skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Luud de brouwer
Luud de brouwer RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Luud de brouwer
Luud de brouwer RA Tilburg

De Rat

Niet alleen heel Cromvoirt, maar ook de wijde omgeving kende de Rat, een voerman die eigenlijk Marinus Bergmans heette. Het was een grote, sterke man met zware snor en een ruig uiterlijk. Naast een voerman kende Cromvoirt ook een bomensjouwer: Dries van Esch, die overigens ook wel eens als voerman dienst deed.

voorbeeld van een mallejanVoerlui hadden, net als bomensjouwers, een heel intensief contact met hun paard. Ze werkten immers van de vroege morgen tot de late avond samen. Voor het vervoer van bomen had de bomensjouwer een mallejan.

Dat was een lage wagen, waaronder je vrij gemakkelijk een boom kon hangen. De wagen was heel smal zodat die gemakkelijk in de bossen gebruikt kon worden. En de bomensjouwers waren er door hun jarenlange ervaring heel behendig mee geworden.

Net als de bomensjouwer had de Rat een stevige manier van communiceren met zijn paard, ‘knol' geheten. Het vloeken en sakkeren was niet van de lucht: ‘hij vloekte de hele rozenkrans rond’. Dat was de enige manier, volgens de Rat, om zijn paard te laten luisteren. Knol zou de betekenis van elke vloek kennen.

Als voerman reed de Rat een kar, nog groter dan een ‘hoog kaar’. Aan de stations van Den Bosch en Helvoirt, waar hij voor de Crommertse mulder graan ophaalde dat daar vanuit de Rotterdamse haven met de trein heen getransporteerd was, kenden ze hem als geen ander: ‘’t is de Rat, gift ‘m maor mee wat-ie hebben mot.’ Hard werken kon ie wel, de Rat, maar schrijven niet. Hij was de enige voerman die in Den Bosch bij het ophalen van het graan in plaats van zijn handtekening een kruisje mocht zetten.

HoeksestraatVanaf de molen bezorgde hij enkele malen per week gemalen graan bij de boeren. De mulder had met een letter op de juten zakken aangegeven bij wie de zakken bezorgd moesten worden. Dat kon niet misgaan! De zakken met de O bijvoorbeeld moesten naar Piet de Borssel (die Van den Oetelaar heette), die met een V waren bestemd voor Peer Huppes, die in de Burgerlijke Stand onder de naam Vughts ingeschreven was.

Voor buitenstaanders leek de Rat een ruwe man, maar hij had een blanke pit. Kinderen die met hem mee reden bij het afleveren van de zakken, tracteerde hij door zijn wagen zoveel mogelijk te laten stoppen onder een boom met rijpe kersen of pruimen. Dit leverde hem wel eens de opmerking van de boerin op dat hij zijn kar beter twee meter verder kon zetten: daar hingen er nog veel meer!

Mevrouw Dorien de Jong-Bergmans had nog een aantal aanvullingen op dit verhaal. De Rat was haar grootvader, Marinus Stephanus Bergmans, geboren in Drunen op 26 december 1888 en overleden in Cromvoirt op 25 december 1954. In 1910 trouwde hij in Cromvoirt met Theodora van den Hooven, geboren in de bedstee van deze boerderij op 13 maart 1892 en overleden in Den Bosch op 26 september 1966. Ze woonden in de boerderij, die stond aan de Hoeksestraat 5 en die rond 1850 gebouwd was.

Reacties (9)

Fons Coppens Vught zei op 14 maart 2008
Jammer dat er geen jaartal genoemd
wordt in dit verhaal
Werkte hij voor mulder Toelen (tot 1923)
Of voor Tinus Coppens (tot 1954) waarna de maalderij weer overging op
Co v. Eck (tot ongeveer 1970
Rien Wols, namens BHIC bhic zei op 17 maart 2008
Dag meneer Coppens,

Uit de toevoeging van mevrouw De Jong-Bergmans moeten we concluderen dat de Rat waarschijnlijk zowel voor Toelens als voor Coppens heeft gewerkt.
Met vriendelijke groet,
Erna hodenius-van roosmalen zei op 17 juli 2014
Ik zou graag met fons Coppens in contact willen komen. Mijn vader was een neef van Coppens uit Boxtel . Ernahodenius@hotmail.com
Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 18 juli 2014
@Erna, ik ben bezig om het contact te leggen. Je hoort nog van mij.
Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 29 juli 2014
@Erna, het is gelukt, kijk maar in je mailbox.
Gerard H.A.A. de Bie
Gerard H.A.A. de Bie zei op 3 januari 2016
Dit verhaal is één van de eerste 200 verhalen op de BHIC - site.
Het verhaal leest lekker weg doordat het zo beeldend verteld word. Ook iets wat af-en-toe benoemd mag worden daar het 't lezen van een verhaal veraangenaamd, vergemakkelijkt en niet onbelangrijk, misschien ook bevorderd.
Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 4 januari 2016
Dank je Gerard, voor dit leuke compliment.
Ik ga het zeker doorgeven aan mijn collega Rien.
Gerard Veltman zei op 14 maart 2020
16 jaar doe ik al vrijwilligers werk, waarvan 8 jaar bij Boswijk in Vught een 5 sterren tehuis voor mensen met alzheimer daar wandel of fiets ik met bewoners of eens in de week begeleid ik bewoners met een busreisje en voor zie ze van vele verhalen van onderwerpen en huizen die we onder wegen tegen komen.
Een van die verhalen en daar stoppen we ook even is bij het huisje van de RAT in Cromvoirt omdat we daar toch links af moeten. vele luisteren dan aandachtig en eenmaal werd ik onderbroken door een mevrouw die zei; Gerard hè gelèk, went as ge dièn miens een keer gezien hèd vergèt ùm noooit mèr, ik zooi hem nie in bed willen hebben. Mèr ik moet er wel bè zeggen de van men was òk nie knap!!
mèr van un skon toffel kun de nie ètten, mèr ik waar er tevreèn mee, wènt hij had un hartje van goud en ik zè er 52 jaor mee getrouwd gewist en ik mis hum nog!!
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 16 maart 2020
Haha, wat een prachtige aanvulling, Gerard. Wat mooi dat je dit waardevolle werk al zestien jaar doet. Zo te horen, levert het vaak prachtige reacties op ;)

Veel dank!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!