skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Vincent van de Griend
Vincent van de Griend Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Vincent van de Griend
Vincent van de Griend Bhic

De Erfdijk breekt door!

Op de grens van de gemeente Oss en Landerd (Schaijk, Reek en Zeeland) ligt vlak bij Herpen een verrassend mooi natuurgebied, de Erfdijk. Het is een door het landschap slingerende dijkje, dat eens het water uit het zuiden moest tegenhouden.

De beplante ErfdijkDoor de talloze dijkdoorbraken in het verleden zijn er enkele wielen of doorbraakkolken aan de dijk ontstaan. Nu zijn het prachtige beschutte vijvers, met ieder een heel eigen sfeer.

Traverse van de Beersche MaasBij hoge waterstanden op de Maas stroomde tot vlak voor de tweede wereldoorlog water over een verlaging in de Maasdijk bij Beers de polders in. Er ontstond een overstromingsgebied dat op een aantal plaatsen door dwarsdijken in compartimenten werd verdeeld. Voordat het water van deze “Beersche Maas” over de komgebieden ten noorden van Oss kon uitwaaieren, vond het de Erfdijk op zijn weg. De volgende dwarsdijk is de Groenendijk bij Haren, die een aantal jaren terug in oude luister hersteld is en nu door Natuurmonumenten wordt beheerd.

Na de sluiting van de Beerse Overlaat, had de Erfdijk zijn belangrijke waterstaatskundige functie verloren en werd deze beplant met eikenhakhout. De eiken zijn inmiddels uitgegroeid tot forse knapen van zo’n 60 jaar oud. Ze geven een bijzondere sfeer aan het oude dijkje.

De Erfdijk ligt tussen Herperduin en de uiterwaarden bij Keent. Daarom is dit gebied, samen met de iets ten zuiden ervan lopende Munse Wetering aangewezen als ecologische verbindingszone. Het is voor de dassen, de grootste marterachtige van Nederland, een belangrijke verbindingsroute.

HamelspoelIets meer richting rivier liggen het Hamelspoel en de Putwielen. Net als de Ossermeer maken de meertjes deel uit van de Hertogswetering en beiden zijn te herkennen als oude rivierbochten (meanders). De Erfdijk en het Hamelspoel zijn niet alleen fraaie gebieden om eens wandelend of met de fiets te bezoeken, maar ook levende herinneringen aan de wordingsgeschiedenis van het hele gebied.

In een document uit 1332 wordt de Erfdijk al genoemd. De naam heeft te maken met de verdeling van gemeenschappelijke grond onder de Herpenaren: bij ieder stukje of erf hoorde een stuk dijk om te onderhouden. Zoals gezegd moest de Erfdijk het dorp Herpen beschermen tegen het Maaswater, dat uit het zuidoosten kwam. Daarginds, in het Land van Cuijk, lagen toen nog niet overal dijken langs de rivier. En bij Beers en Cuijk waren overlaten, zodat het water nog tot in de 20e eeuw vrij spel had. Hoe heftig het er aan toe kon gaan, moge blijken uit het verhaal van 1658.

Eén van de wielenOp donderdag 14 maart van dat jaar stond er een groep voorname mannen uit het Land van Ravenstein op de Erfdijk: de drost, de advocaat-fiscaal, de scholtis en de rentmeester. Zij waren daar op uitnodiging van de dorpsbestuurders van Herpen. In februari was de dijk doorgebroken en de schade moest worden opgenomen. Als gevolg van een dijkdoorbraak stroomopwaarts van Grave was de Maas het gebied binnengestroomd. Het water had sinds mensenheugenis nog nooit zo hoog gestaan!

De gevolgen waren dan ook desastreus voor de Erfdijk: vijf gaten en evenzovele wielen telde het gezelschap. Het hele dorp was ondergelopen, de akkers en weilanden rondom lagen onder het zand dat afkomstig was van het dijklichaam en de ondergrond. Het zou nog jaren duren, voordat daar weer iets zou gaan groeien. Ook bij de Herpense standerdmolen stond alles blank. Nog een geluk bij een ongeluk: de molen was op het nippertje overeind gebleven. De tijd heelt alle wonden, zegt men wel eens. Dat geldt ook voor het landschap: de wielen van 1658, sporen van woest natuurgeweld, zijn inmiddels lieflijke vijvers.

Reacties (3)

Henk de Raad zei op 10 mei 2010 om 19:12
In uw tekst staat:"Na de sluiting van de Beerse Overlaat, had de Erfdijk zijn belangrijke waterstaatskundige functie verloren en werd deze beplant met eikenhakhout. De eiken zijn inmiddels uitgegroeid tot forse knapen van zo’n 60 jaar oud. Ze geven een bijzondere sfeer aan het oude dijkje".

In de 18e eeuw moeten er ook al eikenbomen hebben gestaan. Een van mijn voorouders kocht kort na 1763 een boerderij aan de Erfdijk. In een deling uit het o.r.a. Land van Ravenstein (Herpen) uit 1763 staat de volgende zinsnede: "twee reijen eijcken boomen staende over den Erfdijk naest het huijs".
Christian, namens BHIC bhic zei op 16 mei 2010 om 19:53
@Henk: Da's een interessant, historisch gegeven, dat er al eerder eiken stonden! Kunnen we mooi in het verhaal verwerken. Dankjewel! :-)
Henk Buijks, namens BHIC bhic zei op 18 mei 2010 om 15:13
Beste Henk,

In onze tekst staat inderdaad dat de Erfdijk met eiken beplant is, maar wel NADAT de dijk zijn waterkeringsfunctie had verloren. Ook in vroeger eeuwen wist men al dat op waterkerende dijken geen bomen hoorden te groeien. Wanneer die waren volgroeid en tijdens een zware storm omwaaiden, konden ze immers een deel van het dijklichaam meenemen, met rampzalige gevolgen.
Nu naar je citaat: de bomen stonden "over" de Erfdijk naast het huis, d.w.z. niet OP, maar TEGENOVER de Erfdijk naast het huis.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!