i

Dit verhaal gaat over:

Periode: 1935 - 2011
Tags:

De uitvoering van de Maaswerken

vertelde op 28 juli 2011 om 12:08 uur

Rechttrekken van de rivier, verdieping en verbreding van het zomerbed van de Maas en het verwijderen van heggen en andere obstakels leidden ertoe dat er meer water kon worden afgevoerd. Daarom voorzag het plan Lely ook in de bouw van een stuw- en sluiscomplex, voorzien van vistrappen, bij Lith.

Want al die verbeteringen zorgden inderdaad voor een snellere afvoer van het Maaswater. Dat was prima bij hoogwater, maar het leidde in de zomer, als er weinig water aangevoerd werd, tot een nieuw probleem: te lage waterstanden, waardoor scheepvaart beneden Grave onmogelijk werd. Daarom was het nodig bij Lith een stuw te bouwen, die in 1936 in gebruik werd genomen.

In 1929 had de Kamer de plannen goedgekeurd en in 1931 was men begonnen met de werkzaamheden. Het hele karwei zou tot 1942 duren. Dit enorme, infrastructurele project vond dus midden in de Crisisjaren plaats. De Maasverbeteringswerken mochten dan ook niet teveel geld kosten. Daarom voerde de Nederlandse Heidemaatschappij het geheel als werkverschaffingsproject uit.

Werkelozen groeven met de hand de bovengrond van de nieuw te maken riviervakken weg. Het was zwaar werk “om de Maas recht te trekken en de rug krom”, zoals een oudere bewoner van het gebied in de documentaire vertelt. De inkomsten waren klein: “Je verdiende 15 à 20 cent per uur, maar je was blij dat je toch nog wat kon verdienen”.

Er vielen zelfs doden door blikseminslag in een schaftkeet. Nel van Rens-Arntz, dochter van een van de slachtoffers, vertelt daarover in de documentaire: “’Nou kinderen tot vanavond’, zei vader en ’s avonds was hij er niet meer. Drie mensen op slag dood. De vierde is later ook gestorven; was de bliksem in de schaftkeet geslagen” en verderop zegt ze: “De onheilstijding kwam mijnheer pastoor brengen”.

De verbeteringswerken aan Maas hebben effect gehad: in 1942 kon de Beerse Overlaat gesloten worden als het ultieme symbool dat de Maas inderdaad “getemd” was. Daarnaast trad een ander, weliswaar niet beoogd, maar toch belangrijk neveneffect op: de ontwikkeling van waterrecreatie om en nabij de dode Maasarmen. Een mooi voorbeeld is De Gouden Ham bij Megen.

De hoogwaterrecords van 1993 en 1995 hebben echter inmiddels duidelijk gemaakt, dat er opnieuw maatregelen nodig zijn om verder overstromingsgevaar te voorkomen. Het waren nu vooral plaatsen in Limburg die te lijden hadden van wateroverlast. Maar ook Cuijk in Brabant kwam opnieuw in de problemen. Woorden als “overlaat” en “retentiegebied” vielen, en dat leidde onmiddellijk tot protesten.

Er is een commissie Boertien ingesteld, die gepleit heeft voor een integrale aanpak: beveiliging tegen hoogwater in combinatie met natuurontwikkeling en verbetering van de scheepvaart.

Rijkswaterstaat is inmiddels bezig met een gefaseerde uitvoering van deze nieuwe Maaswerken. Een voorbeeld daarvan is dat bij Keent een begin wordt gemaakt met het uitgraven van een oude Maasarm die in de jaren dertig was dichtgegooid.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (5)

Peter Prevos zei op 13 maart 2013 om 02:18 uur

Interresant artikel over de Maaswerken, alwaar ik tussen 1996 en 199 werkzaam was.

Het temmen van de rivier was in de jaren 30 een grote prestatie, maar tegenwoordig praat men over ruimte voor de rivier. Jammer genoeg was het te duur om deze doelstelling te realiseren en dus gaat men kades bouwen.

Een van de meest interessante aspecten van mijn werk toen was het bestuderen van historische kaarten van de Maas.

Rien Wols bhic zei op 13 maart 2013 om 11:43 uur

Dank voor je compliment, Peter! Ik kan me goed voorstellen dat het interessant was die oude kaarten te bestuderen: er is zoveel prachtig materiaal (ook bij ons, trouwens).

Gino zei op 7 oktober 2013 om 02:14 uur

Ik zou zo graag een grote afbeelding willen zien (cq kaart) waar je duidelijk de verschillen met de huidige en oude maas kunt zien?

zijn deze beschikbaar?

er is wel een kaartje op Bhic beschikbaar maar deze is behoorlijk klein om een goed beeld te kunnen vormen.

Groet Gino (uit Cuijk)

Mari Lagarde zei op 30 september 2017 om 20:57 uur

Zijn er nog lijsten met namen van de mensen die hieraan gewerkt hebben

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 2 oktober 2017 om 11:44 uur

Wat betreft de vraag over de verschillen van de huidige en oude Maas, kijk ook eens naar dit verhaal:

https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/de-normalisatie-van-de-maas

Een snelle zoektocht door onze archieven levert mij nu geen lijst op met namen. Maar klik eens op de volgende linkjes, dan vind je wel meer informatie daarover:

https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/werk-aan-sluis-en-stuw-1932-1936

http://www.bhic.nl/integrated?mivast=235&mizig=82&miadt=235&milang=nl&mizk_alle=kanalisatie%20maas&miview=tbl

http://www.bhic.nl/integrated?mivast=235&mizig=210&miadt=235&micode=371&milang=nl&mizk_alle=kanalisatie%20maas&miview=inv2

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 28 juli 2011 om 11:56 uur

De normalisatie van de Maas