skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic

Antoon Coolen van Helvoirt, 1875-1905

Bij de naam Antoon Coolen denkt bijna iedereen aan de schrijver van 'Dorp aan de rivier' en andere romans en verhalen over de Peel. Díe Antoon Coolen leefde van 1897-1961. Maar er is ook een oudere Antoon Coolen geweest, die zich al op het schrijverspad had begeven toen de bekende Peelschrijver nog jaren te gaan had voor zijn eerste werk het licht zou zien.

Portret van Antoon Coolen, 1905Het gaat om de jonggestorven Helvoirtenaar Johannes Antonius Leonardus Coolen, in 1875 geboren in de Verwerstraat in Den Bosch als zoon van Willem Antoon Coolen en Maria Donkers. In 1876, dus een jaar na Antoons geboorte, verhuisde zijn ouders naar Helvoirt, waar Willem Coolen tot notaris was benoemd. Het gezin nam zijn intrek in de villa Jagtlust aan de Torenstraat. Drie jaar later betrok het De Beuken, dat de notaris inmiddels had laten bouwen.

Na zijn schoolopleiding (in ’s-Hertogenbosch, Oudenbosch en Rolduc) begon de jonge Antoon aan een notarisstudie. Hij deed dat thuis, onder begeleiding van zijn vader, samen met een paar andere studenten. Het eerste van de drie examens voor kandidaat-notaris heeft hij nog succesvol afgelegd, maar daar bleef het bij. Zijn natuurlijke aanleg bleek veel meer artistiek gericht.

Vanaf 1895 begon hij te schrijven, te schetsen en te schilderen. Aangespoord door zijn moeder, die zelf een brede heemkundige belangstelling had, schreef hij vooral Brabantse dorpsverhalen. Ze verschenen eerst in De Avondster en vervolgens ook in Het Huisgezin en het Noordbrabantsch Dagblad.

In 1901 vertrok hij naar Amsterdam. Daar begon hij als journalist bij De Telegraaf. Hij kreeg al gauw een goede naam, vooral met zijn "Brabantse schetsen", die zich voornamelijk in en rond Helvoirt afspeelden. Hij schreef er in totaal een veertigtal. De levendigheid van deze schetsen is mede te danken aan het gebruik dat Coolen maakte van het Helvoirtse dialect, zoals dat aan het begin van de twintigste eeuw werd gesproken.

Helaas stierf Coolen vrij plotseling als gevolg van een kortdurende, maar hevige infectieziekte, op 11 januari 1905. Hij moest toen nog 30 worden. Zijn zwager, A. Hoffman, publiceerde in De Telegraaf van 21 februari daarop een groot In Memoriam. Coolen ligt begraven op het kerkhof Buitenveldert in Amsterdam.

Onze Antoon Coolen zou waarschijnlijk helemaal in de vergetelheid zijn geraakt, als zijn neef Willem Hoffman, de zoon van Coolens zuster en A. Hoffman, niet een aantal vergeelde kranten met de "Brabanste schetsen" in een kast bij zijn moeder had gevonden. Zelf journalist en enthousiast over de kwaliteit van de verhalen (die zijn vader hem in zijn jeugd vaak had voorgelezen) zorgde hij ervoor dat ze gebundeld in boekvorm werden uitgegeven. In 1947 verscheen, 42 jaar na de dood van de auteur, het bekende boek Helvoirt aan de Lei : Brabantse schetsen.

Reacties (16)

Frank zei op 2 december 2007 om 12:04
Helvoirt aan de lei, een boek dat elke echte Helvoirtenaar in huis zou moeten hebben!! Voor mensen die dit boek nog nooit hebben gelezen, doe dit! Ik weet zeker dat de verhalen je Helvoirtse hart sneller doen laten kloppen van trots! Mijn favorieten zijn:"Paascheieren ophalen" , "Behekst" en " 't spook".
Christian van der Ven, namens BHIC bhic zei op 3 december 2007 om 12:45
Dit soort verhalenboeken zijn inderdaad altijd geweldig om door te lezen, Frank!

