skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Saskia Green
Saskia Green Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Saskia Green
Saskia Green Bhic

De veldoven stoken

In het najaar wordt in het preHistorisch Dorp van Eindhoven naast de met hout gestookte Pottenbakkersoven de Veld- of Kuiloven gestookt. Afgelopen maanden handgevormde voorwerpen van klei worden nu in een tweedaags stookproces gestookt, gebakken.

Op zaterdagmorgen gaat de Pottenbakkersgroep o.l.v. Pieternella Fritz  benodigde grasplaggen steken in de aangrenzende, met dauw bedekte wei.

Plaggen steken (foto: Rini de Groot)
Plaggen steken (foto: Rini de Groot)

Daarna wordt op de onverharde grond van de binnenplaats in het Museum een cirkel van  ± anderhalve meter getrokken. Voor de goede stabiliteit van grote aardewerkpotten daarbinnen de bodem ± 15 cm glooiend uitgediept, losgemaakt en met stro, hooi of houtkrullen bedekt.

Kuil graven (foto: Rini de Groot)
Kuil graven (foto: Rini de Groot)

 

Vuurkuil met stro bedekken (foto: Rini de Groot)
Vuurkuil met stro bedekken (foto: Rini de Groot)

Potten met stro gevuld en omgekeerd op het strobed geplaatst, tussenruimtes, kwetsbare oortjes en uitsteeksels van de potten met stro opgevuld.  Aardewerk wordt, om instortingen te voorkomen, van groot naar klein, laag voor laag in piramidevorm stevig opgebouwd.

Groot (links) en klein (rechts) aardewerk wordt in de oven geplaatst (foto's: Rini de Groot)
Groot (links) en klein (rechts) aardewerk wordt in de oven geplaatst (foto's: Rini de Groot)

De buitenzijde rondom als een muur staand en ook het dak met gekloofd eiken- of beukenhout afgesloten. Rondom de buitencirkel worden alvast de gestoken grasplaggen verdeeld neergelegd.

De buitenrand van de veldoven wordt aangebracht (foto: Rini de Groot)
De buitenrand wordt aangebracht (foto: Rini de Groot)


De bovenkant wordt gesloten (foto: Rini de Groot)
De bovenkant wordt gesloten (foto: Rini de Groot)

Elders in het museum is vuur gereed gemaakt en op vier plaatsen in de berg aangebracht; het vreet zich naar binnen en wordt met de blaaspijp extra aangewakkerd.

Verhaal gaat verder onder de foto's

De oven wordt aangestoken (foto: Rini de Groot)
De oven wordt aangestoken (foto: Rini de Groot)


Met een blaaspijp wordt het vuur aangewakkerd (foto: Rini de Groot)
Met een blaaspijp wordt het vuur aangewakkerd (foto: Rini de Groot)

En wanneer de brand in de heuvel zit wordt het geheel met graszoden bedekt, de graszijde naar het vuur gericht en bovenop het aardewerken Godinnetje geplaatst. De eerste museumbezoekers beleefden hiermee de opbouw van nabij, want hierna is er alleen rook zichtbaar. Na vier uur is de temperatuur van ongeveer 400˚C bereikt. En wordt de bovenkant van de oven een half uur geopend. Door zuurstof en de vlam gaat de temperatuur krachtig omhoog.

Graszoden worden op de oven aangebracht (foto: Rini de Groot)
Graszoden worden op de oven aangebracht (foto: Rini de Groot)


Rokende veldoven (foto: Rini de Groot)
Rokende veldoven (foto: Rini de Groot)

Nadat de veldoven weer gesloten is, is er alleen rook, maar waar rook is, is ook vuur! Voor alle veiligheid en tegen verstoring wordt de omgeving stevig afgesloten. De brandweer van Eindhoven is op de hoogte om rookmeldingen te beantwoorden.

In de rokende vuurhaard kan de temperatuur nu oplopen tot 800˚C. Continu wordt de rokende oven, ook ‘s nachts, gecontroleerd om eventuele gevormde open vuurplekken te dichten.

Pieternella doet de avondcontrole (foto: Rini de Groot)
Pieternella doet de avondcontrole (foto: Rini de Groot)

Op de tweede dag vertrekt in de namiddag vanaf de herberg een schare met bezoekers begeleid door trom en fluit naar de oven. En rond de deels gedoofde veldoven geschaard, met de kinderen voorop, want zij worden nauw betrokken bij de rituelen, uitgevoerd door Anneke en Cees.

Op de gedoofde oven staat het godinnetje (foto: Rini de Groot)
Op de gedoofde oven staat het godinnetje (foto: Rini de Groot)


Openingsritueel (foto: Rini de Groot)
Openingsritueel (foto: Rini de Groot)

Hierna wordt de oven voorzichtig uit elkaar getrokken, hét spannendste moment, zeker voor hen die gister hun gemaakte voorwerpen hierin achterlieten. De oven wordt geheel uitgepluisd vooral op zoek naar de kleine voorwerpen. 

De oven wordt geopend (foto: Rini de Groot)
De oven wordt geopend (foto: Rini de Groot)

Is de stook geslaagd? Voorwerpen hebben nooit hetzelfde zwart/wit uiterlijk, waar het vuur langs beweegt kleurt wit en de rook zwart. Ze worden op klank getest. Van elke stook wordt geleerd en enthousiast met wéér andere modellen en ideeën van klei thuis of in het Pottenbakkershuis van het museum gemaakt voor het volgende stookseizoen.

De geopende oven (foto: Pieternella Fritz)
De geopende oven (foto: Pieternella Fritz)

Samen met Pieternella stookte de pottenbakkersgroep dit jaar voor de zes en dertigste keer de veldoven.  En de daarmee opgedane kennis weer naar een jongere generatie van het museum overbracht; alle eer voor Anneke Boonstra, die het museum 40 jaar geleden oprichtte.

De oogst van de veldoven (foto: Pieternella Fritz)
De oogst van de veldoven (foto: Pieternella Fritz)

 

Reacties (2)

Rini de Groot zei op 7 december 2022 om 22:22
Voor zo,n stook jaren terug, nodigde ik m,n broers uit, Broeder Missionaris in Belgisch Congo, zij antwoordde dat gebeuren zien we hier regelmatig in de dorpen.
Rini de Groot. zei op 12 september 2023 om 21:37
Komende zaterdag gaan we weer een Veldoven stoken.
Ben er maar vroeg bij !!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: