i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Biezenmortel
Tags:

Bewoners van Assisië aan het woord

vertelde op 17 mei 2009 om 13:56 uur

Het is in 2004 honderd jaar geleden dat vier broeders in Huize Assisië begonnen met de opvang van verstandelijk gehandicapten jongens en mannen. De opvattingen over de zorg aan verstandelijk gehandicapten is sinds die tijd ingrijpend veranderd. Samen met bewoner Jacob Leerentveld (77) en Bart van Doveren, die al veertig jaar bij Prisma en zijn voorganger werkt, blikt de 'Seniorenwijzer' terug op een eeuw zorg voor verstandelijk gehandicapten.

Als tweejarig jongetje komt Jacob Leerentveld in 1928 naar Huize Assisië. Hij weet niet waarom hij daar is komen wonen. "Misschien was het omdat ik niet zo snel was als de andere kinderen, of omdat het thuis gewoon niet ging. We waren thuis met negen kinderen en het was er altijd erg druk," vertelt hij.

Schaamte

"Er waren vroeger twee mogelijkheden voor ouders van verstandelijk gehandicapte kinderen", licht Bart van Doveren toe. "Ze konden zelf de zorg op zich nemen of de kinderen werden uit huis geplaatst. Uit gevoelens van onmacht en schaamte - een gehandicapt kind werd vaak gezien als een straf van God - en de veelal grote gezinnen leidden ertoe dat veel verstandelijk gehandicapten uit huis geplaatst werden. Via de burgemeester of de huisarts werd dan een plaats in een instituut als Assisië geregeld, waar ze in grote zalen met zo'n vijftig bedden verbleven."

Als een kind eenmaal was opgenomen, was er nauwelijks nog contact tussen het kind en de ouders. "De afstand tussen hun woonplaats en het instituut was groot, want er waren maar weinig instellingen voor verstandelijk gehandicapten. Bovendien mochten ouders de eerste zes weken niet op bezoek komen om het kind aan de instelling te laten wennen. Daarna waren er vaste bezoektijden, het bezoek vond plaats in spreekkamers", aldus Van Doveren. De Prisma-medewerker, die nu staffunctionaris Zorginformatie is, kent de instelling van haver tot gort, omdat hij er zijn loopbaan als schoonmaker begon en er daarna geruime tijd groepsleider was.

Afzondering

Niet alleen het contact met familieleden was schaars, ook van andere contacten buiten de instelling was geen sprake. Huize Assisië lag erg afgezonderd, bewoners en broeders konden zich redden zonder contact te hebben met de buitenwereld. Het meeste eten kwam van Assisië zelf. "We hadden een eigen boerderij, bakkerij en slachterij en de melk kwam van onze eigen koeien", vertelt Jacob enthousiast.

In 1922 kwamen er zelfs een ziekenhuis en een school op het terrein van Assisië. Bewoners die daartoe in staat waren, werkten overdag in het instituut. Het werk was alleen geschikt voor cliënten van hogere niveaus. "Aan het begin van de vierde klas van de lagere school, ben ik van school gegaan, omdat ik 16 werd", herinnert Jacob zich. "Daarna ben ik huiswerker geworden. Samen met de andere jongens die dat waren, moest ik afwassen, de vloer vegen, schrobben en schuren met staalwol en schoenen poetsen. Iedere week wel 57 paar."

Wooneenheden

Met de invoering van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) in 1968 kreeg de overheid de verantwoordelijkheid voor de financiële situatie van zorginstellingen. Zo kwam er meer geld voor gebouwen en kon er meer deskundig personeel aangetrokken worden.

Vroeger maakten in Assisië broeders en medici de dienst uit die weinig oog hadden voor de ontwikkeling van de bewoners. De nieuw aangestelde orthopedagogen, psychologen en activiteitenbegeleiders legden meer nadruk op de ontwikkelingsmogelijkheden van de verstandelijk gehandicapten. "Zij probeerden door opvoeding het niveau van de bewoners te handhaven en te verbeteren. De mogelijkheden van mensen met een handicap kwamen centraal te staan", aldus Bart van Doveren.

De grote slaapzalen werden verleden tijd en er kwamen kleinere huiselijk ingerichte wooneenheden Ook ontstonden in de jaren '70 de eerste ouderverenigingen en er kwam meer openheid rond de instellingen. Vanaf halverwege de jaren zeventig hebben veel cliënten met een lichtere handicap het instellingsterrein verlaten om in gewone huizen in de wijk te gaan wonen. Daarnaast blijven steeds meer verstandelijk gehandicapte kinderen bij hun ouders wonen, eventueel met begeleiding vanuit instellingen als Assisië. De integratie in de samenleving is op gang gebracht.

Sinds de jaren tachtig staat het begrip volwaardig burgerschap in de gehandicaptenzorg centraal. "Verstandelijk gehandicapten worden zichtbaar in de samenleving en krijgen net als valide mensen recht op persoonlijke ontplooiing. Dat kan door uit te gaan van de mogelijkheden van verstandelijk gehandicapten. Als je hen de zorg en ondersteuning biedt die daarbij nodig is, kunnen ze als volwaardige burgers deelnemen aan de samenleving en gebruik maken van bestaande voorzieningen als sportclubs, wijkcentra en regulier onderwijs", legt Van Doveren uit.