Het zal niet meer gewoon in de boekhandel te vinden zijn, denk ik, maar via internet kom je al een heel eind. Op marktplaats staan een aantal exemplaren en via enkele antiquariaten is er ook nog wel aan te komen, tegen hele schappelijke prijzen, trouwens.
Jan van Balkom zei op 8 oktober 2009 om 22:57
Ja mooie verhalen. en waarschijnlijk hebben de meeste Helvoirtenaren het boek in huis.
We zijn begonnen (september 2009) met het herlezen van het boek. We proberen de teksten leesbaar te maken voor hedendaagse Helvoirtse mensen. Het doel van dit alles is om er een luisterboek van te maken. Een mooi project waar vele Helvoirtenaren bij betrokken zijn.
Marilou Nillesen, namens BHIC bhic zei op 9 oktober 2009 om 08:45
Nou Jan,

Dat klinkt als een heel intensief maar ook erg mooi project! Hou je ons op de hoogte hoe het ermee staat?
Toon van Rijsewijk zei op 12 april 2010 om 21:51
Vele jaren was ik directeur van de basisschool in Den Biezenmortel. Vele jaren ook heb ik voor de kinderen van de 6e klas, later groep 8, een aantal verhalen voorgelezen uit dit boek. Ik vond het belangrijk het dialect levend te houden. En ze hebben er van genoten.

David van Duuren zei op 21 mei 2011 om 21:01
Ik heb het boek 'Helvoirt aan de Lei' op een voorjaarsmarkt op de kop getikt. Ik was gefascineerd en heb Antoon Coolen een monumentje bezorgd door een artikel aan hem te wijden op Wikipedia. Het heet "Antoon Coolen (1875-1905)"
Marilou Nillesen, namens BHIC bhic zei op 22 mei 2011 om 17:26
@Toon: Dat kan ik me voorstellen, Toon. Voorlezende onderwijzers; ik kon er zelf in ieder geval geen genoeg van krijgen. Ik ben benieuwd hoeveel van je oud-leerlingen het dialecht nog machtig zijn.

@David: Wat leuk! Ik heb net even je Wiki bekeken en het ziet er goed uit. Wie ook een kijkje wil nemen, klik dan <a href="http://nl.wikipedia.org/wiki/Antoon_Coolen_(1875-1905)" target="_blank">hier</a>.
David van Duuren zei op 22 mei 2011 om 23:12
Beste Marilou,
Leuk, je snelle reactie. Maar wil je svp de link naar Wikipedia aanpassen, want we komen bij de 'verkeerde' Antoon Coolen terecht.
H.G., David
Rien Wols, namens BHIC bhic zei op 23 mei 2011 om 15:09
@David: Marilou is druk bezig met het redden van slachtoffers uit brandende puinhopen (oefening BHV), dus ik heb de link maar even aangepast. Sorry voor het foutje.
Jos Swanenberg zei op 16 november 2011 om 15:55
Het Luisterboek 'Helvoirt aan de Lei' is gereed! Op 4 cd's worden de verhalen van Antoon Coolen in het dialect van Helvoirt voorgedragen. Het is prachtig...
Jan van Balkom zei op 6 april 2013 om 15:49
Beste Annemarie. Ik zie dat de links naar de trailer en naar het besteladres niet meer werken. Zou er bij vermeld kunnen worden dat het boek te bestellen is door een mail te sturen aan communicatie@janvanbalkom.nl? Hartelijk dank.
Annemarie van Geloven namens BHIC bhic zei op 8 april 2013 om 11:05
@Beste Jan, attent van je om dit even te melden! De lezer weet nu dat het luisterboek besteld kan worden door een mail te sturen naar communicatie@janvanbalkom.nl
Toon van der Zanden zei op 28 juli 2015 om 14:13
Het boek Helvoirt aan de Lei van Antoon Coolen, is door een grote groep enthousiaste vrijwilligers in Helvoirt omgezet als luisterboek.
Na twee jaar van schrijfwerk, auditie rondes en lange opnames was het luisterboek in november 2011 klaar.
Het luisterboek is te koop en de trailer is te beluistern op: http://www.dekachelaon.nl/allerlei/
Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 29 juli 2015 om 10:11
Goed om dit leuke luisterboek weer onder de aandacht te brengen!
Voor iedereen die de trailer wil beluisteren: kopieer de bovenstaande link en plak hem in je browser. Daar vind je ook het e-mailadres om het luisterboek te bestellen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!