i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Uden
Periode: 1944 - 1945
Tags:

De Udense Gaarkeuken 1944

vertelde op 21 oktober 2019 om 11:34 uur

Na de bevrijding van Uden op 17 september 1944 werden in het dorp evacuées ondergebracht, die dagelijks een warme maaltijd kregen. Daarvoor was in het houten gebouw van de Fruitveiling, gelegen tegenover de zuivelfabriek, een Centrale Keuken ingericht.

Voor de inrichting van de volgende dag te openen gaarkeuken werd vrijdagmiddag 20 oktober een beroep gedaan op het er naast gelegen timmerbedrijf van Reinier de Groot. Voor zitplaatsen vond vader in zijn ondertussen mager geworden houtvoorraad planken van 2,5 - 3.0 meter lengte. Deze werden op zitstoelen gelegd. Met de mededeling: ‘planken in leen. Zoo de keuken opgeheven wordt, de planken in goeden staat terug te bezorgen aan R. de Groot.’

Voor vervoer werd ook het handkarreke en een kruiwagen uitgeleend. Vader werkte ‘s zaterdags 11 en zelfs op zondag nog 10 uur aan de inrichting. Dat laatste natuurlijk pas ná het vervullen van de zondagsplicht door het bijwonen van een H. Mis bij de Kruisheren.

‘s Middags werd de ter plaatse bereide warme maaltijd uitgedeeld. Wij deelden soms in wat er overbleef. M’n oudste broer herinnert zich nog de lekkere wortelbetòzie stamp, met vlees en veel uien, waarschijnlijk met rundvlees. Thuis was dat altijd varken.

Verder had vader reparaties aan stelen voor het keukengereedschap: pureestamper, schuimspaan, opscheplepel en roerstok; en moest hij gebroken bezemstelen herstellen, een stoelpoot en -zitting en de griezelsteel (hark). Naast het maken van een ‘houten hamer met steel’ en een kolenopslag noteert hij klein hang- en sluitwerk, waaronder een windhaak, stok met spiegeloog, kelderslot, slot met sleutel, houtschroeven en kruisstiften. Voor het grotere werk duim- en krukgehengen. De vier kilo verwerkte spijkers werden tot vijf gram nauwkeurig afgewogen. Hij was met deze opdrachten 172 uur werkzaam, verdeeld over 27 dagen. Zijn 16-jarige zoon, leerling op de Ambachtsschool in Veghel, hielp een dagje mee.

Adriaan Sanders schrijft in Uden in de Tweede Wereldoorlog: “Volgens de gemeente waren er 975 evacués ondergebracht geweest, zij verbleven nog tot de bevrijding van Nederland mei 1945 in Uden.” Voor de gaarkeuken, het NCB-veilinggebouw, werd een groepsfoto gemaakt met bestuur en bedienend personeel. Met P. Lammers directeur van de zuivelfabriek, notaris Stael en waarnemend burgemeester Frans Hoefs. Verder zie ik onder 33 personen een van de bedienden, de nu 94-jarige Francien Ockhuizen, 5e van rechts. Zij vertelde me over haar dagelijkse aanwezigheid daar. De maaltijdvoorziening bleef er tot 13 februari 1945.

Uit het kasboek van vader.

Omdat er behoefte was aan schoeisel, dekens en kleding, werd in mei 1945 de H.A.R.K. (Hulp Actie Rode Kruis) opgericht, thuis de griesel genoemd. De houtschaarste duurde nog jaren voort, zelfs voor de benodigde ‘zes plankjes van de doodskist’ was een houtaanvraag vereist.

Het is ondertussen 75 Jaar geleden, ik was toen zeven, de fruitveiling heeft plaats gemaakt voor woningbouw, de gebruikte veilingklok hangt in de hal bij de Heemkundekring, alleen de Veilingstraat herinnert nog aan de locatie.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (5)

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 22 oktober 2019 om 10:20 uur

Imposant verhaal, Rini; ik ben benieuwd of nog meer mensen zich de wortelbetòzie herinneren!

Weet je trouwens of de planken nog - in goede staat - zijn terugbezorgd?

Milan Vrenssen zei op 22 oktober 2019 om 11:01 uur

hey rini leuk verhaal dit ik ga vaker wat van je lezen. groetjes de jongen uit de bus, vrenssen

Rini de Groot. zei op 22 oktober 2019 om 19:11 uur

Milan en Marilou dat is nu een prettige reactie van de jonge man die aandachtig m,n verhalen aanhoorde en beloofde te lezen. Èn tot m,n verassing zònder een belofte reageert. (Van de honderd komt normaal één de belofte na.)
Gister staande in de middengang van de overvolle Snelbus vanuit Eindhoven naar Uden. Ervaar ik, nu ik enkele weken aangewezen ben op openbaar vervoer, maar nog erger naar de ‘Binnenlanden van Brabant’ met een overvolle lijnbus. Voor mij vandaag weer terug wederom een volle Snelbus.
En de schoolgaande jeugd dagelijks !! Dus daar kan ik ook over mee praten.
Milan nogmaals bedankt voor je reactie, ‘het doet me goed’!

Rini de Groot. zei op 23 oktober 2019 om 10:03 uur

Voor degene die op de foto, de meest linkse persoon miste,
is nu aan het gezelschap toegevoegd.

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 23 oktober 2019 om 12:36 uur

Hee wat leuk, Milan! En mocht je ooit vragen hebben over iets dat te maken heeft met geschiedenis of stamboomonderzoek, trek dan bij ons aan de bel he? (en anders blijf je mooi de verhalen van Rini volgen ;)

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: