skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Stef Uijens
Stef Uijens RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Stef Uijens
Stef Uijens RA Tilburg

Afwateringskanaal ’s-Hertogenbosch-Drongelen

Het Drongelens of Drongels Kanaal zoals het in de volksmond wordt genoemd, is tussen 1907 en 1911 gegraven om wateroverlast te voorkomen in de lage gebieden rond ’s-Hertogenbosch en in de polders ten westen van de stad. het kanaal is ruim 19 kilometer lang.

Drongelens Kanaal
Drongelens Kanaal

Aangelegd: 1907-1911
Lengte: 19 km
Verval: 1 m
Sluizen: spuisluis (Bovenlandse sluis)
Capaciteit: 80 m3 p/s

Het Afwateringskanaal 's-Hertogenbosch-Drongelen garandeerde de afvoer van 80 m3 water per seconde, ofwel de maximale afvoer van Aa, Dommel en Leij samen. Want in die beken lag het grootste probleem. Dommel en Aa komen bij de stad bij elkaar en gaan daar verder als de Dieze. Als er meer water aangevoerd werd dan deze beken aankonden, ontstonden er overstromingen.

Ontwerp voor de monding van het Drongelens Kanaal in de Maas
Ontwerp voor de monding van het Drongelens Kanaal in de Maas

Zowel de Aa als de Dommel kregen in de 19e eeuw bovenstrooms met een groeiend aanbod van water te maken. In de Belgische Kempen werden na 1839 voor ontginningsprojecten tot 3.000 hectaren heide via een kanalenstelsel bevloeid met Maaswater. Het merendeel van dat water kwam via de Dommel en haar zijriviertjes naar de Dieze. En in eigen land leidden ontginningen in de Peel tot een aanbod van veel extra water voor de Aa.

De situatie bij de monding anno 2011
De situatie bij de monding anno 2011

Als dan ook nog hoogwater op de Maas en/of het stromen van de Beerse Maas de afvoer van Dommel en Aa blokkeerden, was de ellende niet te overzien. De Maasmondwet van 1883 moest daarin een grote verbetering brengen. Volgens deze wet moest er worden voorzien in de afwatering van het inundatiegebied van Aa en Dommel.

Een belangrijke rol was daarbij weggelegd voor het Afwateringskanaal, dat als zodanig in werking trad bij een waterhoogte van 2.06 meter boven NAP. Bij die hoogte stroomde het Dommelwater via een overlaat, De May bij de brug in de Vughterweg, het kanaal in.

Deze overlaat zorgde er tevens voor, dat er voldoende Dommelwater naar de Dieze bleef gaan om scheepvaart mogelijk te maken. Het kanaal loopt vanaf de overlaat langs de hogere gronden onder Vught en Cromvoirt tot de Baardwijkse Overlaat en vandaar naar het noorden tot bij Gansoijen bij Waalwijk.

Het Drongelens kanaal op 31 november 2012. Foto: Truike van den Eerenbeemd
Het Drongelens kanaal op 31 november 2012. Foto: Truike van den Eerenbeemd

Daar watert het via de Bovenlandse Sluis uit in de Bergse Maas. Het verval bedraagt ruim een meter.

Rond de ingebruikname van het Drongelens kanaal is een esdoorn van buitenlandse herkomst geplant door de aannemers De Groot en Kalis, uit respectievelijk Gorinchem en Sliedrecht. Deze boom van Kalis, zoals oude Waalwijkers hem nog noemen, staat ten noorden van de spoorbrug in de linkerzijde van de bedding van het kanaal tussen het water en de kanaaldijk.

De Bovenlandse Sluis werd aan het eind van de negentiende eeuw gebouwd en in de jaren tachtig gerenoveerd. Behalve voor afwatering zorgt het Drongelens Kanaal ook voor watertoevoer naar de hoger gelegen gebieden bij Vlijmen en Drunen. Het vijzelgemaal Loonse Vaart pompt water uit het kanaal de polders in.

In de loop van de 20e eeuw nam de watervervuiling sterk toe. In de jaren zeventig was er nauwelijks nog vis te vangen in het Drongelens Kanaal. Sindsdien is de waterkwaliteit weer sterk verbeterd en heeft het kanaal en zijn oevers zelfs een ecologische functie gekregen.

Bootjes in de monding van het Drongelens Kanaal
Bootjes in de monding van het Drongelens Kanaal


Viswedstrijd in het Drongelens Kanaal (foto: de Weekkrant.nl)
Viswedstrijd in het Drongelens Kanaal (foto: de Weekkrant.nl)

Waterschap Aa en Maas heeft het beheer van het kanaal hiervoor aangepast. Diverse voorzieningen maken het gebied ook aantrekkelijk voor recreatieve activiteiten.

Reacties (16)

Frans zei op 18 juli 2011 om 17:00
Wat wordt bedoeld met BOEVENSTROOMS??

-Citaat-
Zowel de Aa als de Dommel kregen in de 19e eeuw boevenstooms met een groeiend aanbod van water te maken.