Thuis

Jacob woont nog steeds op 't terrein van Assisië: samen met dertien anderen - mannen en vrouwen - in een huis. "We kunnen het goed vinden met elkaar. Natuurlijk hebben we wel eens woorden, maar ruzie hebben we nooit", vertelt hij.

Toen hij 65 werd, is Jacob gestopt met werken. Nu vult hij zijn dag met zijn hobby's: biljarten, mondharmonica spelen en knutselen. "Ik maak allerlei dingen van karton dat ik tegen elkaar plak. Zo heb ik al heel veel koffertjes, maar ook schilderijen voor mijn foto's gemaakt", zegt Jacob terwijl hij zijn fotolijsten laat zien.

"Ik heb veel foto's op mijn kamer hangen. Als ik daar naar kijk, weet ik weer hoe alles vroeger was. Vroeger was er hier veel meer te doen, we hadden een eigen toneelclub, zwembad, drumband en kermis. Nu niet meer. Het is tegenwoordig erg rustig op het terrein; veel mensen zijn verhuisd en anderen zijn overleden." Zelf voelt hij er niks voor om te verhuizen. "Want", zegt hij, "Hier ben ik opgegroeid. Het is mijn thuis geworden."

CvD (Uit: e-paper De Tilburgse Koerier van 14-10-2004)

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (10)

N.van Esch zei op 17 juli 2012 om 14:49 uur

Een hele KLEINE greep uit mijn herinneringen aan Huize Assisië.We hebben als gezin in ruim 50 jaar daar ook veel meegemaakt.MOOIE maar ook zeker MINDER mooie herinneringen.En ook veel veranderingen
Mijn oudste broer was verstandelijk gehandicapt.Toen hij acht jaar oud was is hij opgenomen in Huize Assisië op 20-5-1947.De eerste zes weken mochten mijn ouders inderdaad niet op bezoek komen,maar dat heeft hen veel verdriet gedaan.Na het overlijden van mijn ouders ben ik in het bezit gekomen van brieven die mijn moeder,toen in die tijd geschreven had,om te vragen hoe het met mijn broer was.Ze kreeg telkens hetzelfde korte antwoord terug van de geneesheer-directeur,het gaat goed met Jantje.Toen ze de eerste keer op bezoek kwamen herkende mijn broer mijn ouders niet meer.

Onze uitstapjes met het gezin waren ook bijna altijd naar Udenhout.
De eerst jaren waren er alleen broeders en verplegers en grote slaapzalen.
De hoofingang was toen nog langs de weg Den Bosch-Tilburg via die mooie lange laan en als we dan op bezoek gingen moest je je eerst melden via de achter ingang van het hoofgebouw,later in de kantine en dan wachten(soms lang)tot je een seintje kreeg dat je je broer kon gaan bezoeken.Hij werd dan intussen in een apart kamertje gelegd,speciaal voor bezoek.
In het stukje van de Hr.v.Doveren schrijft hij dat er na opname nauwelijks contact was tussen ouder en kind.Wij zijn mijn broer tot zijn dood regelmatig blijven bezoeken.
Vroeger was het moeilijker,moesten we op de fiets of met de bus.De bushalte was langs de weg Den Bosch-Tilburg,wel niet zo ver van de laan naar Huize Assisië af,maar toch een heel eind lopen.
Toen de auto's kwamen werd het wel een stuk makkelijker.

Maar de tijden veranderen,ook binnen Huize Asisië.
Er kwamen mooie wooneenheden met een huiskamer,mijn broer kreeg een eigen slaapkamer,meer personeel,de jongens werden iedere dag netjes gekleed,er werd met ze gewandeld,ze gingen op vakantie.Er kwamen familiedagen enz.
De sociale voorzieningen werden beter.
Als familie werd je overal meer bij betrokken.

Op 16 mei 1987 hebben we met onze familie gevierd dat mijn broer 40 jaar op Huize Assisië woonde.

Helaas op 22-4-1998 moest moest hij verhuizen naar Geertruidenberg.
Vanwege de slechte staat van de woonvoorziening op Assisië.

Mijn broer is op 14 februari 2007 op 68 jarige leeftijd te Geertruidenberg overleden.

. zei op 17 juli 2012 om 15:08 uur

Ls.,
".... We handen een eigen ....". Wat wordt hiermede bedoeld?
Mvg

Annemarie van Geloven bhic zei op 18 juli 2012 om 11:33 uur

Een klein typefoutje. Wordt hersteld!

Annemarie van Geloven bhic zei op 18 juli 2012 om 11:48 uur

Beste N. van Esch, als ervaringsdeskundige geeft u de lezer op ontroerende wijze inzicht in het veranderende regime in Huize Assisië in de loop der tijd. Heel hartelijk dank daarvoor.

