i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Engelen
Tags:

Neergestorte vliegtuigen in Engelen 1940-1945

vertelde op 20 april 2012 om 10:15 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

De geallieerde vliegtuigen waren heel vaak bommenwerpers die bij bombardementsmissies op doelen in Duitsland geraakt werden door Duits afweergeschut (de zogenaamde Flak) of onderschept werden door Duitse jachtvliegtuigen (vooral ’s nachts, tijdens de zogenaamde Nachtjagd).

Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder.

In Engelen is één keer een geallieerde bommenwerper neergestort. Dat gebeurde op 28 augustus 1944 om 23.30 uur. Het was een Handley Page Halifax V van het 161 Squadron, LL388 call sign MA-W. De piloot van dit vliegtuig was F/Lt Peter Green. 

Dankzij de tip van Wim van den Boom en het boek van Graham Dugdale en Frans Lucas, De nacht wacht (Engelen, 2004) weten we inmiddels een hoop details van deze crash. De Halifax had een bijzondere missie, want er waren containers en drie Nederlandse geheim agenten aan boord. De containers zullen waarschijnlijk materiaal (wapens, zendmaterialen) voor het verzet hebben bevat. De geheim agenten zouden worden gedropt in de buurt van Deurne. Het waren Jacky van der Meer, Krijn Buitendijk en Gerrit Kroon.

Het vliegtuig was die avond om 21.56 uur opgestegen van zijn basis Tempsford in Bedfordshire (ten noordwesten van Londen). Dit vliegveld was waarschijnlijk de meest geheime luchtmachtbasis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het was namelijk de thuisbasis van twee Special Duties squadrons, namelijk 138 Squadron, dat zorgde voor het droppen van zogenaamde Special Operations Executive (SOE) agenten en hun voorraden in bezet Europa, en 161 Squadron, dat gespecialiseerd was in het brengen en weer ophalen van mensen naar en van bezet gebied.

De Halifax werd boven Nederland geraakt door luchtafweergranaten en vloog in brand. De piloot, F/Lt Peter Green, toen 31 jaar, heeft een notitieboekje bijgehouden van wat er na de crash is gebeurd. Hij heeft het vliegtuig zo veilig mogelijk aan de grond proberen te zetten. Onder deze omstandigheden (het voorste gedeelte brandde enorm fel) werd het een ruwe noodlanding waarbij het toestel in twee stukken brak. Green had zijn bemanning opdracht gegeven zich klaar te maken voor een noodlanding en het ontsnappingsluik te openen.

Hij raakte zelf buiten bewustzijn van de klap en werd weer wakker in een weiland, in de buurt van het brandende wrak. Duitse soldaten vonden hem en brachten hem naar een ziekenhuis in Den Bosch, waarna hij eind september in krijgsgevangenschap werd afgevoerd naar Duitsland, waar hij op 2 mei 1945 werd bevrijd door de Russen.

Twee leden van de bemanning overleefden de crashlanding niet. Dat waren navigator W/O Norman Francis Slade (36) en bommenrichter F/O Arnold Keith Michael Dean. Zij werden beide in Engelen begraven.

De overige inzittenden werden uit het toestel geslingerd, of konden zelf uit het staartstuk stappen. Graham Dugdale heeft een boek geschreven over zijn belevenissen als radiotelegrafist bij de RAF onder de titel Even birds don’t fly at night (2003), waarvan de vertaling is opgenomen in het al genoemde boek De nacht wacht. In dat boek vertelt hij natuurlijk ook uitgebreid over de nacht van 28 op 29 augustus 1944.

Hij bevond zich achter in het vliegtuig om de lading te kunnen droppen als het zover was, toen de noodlanding werd ingezet. Hoewel hij ruw tegen de vloer werd gesmeten en zijn linkerschoen verloor, kon hij ongedeerd uit het afgebroken staartstuk stappen. De voorste helft lag fel brandend aan de andere kant van het weiland, waar ze waren neergekomen. Al snel kwam hij de boordwerktuigkundige Nipper Huntley tegen, die ook al zijn linkerschoen miste en gewond was.

Uit het duister doken ook twee van de drie geheim agenten op, die op aansporing van de vliegers zich weer snel uit de voeten maakten. Ook de boordschutter voegde zich bij hen en even later werd dit drietal door Duitse soldaten gevangen genomen. Die soldaten hadden inmiddels ook de derde geheim agent, Gerrit Kroon, gevonden die zwaar gewond was. Door de reactie van Jelle Reitsma hieronder weten we inmiddels iets preciezer wat er met hem gebeurd is.

