i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Cromvoirt
Tags:

De Rat

vertelde op 18 februari 2004 om 11:48 uur

Niet alleen heel Cromvoirt, maar ook de wijde omgeving kende de Rat, een voerman die eigenlijk Marinus Bergmans heette. Het was een grote, sterke man met zware snor en een ruig uiterlijk. Naast een voerman kende Cromvoirt ook een bomensjouwer: Dries van Esch, die overigens ook wel eens als voerman dienst deed.

voorbeeld van een mallejanVoerlui hadden, net als bomensjouwers, een heel intensief contact met hun paard. Ze werkten immers van de vroege morgen tot de late avond samen. Voor het vervoer van bomen had de bomensjouwer een mallejan.

Dat was een lage wagen, waaronder je vrij gemakkelijk een boom kon hangen. De wagen was heel smal zodat die gemakkelijk in de bossen gebruikt kon worden. En de bomensjouwers waren er door hun jarenlange ervaring heel behendig mee geworden.

Net als de bomensjouwer had de Rat een stevige manier van communiceren met zijn paard, ‘knol' geheten. Het vloeken en sakkeren was niet van de lucht: ‘hij vloekte de hele rozenkrans rond’. Dat was de enige manier, volgens de Rat, om zijn paard te laten luisteren. Knol zou de betekenis van elke vloek kennen.

Als voerman reed de Rat een kar, nog groter dan een ‘hoog kaar’. Aan de stations van Den Bosch en Helvoirt, waar hij voor de Crommertse mulder graan ophaalde dat daar vanuit de Rotterdamse haven met de trein heen getransporteerd was, kenden ze hem als geen ander: ‘’t is de Rat, gift ‘m maor mee wat-ie hebben mot.’ Hard werken kon ie wel, de Rat, maar schrijven niet. Hij was de enige voerman die in Den Bosch bij het ophalen van het graan in plaats van zijn handtekening een kruisje mocht zetten.

HoeksestraatVanaf de molen bezorgde hij enkele malen per week gemalen graan bij de boeren. De mulder had met een letter op de juten zakken aangegeven bij wie de zakken bezorgd moesten worden. Dat kon niet misgaan! De zakken met de O bijvoorbeeld moesten naar Piet de Borssel (die Van den Oetelaar heette), die met een V waren bestemd voor Peer Huppes, die in de Burgerlijke Stand onder de naam Vughts ingeschreven was.

Voor buitenstaanders leek de Rat een ruwe man, maar hij had een blanke pit. Kinderen die met hem mee reden bij het afleveren van de zakken, tracteerde hij door zijn wagen zoveel mogelijk te laten stoppen onder een boom met rijpe kersen of pruimen. Dit leverde hem wel eens de opmerking van de boerin op dat hij zijn kar beter twee meter verder kon zetten: daar hingen er nog veel meer!

Mevrouw Dorien de Jong-Bergmans had nog een aantal aanvullingen op dit verhaal. De Rat was haar grootvader, Marinus Stephanus Bergmans, geboren in Drunen op 26 december 1888 en overleden in Cromvoirt op 25 december 1954. In 1910 trouwde hij in Cromvoirt met Theodora van den Hooven, geboren in de bedstee van deze boerderij op 13 maart 1892 en overleden in Den Bosch op 26 september 1966. Ze woonden in de boerderij, die stond aan de Hoeksestraat 5 en die rond 1850 gebouwd was.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (7)

Fons Coppens Vught zei op 14 maart 2008 om 22:02 uur

Jammer dat er geen jaartal genoemd
wordt in dit verhaal
Werkte hij voor mulder Toelen (tot 1923)
Of voor Tinus Coppens (tot 1954) waarna de maalderij weer overging op
Co v. Eck (tot ongeveer 1970

Rien Wols bhic zei op 17 maart 2008 om 13:06 uur

Dag meneer Coppens,

Uit de toevoeging van mevrouw De Jong-Bergmans moeten we concluderen dat de Rat waarschijnlijk zowel voor Toelens als voor Coppens heeft gewerkt.
Met vriendelijke groet,

Erna hodenius-van roosmalen zei op 17 juli 2014 om 12:17 uur

Ik zou graag met fons Coppens in contact willen komen. Mijn vader was een neef van Coppens uit Boxtel . Ernahodenius@hotmail.com

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 18 juli 2014 om 10:49 uur

@Erna, ik ben bezig om het contact te leggen. Je hoort nog van mij.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 29 juli 2014 om 10:52 uur

@Erna, het is gelukt, kijk maar in je mailbox.

Gerard H.A.A. de Bie
Gerard H.A.A. de Bie zei op 3 januari 2016 om 18:38 uur

Dit verhaal is één van de eerste 200 verhalen op de BHIC - site.
Het verhaal leest lekker weg doordat het zo beeldend verteld word. Ook iets wat af-en-toe benoemd mag worden daar het 't lezen van een verhaal veraangenaamd, vergemakkelijkt en niet onbelangrijk, misschien ook bevorderd.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 4 januari 2016 om 16:05 uur

Dank je Gerard, voor dit leuke compliment.
Ik ga het zeker doorgeven aan mijn collega Rien.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 16 december 2010 om 18:19 uur

Moorddadig Morenbos?

vertelde op 17 oktober 2009 om 12:04 uur

Molenaar Karel Wagemans (1896-?)

vertelde op 24 maart 2014 om 11:44 uur

Het vruchtbaar maken van de akker