MvG
Rien Wols, namens BHIC bhic zei op 19 juli 2011 om 09:32
Beste Frans,
daar wordt bovenstrooms mee bedoeld. Ik heb de typefout verbeterd, dank voor je opmerkzaamheid.
jan verhoofstad zei op 15 februari 2012 om 13:29
tussen de brug valkenvoortweg en de sluis voornamelijk de westzijde kan ik geen oevers noemen dit is een levensgevaarlijke blubberbak
Paul Huismans, namens BHIC bhic zei op 16 februari 2012 om 12:46
Beste Jan,
Dat kan natuurlijk een kwestie van natuurontwikkeling zijn, of van smeltwater. Maar als je denkt dat het achterstallig onderhoud is, dan zou ik contact opnemen met <a href="http://www.aaenmaas.nl/algemene_onderdelen/contact" target="_blank">waterschap Aa en Maas</a>.
jan verhoofstad zei op 17 februari 2012 om 09:03
beste Paul
er zit een maar aan niemand kan mij vertellen wie de westoevers van het kanaal in zijn of haar beheer heeft
anoniem zei op 20 juni 2012 om 09:56
RWS dienstkring Noord-Brabant heeft het beheer van de westelijke kanaaldijk bij Baardwijk
Paul Huismans, namens BHIC bhic zei op 21 juni 2012 om 07:49
@ anoniem
Dank voor deze aanvulling. Misschien is de vraag van Jan Verhoofstad daarmee toch nog beantwoord.
We zijn benieuwd of er nog andere beheerders zijn van delen van het kanaal en de oevers.
Elisa zei op 29 juni 2012 om 15:47
Hallo,

Wat is tegenwoordig nou precies de functie van het afwateringskanaal tussen 's-Hertogenbosch en Drongelen?
jan verhoofstad zei op 30 juni 2012 om 15:31
daar kom je wel achter als de sluis gesloten blijft dan zitten er veel mensen met zatte voeten
Annemarie van Geloven namens BHIC bhic zei op 3 juli 2012 om 13:24
De 'natte voeten' zoals Jan dat kernachtig samenvat, worden op de website van Waterschap Aa en Maas zo omschreven:

Betekenis voor stad, landbouw, recreatie én natuur:
Het kanaal zorgt dat Bosschenaren droge voeten houden. ‘s Zomers dient het kanaal tevens als waterinlaat voor landbouwgronden rondom Drunen en Vlijmen. Daarnaast heeft het kanaal een steeds belangrijkere natuur- en recreatiefunctie gekregen waar veel wordt gevist en gefietst. Het kanaal maakt onderdeel uit van een natuurstrook (ecologische verbindingszone) waar flora en fauna alle ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.
joop Biezemans Vlijmen zei op 22 augustus 2012 om 13:32
Afgelopen zondag na lange tijd nog eens bij Vlijmen langs kanaal gefietst bij het zwarte sluisje.
Waar veel jeugdherinneringen liggen. Waar vroeger heel veel gevist werd.
Triest om te zien dat er amper onderhoud wordt gepleegd,De bomen groeien in het kanaal. De oevers dichtgegroeid. Nooit eens goed uitgebaggerd, alhoewel er zoals ons pa vroeger zei, nog wel het een en ander aan munitie uit de 2e wereldoorlog in zal liggen.
Nee, waterschappen, met ons dure belastinggeld doe je daar niet veel.
Bas zei op 21 juli 2021 om 10:58
Enkele updates:
De genoemde boom was een Zilveresdoorn. Was, want deze ligt al sinds 2013 plat. De satm was gespleten, door de boom plat te leggen is geprobeerd om deze opnieuw te laten groeien. Dat is niet gelukt; de boom is volledig afgestorven. Rondom de boom is nu een soort mini-natuurgebied, wat helaas vooral overwoekerd is door bramen en brandnetels.
De waterkwaliteit is vooral verbeterd door een betere rioolwaterzuivering van Tilburg. Deze zuivering watert af via de Zandleij, een gegraven "kanaal" wat oa langs moerasgebied De Brandt loopt. Voorheen rook je wasmiddel langs het kanaal, dat is nu gelukkig weg. Maar van zwemkwaliteit is het water zeker nog niet.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 21 juli 2021 om 15:25
Ah, bedankt voor deze updates, Bas. Fijn om zo op de hoogte te worden gehouden. Wanneer was dat (ongeveer) dat die lucht van wasmiddel er hing, weet je dat toevallig?
Bas zei op 28 juli 2021 om 15:42
De lucht van wasmiddel is van de eerste helft van de jaren 80, maar exact weet ik het niet. Je hebt overigens nog tot ver in de jaren 90 kunnen zien waar de afwatering het kanaal instroomde; stroomafwaarts groeide het riet aanmerkelijk harder. Dat kwam door de voedingsstoffen (oa fosfaat) in het water.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 29 juli 2021 om 15:37
Onvoorstelbaar hoe lang sporen daarvan zichtbaar blijven, in welke vorm dan ook. Bedankt voor je aanvulling, Bas!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!