Na te zijn verhoord in de Polizeigefängnis Haaren wordt hij opgesloten in kamp Vught, vanwaar hij wordt overgebracht naar het concentratiekamp Neuengamme. In februari en maart 1945 verricht hij dwangarbeid op een scheepswerf in Hamburg en wordt dan op transport gesteld naar het concentratiekamp Sandbostel, ten oosten van Bremen. Enkele dagen na de bevrijding door de Engelsen overlijdt hij op 2 mei 1945 aan longontsteking en uitputting, 35 jaar oud.

Zoals gezegd: de rest van de bemanning overleefde de crash, al raakten ook piloot F/L P. Green en boordwerktuigkundige Sgt N. Huntley gewond. Green kwam als krijgsgevangene in het krijgsgevangenkamp Stalag Luft I terecht, net als zijn bemanningslid boordschutter en dispatcher F/O C. Carter. De beide andere bemanningsleden, radiotelegrafist W/O G. Dugdale en boordschutter Sgt N. Hayward, werden als krijgsgevangenen geïnterneerd in Stalag Luft 7.

De twee Nederlandse geheim agenten J.M. van der Meer (codenaam Stalking) en K. Buitendijk (codenaam Fishing) slaagden erin uit handen van de Duitsers te blijven.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (10)

Wim van den Boom zei op 5 december 2012 om 16:06 uur

Serial Range LL325 - LL367. 43 Halifax Mk.V. Part of a batch of 480 HP Halifax Mk.V/111. LK890-LK932; LK945- LK976; LK988-LK999; LL112-LL153; LL167-LL198; LL213-LL258; LL270- LL312; LL325-Ll367; LL380-LL423; LL437-LL469; LL481-LL521; LL534- LL542 Mk.V; LL543-LL559; LL573-LL615 Mk.111. Delivered by Rootes Securities (Speke) between 21Mar44 and 16Apr44. This was the last Halifax V reported missing from No.161 Sqdn and probably the last Halifax of its type to be lost on a Bomber Command duty. Part of a late production run of Mk.Vs built by Rootes Securities. LL388 was initially assigned to No.161 Sqdn and later transferred to No.138 Sqdn before being taken back on charge by No.161 Sqdn. Most of the aircraft from this production run were allocated to either Airborne Support Squadrons, or Conversion Units. Airborne 2156 28Aug44 from Tempsford on OPERATION HENDRICK 1.Six containers and three packages were intended for this operation and three agents and one package were intended for OPERATION STALKING. Struck by 20mm shells, fragments of which killed one of the agents and badly injured the Navigator W/O Slade. Crashed at Hedel apx 4 km N of S-Hertogenbosch. F/L Green was wounded and taken PoW with four other crew members. W/O Slade died of his wounds 30Aug44 and is buried at Engelen just S of Hedel. F/O Dean, the Bomb Aimer, was the other crew member killed. The three Dutch agents on board were J.M.Van der Meer (Stalking), K.Buitendijk (Fishing) and G.Kroon (Skating). The latter was the agent killed by the shell-fire on board but the other two managed to evade. It was the loss of a very experienced crew. F/L P.Green PoW Sgt N.Huntley Inj W/O N.F.Slade Inj see above. A.K.M.Dean KIA W/O G.Dugdale PoW F/O C.Carter PoW Sgt N.Hayward PoW Agent K.Buitendijk Evd Agent J.M.Van der Meer Evd Agent G.Kroon KIA F/O C.Carter was interned in Camp L1. PoW No.5453 with F/L P.Green, PoW No.5971. W/O G.Dugdale in Camp L7, PoW No.774 with Sgt N.Hayward, PoW No.780. Sgt N.Huntley was confined in Hospital due injuries. No PoW No. "

Wim van den Boom zei op 5 december 2012 om 16:14 uur

Goedemiddag
Deze tekst is afkomstig een Duitse Website
lostaircraft.com deze site geeft ook informatie over Amerikaanse en Duitse vlietuigen.

vele groeten Wim

Rien Wols bhic zei op 6 december 2012 om 10:18 uur

Hartelijk dank Wim, voor deze aanvulling. Ik heb het verhaal er flink mee kunnen uitbreiden. Ik vind het een intrigerend verhaal geworden, vooral omdat het nog niet helemaal duidelijk is, wat er precies met die Gerrit Kroon is gebeurd.
Vriendelijke groet,

Jelle Reitsma zei op 20 april 2014 om 21:11 uur

Geachte heer van den Boom,
Een prima verslag uit het gezichtspunt van 161 Sq.
Wat Gerrit Kroon betreft volgt hieronder een stukje tekst dat bij de herdenking in de Grote Kerk in Apeldoorn op 4 mei 2014 zal worden voorgedragen:
Gerrit Kroon komt begin juli via Portugal in Engeland aan. In de rang van sergeant volgt hij in Londen een opleiding tot marconist bij het Bureau Bijzondere Opdrachten. Ook leert hij parachutespringen. Al deze zware training is nodig om als geheim agent in bezet gebied te kunnen worden ingezet.

