skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic

De Antonius-Abtkerk in Terheijden

Het heeft eeuwen geduurd voordat Terheijden een zelfstandige parochie was. Tot 1400 moesten de inwoners van het dorp in Breda ter kerke. In dat jaar kregen ze toestemming om een eigen kerk te bouwen, maar ze bleven wel behoren tot de Bredase parochie.
In 1401 kreeg Terheijden een kapel. Deze werd in de vijftiende en zestiende eeuw geleidelijk aan uitgebreid tot de gotische kruiskerk van nu. Maar pas in 1633 werd de Terheijdense parochie van Sint-Antonius Abt gesticht. De vroegere kapel was toen dus parochiekerk geworden.

Dat duurde niet lang, want in 1648 werd ze in gebruik genomen door de protestanten. In 1801 kregen de katholieken hun kerk terug en in de tweede helft van de negentiende eeuw lieten ze een restauratie uitvoeren door Pierre Cuypers. Als gevolg van een brand in 1922 en schade, opgelopen tijdens de Tweede Wereldoorlog bleken nog twee periodes van restauratie nodig te zijn. In 1958 werd het interieur voor de vierde keer onder handen genomen en bij die gelegenheid werden de altaren van Maria en van de H. Antonius Abt verwijderd. Daarmee verdwenen twee verwijzingen naar devoties die in het verleden belangrijk waren geweest voor de kerk.

Interieur van de kerk na de brand in 1922 (foto: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed  6.125)

Interieur van de kerk na de brand in 1922 (foto: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 6.125)

Beeld van de H. Antonius boven de ingang (foto: BHIC, Collectie Provincie Noord-Brabant)

Pelgrims komen er niet meer naar Terheijden, maar Antonius wordt er nog steeds vereerd. Het altaar mag dan verdwenen zijn, zijn beeld staat er nog en ook zijn er de glas-in-loodramen van Charles Eyck waarop zijn levensverhaal staat afgebeeld.Oorspronkelijk was de kerk toegewijd aan Maria, net als de hoofdkerk van Breda, waartoe Terheijden immers behoorde. Nadat Terheijden was afgescheiden van zijn moederparochie, ging het dorp zijn eigen keuzes maken. Antonius Abt werd nu de patroonheilige. De kerk verwierf een relikwie van deze heilige en een beeld. Er kwam een stroom pelgrims op gang, die Antonius aanriepen als beschermer tegen ziektes van het vee. 

 

Beeld van de H. Antonius boven de ingang (foto: BHIC, Collectie Provincie Noord-Brabant)   

 

 

Reacties (4)

Pierre Gruca zei op 13 augustus 2019
Wat betreft de patroon van de H. Antonius Abtkerk: Vanaf het begin heette de kerk H. Mariakerk, net zoals de moederkerk in Breda, nu de Grote Kerk.
In 1619 kwam de deken op visitatie in de Terheijdense kerk en zag daar beelden, afbeeldingen en relieken van de H. Antonius Abt. Deze waren afkomstig van de Antoniuskapel die ooit op Schimmer stond. Deze kapel is door de troebelingen in de 80-jarige oorlog verwoest en de inventaris is overgebracht naar de toen al bestaande kerk in Terheijden. De deken noemde in zijn verslag de kerk H. Antonius Abtkerk en die vergissing is nooit herroepen. Pas in 1633 werd Terheijden een zelfstandige parochie en toen werd de kerk dus al H. Antonius Abtkerk genoemd.
Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 14 augustus 2019
Bedankt voor je reactie Pierre, wat een unieke manier om aan een naam te komen. En ook best uniek dat het nooit rechtgezet is. Kun je ons misschien nog laten weten waar je deze informatie gevonden hebt? We zouden het graag als bron erbij willen zetten.
Jan van Vliet
Jan van Vliet zei op 13 november 2019
Hoe en wanneer de devotie tot St. Antonius Abt in Terheijden is ontstaan, is niet bekend. In 1551 werd er een kloveniersgilde opgericht dat aan de heilige was toegewijd. Wellicht hangt het begin van een daadwerkelijke verering samen met de komst van het Antoniusbeeld uit de kapel van Schimmer, nadat deze in 1594 was afgebrand. Op 7 februari 1633 werd Antonius Abt de patroonheilige van de nieuw opgerichte parochie Terheijden.

Bron Bedevaartplaatsen in Nederland: http://www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/749
Pierre Gfuca zei op 13 november 2019
In 1633 werd Terheijden een zelfstandige parochie onder de naam
H. Antonius Abt, een naam die de kerk al sinds 1619 droeg, door de fout tijdens de visitatie.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!