Graag wil ik ook andere betrokkenen uitnodigen hun verhaal te vertellen.

doreen van erdelen zei op 14 april 2013 om 19:12 uur

hallo mijn oom verbleef ook in huize assisie frans van erdelen ben er vroeger vaak met mijn moeder geweest.zijn er misschien oude foto s heb er geen.verder familie heeft ook geen foto s.leuk even wat te lezen weet nog wel dat mijn oom later ook uitjes had naar arnhem en erg goed verzorgt werd zou mooi zijn als zich iemand hem herinerd en er misschien foto s zijn

W van Strijp zei op 20 december 2015 om 17:11 uur

Mijn vader voelde er na 12 jaar op Assisië gewoond te hebben ook niet veel voor om nog te verhuizen> Hij wers als 4 jarig kind daar geplaatst omdat hij zich vreemd gedroeg nadat hij uit huis gehaald was door de kinder bescherming (net na de oorlog). Niet zo raar dat hij zich vreemd gedroeg voor een 4 jarige die meer op bed vast gebonden had gezeten als wat anders... Na 1 jaar zou men zijn situatie herzien en bekijken of hij werkelijk in het gesticht thuis hoorde of dat hij naar een kinder tehuis zou horen te gaan. Dit is echter nooit gebeurt. En na de 12 jaar heeft de leiding mijn vader bij zich geroepen. Hem verteld dat hij vast zelf ook wel door had dat hij hier niet hoorde. Hem is een koffer met zomerkleding (in de winter!) mee gegeven en een briefje met adres waar hij logée en werk kon vinden. En toen werd hij "buiten gezet"
14 jaar van nauwelijks scholing of geestelijke verzorging...en toen werd hij los gelaten in de samenleving.. Geen nazorg, niets.
En daar pluk ik als dochter heden ten dagen nog de vruchten van... Want na zo een tijd in zo een gesticht word je er niet normaler op zullen we maar zeggen. Dus mijn jeugd is ook op zijn zachts gezegd niet prettig geweest.
De verhalen die ik gehoord heb van hoe het er aan toe ging tijdens zijn verblijf en wat hij mee gekregen heeft aan misstanden zijn van dusdanige aard dat ik deze hier niet neer zal schrijven. Simpelweg om degene die hier ook aan bloodgesteld zijn niet te pijnigen mochten zij dit lezen. Maar het gaat oa over paters die midden in de nacht jongetjes van de slaapzaal kwamen halen...
Mijn vader is nu 72. Heeft een lang en moeilijk leven gehad en altijd geroepen...ik hoef geen 65 te worden... Dat op zich is al niet voor niets.
Contact met zijn familie (op zijn moeder na...die meer een plek verdiende in een gesticht gezien haar waanbeelden en het horen van stemmen ) heeft hij pas gekregen toen een oom van hem dood ging en er een kleine erfenis te verdelen viel. Dankzij zijn oudste broer die 7 jaar scheelde heeft hij pas gehoord WAAROM hij uberhaupt daar terecht is gekomen.

elmy weijtmans zei op 8 maart 2016 om 21:20 uur

Ik werk bij Stichting Prisma, voorheen Huize Assisië, bij het archief. Mogelijk kan ik meer informatie geven aan mevr. van Erdelen. Zou U contact met haar willen/kunnen opnemen en haar met mij in contact willen brengen.
Alvast hartelijk dank.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 9 maart 2016 om 12:21 uur

Heel attent dat u reageert, Elmy Weijtmans. Ik heb achter de schermen Doreen van Erdelen uw e-mailadres doorgegeven.

Ron Rutten zei op 4 december 2017 om 15:13 uur

@Elmy Weijtmans

Begin jaren tachtig hebben wij met onze band Connection een aantal keer gespeeld in Huize Assisie. Daar waren dan onder andere leden van de drumband De Postiljons bij aanwezig. Deze drumband kwamen we ook tegen toen we een paar keer hebben opgetreden voor Aktie Zorgenkind in de Brabanthallen in Den Bosch.

Ik ben bezig met een fotoboek over de band Connection en ben op zoek naar fotomateriaal. Ik heb een foto die is gemaakt door Peter van Raamsdonk uit Wateringen. Peter is helaas overleden. Weet u wellicht of er in het archief van Huize Assisie nog foto's aanwezig zijn van onze optredens?

Elmy Weijtmans zei op 11 augustus 2018 om 14:51 uur

Beste Ron Rutten
We hebben bij het historisch archief veel beeldmateriaal liggen. Zowel foto's als filmmateriaal. Mogelijk zit daar ook de band Connection bij. U kunt altijd een afspraak maken om te komen kijken. Mail naar historischarchieflandpark@prismanet.nl

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 9 oktober 2009 om 08:47 uur

Het Groot-Seminarie

vertelde op 19 mei 2009 om 11:47 uur

Huize Assisië

vertelde op 11 januari 2013 om 15:39 uur

Herinneringen aan Vrederust I