Dat gebeurt inderdaad in de nacht van 28 op 29 augustus 1944. Samen met twee andere Nederlandse geheime agenten stijgt hij op in een Halifax bommenwerper die koers zet naar Zuid-Nederland. Ten noorden van ‘s Hertogenbosch wordt het vliegtuig geraakt door de Duitse luchtafweer, vliegt in brand, valt in stukken uiteen die in de buurt van Hedel terechtkomen. Eén bemanningslid wordt dodelijk getroffen, een ander gewond (overlijdt later) maar de rest van de bemanning, Gerrit en zijn kameraden kunnen het brandende wrak nog net op tijd verlaten en komen met hun parachutes aan de grond. Gerrit raakt bij de landing ernstig gewond. Hij breekt beide benen en wordt door de Duitsers gearresteerd.

Na te zijn verhoord wordt hij opgesloten in kamp Vught. In september 1944 wordt hij overgebracht naar het con¬centratiekamp Neuengamme en moet in de maanden februari en maart 1945 dwangarbeid verrichten op een scheepswerf in Hamburg. Daarna volgt transport naar het concentratiekamp Sandbostel ten oosten van Bremen. Enkele dagen na de bevrijding door de Engelsen overlijdt hij op 2 mei 1945, aan longontsteking en uitputting. Hij is dan 35 jaar oud. Pas op 3 augustus krijgen zijn ouders bericht van zijn dood.
Bovenstaande gegevens worden gestaafd door documenten afkomstig van familieleden van Gerrit Kroon.

Frans Lucas zei op 2 januari 2015 om 16:49 uur

Geachte Jelle en Wim,
Omdat ik in Engelen woon, heb ik de crash van de Halifax bestudeerd en er zelfs een boek over geschreven (De nacht wacht, 2004), samen met de radio-operator Graham Dugdale waar ik mee gecorrespondeerd heb. Ik ben benieuwd naar de bron van het verhaal dat de geheim agenten met een parachute het toestel zouden hebben verlaten. Volgens Graham Dugdale heeft de piloot wel het bevel gegeven om het toestel te verlaten, maar ze zaten zo dicht bij de grond dat springen geen optie was. Ik ben dus benieuwd waar het verhaal vandaan komt dat er wel gesprongen is met een parachute.
Ook is mij niet bekend waar het verschil zit in de datum van overlijden van Slade en Dean. In een proces-verbaal van de toenmalige veldwachter en een verslag van de burgemeester Willemse, staat dat er twee slachtoffers waren. De burgemeester heeft de identificatieplaatjes in zijn hand gehad en heeft twee dode lichamen bij het vliegtuig zien liggen. Op de grafsteen staan ook twee verschillende data. Navraag bij de graven dienst en Rode Kruis hebben mij niets opgeleverd vanwege de privacy: Ik ben geen familie en heb geen schriftelijke toestemming om navraag te doen namens de familie. Maar mogelijk weet u bronnen aan te boren die een en ander kunnen bevestigen.
Ben erg benieuwd naar uw bevindingen.

Frans Lucas zei op 22 januari 2015 om 15:26 uur

Voor Rien Wols,
Geachte Rien, Is het mogelijk om uw verhaal aan te passen met de aanvullingen en correcties die bovenstaand gegeven zijn? Ik voorzie u graag van de documenten waarmee een en ander geverifieerd kan worden.
Vriendelijke groet

Rien Wols
Rien Wols bhic zei op 5 februari 2015 om 08:29 uur

Dag Frans,
Dat doe ik natuurlijk met alle plezier. Ik heb daarbij inderdaad wel interesse in die documenten, dus als je me die zou willen toesturen (via info@bhic.nl, tav van mij, dan komt het wel terecht), heel graag. Vriendelijke groet

Frans Lucas zei op 2 april 2015 om 16:44 uur

Beste Rien,
Heb je de documenten ontvangen? Ik zie dat het verhaal nog niet is aangepast. Mocht je de documenten die het verhaal compleet maken niet hebben ontvangen, laat maar weten dan stuur ik ze nog een keer door.
Vriendelijke groet
Frans Lucas.

Hanneke van der Eerden
Hanneke van der Eerden bhic zei op 4 april 2015 om 13:58 uur

Beste Frans, bedankt voor je documenten. Rien is momenteel afwezig op het BHIC, vandaar dat de verwerking nog niet aangepast is. Graag nog even geduld.

Frans Lucas zei op 4 augustus 2015 om 11:36 uur

Beste Rien,
Ik zie dat de gegevens in jouw verhaal nog niet in zijn geheel zijn aangepast. Als de reden daarvan is dat jij andere bronnen hebt die mijn gegevens tegenspreken, dan ben ik daar zeer benieuwd naar.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: