i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Cromvoirt
Tags:

D’n ouwe mister, Johannes Wilhelmus Paijmans (1880-1968)

vertelde op 13 maart 2008 om 12:58 uur

In juli 1899 kwam de toen 19-jarige Jan Paijmans als kersverse onderwijzer de lagere school in Cromvoirt versterken, als zogenaamde ‘hulponderwijzer’ wel te verstaan. Waarschijnlijk had hij toen nog geen idee hoelang hij nog in Cromvoirt zou blijven.

Het werd uiteindelijk ruim 65 jaar, niet alleen gevuld met het geven van onderwijs aan de jongste Cromvoirtenaren, maar ook met tal van andere maatschappelijke activiteiten. In 1965 verhuisde hij naar Nijmegen, waar hij drie jaar later overleed.

In het begin van de twintigste eeuw behoorde de dorpsonderwijzer al snel tot de dorpselite, samen met de pastoor, eventueel de notaris en de burgemeester. Waarschijnlijk is Paijmans al snel ten huize van de toenmalige burgemeester J.M. de Ruijter uitgenodigd geweest. Hoe het zij, op een gegeven moment was hij verloofd met de dochter van de burgemeester, Antonetta Francisca, en in 1918 trouwden zij.

De fanfare St. Lambertus, Paijmans in het middenPaijmans had gezag en ontwikkelde zich al snel tot iemand die men graag als voorzitter zag. Hij was dirigent van het kerkkoor en de fanfare St. Lambertus. Zijn belangstelling voor folklore uitte zich in zijn pogingen om oude dorpstradities weer nieuw leven in te blazen.

Hij organiseerde een typisch Cromvoirtse gewoonte als “de Pinksterblom”, maar stimuleerde ook het herstel van tradities die nog in de omgeving (Helvoirt) leefden, zoals de ‘eieromhaal’ op de woensdag in de Goede Week of op Witte Donderdag.

Maar naast dit soort culturele activiteiten, hield Paijmans zich ook bezig met meer sociaal-economische dingen. Zo was hij directeur van de Boerenbond, afdeling Cromvoirt, en bestuurslid van de net opgerichte Boerenleenbank. Zijn goede relatie met pastoor Van Lieshout (zijn buurman) speelde hierbij ongetwijfeld ook een rol. Van Lieshout was de grote stimulator van de Boerenbond in Cromvoirt.

Die goede relatie met de pastoor betekende overigens in het Cromvoirt van de jaren 1910-1930 bijna automatisch dat de relatie met de burgemeester (en de wethouders) slecht was: Cromvoirt kende in die dagen een heftige partijstrijd tussen wat men toen ijsberen (aanhangers van de pastoor) en tijgers (aanhangers van de burgemeester) noemde.

Eén van de gevolgen van die soms hoogoplopende vijandschap was dat Paijmans in 1923 veroordeeld werd tot een boete van ƒ 100,-, omdat hij bij de gemeenteraadsverkiezingen mensen zou hebben betaald (ƒ 2,50) om op een bepaalde kandidaat te stemmen. De getuigenverklaringen, waarop de veroordeling was gebaseerd, waren vals, volgens de onderwijzer.

In 1959 ontving de onderwijzer uit handen van pastoor Bax de kerkelijke onderscheiding Bene merenti (voor mensen die zich minstens 10 jaar lang op opvallend verdienstelijke wijze in lokaal verband hebben ingezet voor Kerk en samenleving). De naam van deze onderscheiding betekent letterlijk: voor hem die zich verdienstelijk gemaakt heeft.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (2)

nel van der heijden rogier zei op 23 mei 2009 om 23:30 uur

In het stukje over de geschiedenis van de school in Cromvoirt stat dat Paijmans tot 1965 hoofd van de school geweest is. Dat lijkt me wel erg vreemd. Hij is in 1880 geboren. Dat zou betekenen dat hij tot zijn 85ste hoofd gebleven is! Ook in die jaren was de pensioengerechtigde leeftijd 65. Ik neem dus maar aan dat hij in 1945 gepensioneerd is.

Mariët Bruggeman bhic zei op 26 mei 2009 om 11:05 uur

Beste Nel,
je hebt natuurlijk helemaal gelijk dat hij zo rond 1945 waarschijnlijk gepensioneerd zal zijn en dat hij zeker niet tot 1965 hoofd van de school is geweest. Maar dat staat ook niet in het artikel. Het jaar 1965 wordt genoemd als het jaar dat hij verhuisd is naar Nijmegen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 5 augustus 2009 om 12:40 uur

Een strenge, maar muzikale onderwijzer: Jacques Jongen (1902-1981)

vertelde op 19 juli 2013 om 11:25 uur

Het oog van de meester…

vertelde op 11 juli 2012 om 12:47 uur

Met de muziek mee