i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Bergen op Zoom
Periode: 1747 - 1749
Tags:

Burgerslachtoffers bij het beleg van Bergen op Zoom

vertelde op 1 juni 2018 om 16:18 uur

Als familieonderzoeker probeer ik de levens van mijn voorouders in de (plaatselijke) geschiedenis te plaatsen. Zo ontdekte ik dat een vijftal familieleden van me in de jaren 1747-1749, ten tijde van het beleg, de inname en de bezetting van Bergen op Zoom, omgekomen zijn door Franse handen.

In het R.K. Begraafregister van Wouw 1640-1776 1780-1782 (DTB-7) is genoteerd dat “in het noodlottige jaar 1747” 352 mensen de dood hebben gevonden als gevolg van “terreur, honger en andere ellende van de oorlog en de strijdende partijen”. Hoewel er over het beleg veel is geschreven, viel het me op dat er nauwelijks gesproken wordt over die (burger) doden. Althans, ik heb het niet gevonden.

 Anonieme ets van het Beleg van Bergen op Zoom, 1747. Collectie Rijksmuseum, objectnr. RP-P-OB-77.489.

Wouw is trouwens de enige plaats waar ik zo’n vermelding over de oorlogsslachtoffers ben tegengekomen. Ik heb daarom op de site van het West-Brabants Archief in de gedigitaliseerde registers de "dooden" in Bergen op Zoom en de omliggende plaatsen geteld en over mijn resultaten een verhaal samengesteld.

In 1747 is de Republiek der Verenigde Nederlanden in oorlog met Frankrijk. De Fransen rukken op naar het noorden en beginnen in juli de belegering van Bergen op Zoom. Op 16 september doen ze wat iedereen tot op dat moment voor onmogelijk had gehouden: ze nemen de stad in en richten daarna enorme verwoestingen aan.

 Ingekleurde ets, Gezicht op de inname en plundering van Bergen op Zoom door de Fransen in 1747. Collectie Rijksmuseum, objectnr. RP-P-1960-569.

De bezetting van de stad door de Fransen duurt tot na de Vrede van Aken eind 1748. Ze beheersen in die tijd niet alleen de stad, maar ook het westelijk deel van het Markizaat (Zandvliet, Bergen op Zoom en tussenliggende gebieden). De rest van West Brabant en de vesting Breda blijven in Staatse handen. Zeker in de laatste maanden van 1747 proberen de Fransen regelmatig verwarring en paniek te stichten dat gebied.

 Ets naar tekening van Cornelis Pronk, Ruïne van de Grote Kerk van Bergen op Zoom, 1748 Collectie Rijksmuseum, objectnr. RP-P-1921-406.

Zo nemen ze gijzelaars in verschillende dorpen als Roosendaal, Etten en Hoeven, doorgaans vooraanstaande figuren, om die plaatsen te dwingen te voorzien in de behoeften van het Franse bezettingsleger. Als de geallieerden eind 1747 hun verdedigingslinies beter op orde hebben, neemt de Franse activiteit op dit gebied af.

In het West- en Zuidkwartier van het Markizaat en in de stad Steenbergen en omgeving zijn in die jaren de meeste doden gevallen. In de rest van West Brabant zijn in 1747 en 1748 ook substantieel meer doden gevallen dan in de jaren daarvoor. De aanwezigheid van grote legermachten die inkwartiering kregen in de dorpen, zeker in de wintermaanden, speelt daar waarschijnlijk een flinke rol in. De lokale gemeenschappen moesten in de behoeften van de manschappen.

Er heerste in die jaren ook veepest, waaraan grote aantallen dieren stierven. Besmettelijke ziekten als buikloop deden ook hun werk. En omdat grote gebieden ter verdediging onder water waren gezet, had men ook te kampen met een flink verlies aan landbouwgronden. Belegeringen en veldtochten brachten grote schade toe, zowel aan de belegerde steden alsook aan het omringende platteland. En het maakte de gewone bevolking niet veel uit of het nu een bevriend of vijandelijk leger betrof... Lees hier mijn volledige verhaal. (4 MB)

 

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (4)

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 28 juni 2018 om 14:49 uur

Bedankt Ad, voor het delen van dit verhaal. Door het beschrijven van de situatie waarin zij leefden krijgen levens van voorouders ineens veel meer kleur en invulling.

Ton Jansen zei op 25 oktober 2018 om 11:58 uur

Ad, bedankt voor het verhaal over de gevolgen van de Oostenrijkse Succesieoorlog. Het zet mij op het spoor om gegevens boven water te halen over mijn voorouders die ten tijde van het Beleg van Bergen op Zoom in de stad moeten zijn geweest, of elders, wellicht in Steenbergen. Ik ben na 1746 als hun jongste zoon wordt geboren het spoor zoek. Kan ik je per e mail een paar vragen stellen om mijn zoektocht voort te zetten

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 25 oktober 2018 om 15:35 uur

Als Ad ermee akkoord gaat, Ton, willen wij achter de schermen wel jullie mailadressen uitwisselen.

Laat je dat even weten, Ad? Dat mag hier, of via info@bhic.nl tav Forumbeheer
We horen het graag!

Ad van Sprundel zei op 31 oktober 2018 om 15:55 uur

Ton, mijn mailadres is: sprundel@home.nl
Groeten
Ad van Sprundel

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: