skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper Bhic

De doopceel van een Roermondse abdis

Op 29 juni 1655 werd in de katholieke kerk van Demen een meisje gedoopt. De inschrijving is nogal cryptisch geformuleerd: Anno 1655 29 junij baptisata est nobilis Adriana Aelbertina filia Adriani nobilis domini temporalis et N. uxoris eius, Ludimagister in Demen vicem patrini subiit et nobilis domina Adriana Vijgh est matrina.

Doop van Adriana Aelbertina (bron: BHIC, toegang 1453, inv. nr 25, Doopboek Demen, Dieden en Langel 1630-1671, scan 21)
Doop van Adriana Aelbertina (bron: BHIC, toegang 1453, inv. nr 25, Doopboek Demen, Dieden en Langel 1630-1671, scan 21)

Oftewel: Op 29 juni 1655 is gedoopt de edele Adriana Aelbertina, dochter van de edele Adrianus, tijdelijk heer en N. zijn echtgenote. De schoolmeester van Demen neemt de plaats van de peter waar en de edele vrouwe Adriana Vijgh is meter.

Merkwaardig dat de naam van de adellijke familie niet wordt vermeld, maar het zal wel om de plaatselijke heer van Demen gaan, was mijn eerste gedachte. Maar dat bleek niet te kloppen: Demen maakte deel uit van het Land van Ravenstein, was geen heerlijkheid en had dus geen heer. Het nabijgelegen Dieden had wel een heer, maar dat was in die jaren Willem van Gent en de namen Adriana Albertina en Adrianus komen in deze familie Van Gent niet voor.

Van Reede van Saesvelt

Na het nodige speurwerk bleek de oplossing aan de overzijde van de Maas te liggen, in het Gelderse Hernen. Nogal wat katholieke inwoners van Hernen (maar ook Afferden, Appeltern, Batenburg, Leur, etc.) hadden er een boottocht voor over om buiten de Republiek, waar hun godsdienst werd onderdrukt, hun kinderen in vrijheid te dopen in Demen in het Land van Ravenstein, waar ze hun geloof openlijk konden belijden. Zo ook de katholieke heer van Hernen, Adriaen Reijner baron van Reede van Saesvelt († 1673). Deze Adriaen Reijner was bovendien van 1653 tot 1670 drossaard van Stad en Land van Ravenstein.

Waar hij en zijn gezin in 1655 woonachtig waren blijft gissen: in 1660 kocht hij een huis in Ravenstein, wellicht woonde hij daar uit hoofde van zijn functie ook al in 1655? Of was het toch op het kasteel van Hernen dat Adriaens echtgenote Anna van Lijnden († 1678), dochter van Diederik van Lijnden, heer van Hemmen en Blitterswijk uit diens eerste huwelijk met Heijlwich Vijgh (vandaar doopgetuige Adriana Vijgh), in 1655 van een dochtertje beviel?

Het Utrechts Archief, Familie van Reede van Outshoorn, inv.nr. 4, p. 10 (een negentiende-eeuwse genealogie van het geslacht Van Reede, waarin Adriana Albertina overigens ten onrechte als dochter van een neef van Adriaan Reinhard wordt opgevoerd).
Bron: Het Utrechts Archief, Familie van Reede van Outshoorn, inv.nr. 4, p. 10 (een negentiende-eeuwse genealogie van het geslacht Van Reede, waarin Adriana Albertina overigens ten onrechte als dochter van een neef van Adriaan Reinhard wordt opgevoerd).

Het blijft onduidelijk waarom niet de volledige familienaam van het kind is vermeld. Bovendien is opvallend dat de plaats van herkomst niet is vermeld, hetgeen bij dopen van kinderen van buiten Demen wel gebruikelijk was. Waar de andere kinderen van Adriaan Reijner en Anna zijn geboren en gedoopt weten we niet, in ieder geval niet in Demen. Wilde de vader liever niet dat zijn naam volledig werd genoteerd of – gezien ook het feit dat tegen de gewoonte in niet op zijn minst de voornaam van de moeder is vermeld - had de pastoor verzuimd om de gegevens goed te noteren? Was er sprake van opzet of onachtzaamheid? We zullen het nooit weten.

Abdis in Roermond

We weten nu in ieder geval wel wie er op 29 juni 1655 in Demen werd gedoopt: Adriana Albertina van Reede van Saesvelt. Heel veel details over haar leven kennen we niet, al heeft ze toch de nodige sporen nagelaten, zelfs tastbare herinneringen in de vorm van een grafsteen en een geschilderd portret.

Adriana van Reede van Saesveldt (bron: RKD)
Adriana Albertina van Reede van Saesveldt (bron: RKD)

Zoals gezegd hing (althans deze tak van) de familie van Reede het katholieke geloof aan. Twee van haar tantes waren geestelijken, twee van haar zussen werden benedictinessen in het adellijk vrouwenstift van Munsterbilzen, Adriana Albertina zelf werd cisterciënzerin, mogelijk eerst in het klooster Schledenhorst bij Rees, later in de Munsterabdij in Roermond, waarover ze de laatste 23 jaar van haar leven als abdis de skepter zwaaide. Een portret van haar als abdis bevindt zich tegenwoordig in de collectie van kasteel Amerongen. Adriana Albertina overleed op 20 april 1728 en werd begraven in de Munsterkerk van Roermond, onder een grafzerk die in ieder geval eind negentiende eeuw nog in de kerkvloer aldaar te vinden was. Bij haar overlijden was ze ruim 72 jaar oud, zoals we nu weten.

Reacties (6)

Anton Schuttelaars zei op 7 juli 2021 om 10:32
Ik kom toevallig net een duidelijk voorbeeld van 'dopen over de Maas' uit een latere periode tegen:
Op 24-2-1770 trouwen voor de pastoor van Megen Jacobus Brans uit Haren en Dorothea Maria Mol, "nata in Appelteeren ultra Mosam, provinciae Geldriensis, baptizata in conventu R. Patrum Franciscanorum Megae", oftewel: geboren in Appeltern over de Maas, in het gewest Gelderland, gedoopt in het Minderbroederklooster van Megen.
https://www.bhic.nl/memorix/genealogy/search/registers/320c8347-8eb9-103a-21f7-1938d8b88281 scan 13
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 7 juli 2021 om 13:33
Fascinerend verhaal, Anton, en wat neem je ons als lezer mooi mee in je speurtocht. Heel bijzonder om te lezen en weer veel opgestoken. Veel dank voor je verhaal!
Antoon zei op 4 mei 2022 om 16:16
In de verkoopakte van de heerlijkheid Hernen d.d. 22-3-1683 worden als kinderen en erfgenamen van Adriaen Reijnier de Rheede en zijn echtgenote Anna van Lijnden genoemd: Joachima (Alexandrina), Anna Cornelia Johanna en Heilwig Theodora van Reede; dus dezelfde drie dochters die ook in de genealogie van het geslacht Van Reede in het Utrechts Archief worden vermeld.
https://permalink.geldersarchief.nl/F8F7248F96A9431C8FC30FACE1D5103F
We missen hier een Adriana Albertina. Ik vrees dat het raadsel met betrekking tot de 'Adriana Albertina, dochter van de edele Adrianus' uit de doopinschrijving nog niet is opgelost.
Anton Schuttelaars
Anton Schuttelaars bhic zei op 4 mei 2022 om 18:59
Dag Antoon,
Ik ben bang dat jouw conclusie op basis van één akte wat al te kort door de bocht is.

Dat Adriana Albertina een dochter is van Adriaen Reijner Reede van Saesvelt Anna van Lijnden is namelijk met voldoende bewijzen te staven. Zie bijvoorbeeld het Necrologium van de OLV-Munsterabdij in Roermond: https://books.google.nl/books?id=6X5pAAAAcAAJ&dq=editions%3ALJ43UuTrYaMC&hl=nl&pg=PA169#v=onepage&q&f=false
- p. 177: 1673 obiit Adrianus Reynerus Baro de Rheede de Saesfeldt, dominus de Hernen et Kaldenbroick; pater nostrae abbatissae.
- p. 191: 1728 20 Obiit reverenda domina Adriana Albertina de Reede de Saesfelt, hujus monsaterij abbattisa 28, praefuit annis 23, monasterij nostri restauratrix.
- p. 205: Obiit Cornelia Johanna de Rheede canonica in Bilsen, soror nostro abbatissae. 1708.
- p. 260: Obiit Anna de Rheede nata de Linden Aspremont, mater Adrianae de Rheede, nostrae abbatissae.
Hier wordt bovendien nog een andere dochter genoemd, Cornelia Johanna, kanunnikes in Bilsen, die ook niet voorkomt in de lijst van erfgenamen uit 1683.

Zo'n lijst van erfgenamen bevat natuurlijk alleen kinderen die daadwerkelijk erfgenaam waren. Kinderen die in een klooster waren getreden hadden al een 'bruidschat' meegekregen en waren daarmee 'dood voor de wereld'. Daarom komen ze ook niet voor als erfgenamen en bij erfdelingen.

Het punt van mijn artikeltje, dat de aangehaalde doopinschrijving in Demen die van de latere Roermondse abdis is, daar blijf ik volledig achter staan.
Antoon zei op 4 mei 2022 om 19:06
Je hebt inderdaad gelijk.
Ik heb namelijk dit nog gevonden:
"1673 sept. 25 Begiftiging door Anna von Linden, weduwe Adriaen Reinard vrijheer van Reede voor haar dochter Adriana Albertina, die haar intrede in de abdij Burtscheid deed, met een jaarlijkse rente van 60 specie rijksdaalders of pattacons."
bron: Verslagen omtrent 's Rijks oude archieven 1905 p.422

Cornelia Johanna wordt overigens wel genoemd bij de erfgenamen in de koopakte van 1683.
Anton Schuttelaars
Anton Schuttelaars bhic zei op 4 mei 2022 om 19:12
Dat 'Cornelia Johanna' dezelfde is als 'Anna Cornelia Johanna' lijkt me eerlijk gezegd tamelijk twijfelachtig. Ik zou dat in ieder geval niet zonder nader bewijs voor waar aannemen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Geef mij een andere som.