeft;
Kan ik nu van u het E mail adres van hem krijgen zo dat ik contact met hem kan op nemen

Groetjes Theo Hanegraaf

Mariët Bruggeman bhic zei op 12 januari 2012 om 10:18 uur

Beste Theo,
ik heb je ondertussen per email het emailadres van dhr. Aarts gestuurd.
Veel succes en met vriendelijke groeten,

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: