skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper Bhic

Een 12e-eeuwse watermolen in de vijver

In oktober 1985 werd net buiten de bebouwde kom van Escharen een visvijver gegraven. Bij het graven stuitten amateur-archeologen op de resten van een bijna vierkante constructie. Het was het bewijs dat meer dan 700 jaar geleden hier, aan een oude loop van de Raam, een watermolen draaide om koren te malen en olie te persen.

De Graafsche Raam met de torenspits van EscharenHet graafwerk van 1985 vond plaats op de westelijke oever van de Graafse Raam ten zuiden van de Beerschemaasweg vlakbij de brug. Eerst vonden de gravers aan de oostelijke rand van de vijver de resten van een knuppelweg en fragmenten van een beschoeiing. Daarna vonden ze ook een paar palen die deel moesten hebben uitgemaakt van een bijna vierkant bouwsel.

In maart 1986 werd die constructie verder blootgelegd. Erbinnen lagen fragmenten van molenstenen, wat munten, aardewerk, bewerkt hout en stukjes leer. De vindplaats lag in een inmiddels opgevulde oude arm van de Raam. De vondsten en de vindplaats wezen overduidelijk op een watermolen. Niemand had daarvan het bestaan vermoed!

Het moet een molen van het onderslagtype zijn geweest. Dit type molen werkt met een onderslagrad, waarbij het water onder het rad doorstroomt en daarbij steeds de onderste schoepen raakt. Onderslagmolens worden aangetroffen bij riviertjes en beken met een gering verval en een trage stroming, maar wel redelijk veel water. De Raam behoort net als de Aa en de Dommel tot dit type waterloop.

Rechts, achter de bomen, de plaats van de oude watermolenDankzij de vondsten in de directe omgeving van de molenrestanten kon de watermolen gedateerd worden in de 12e eeuw. Die datering klopt met de eerste vermelding van een watermolen in Noord-Brabant, namelijk die van Stipdonk in 1179. De oudste watermolens in Nederland stammen van rond het jaar 1000.

De molen in Escharen was een combinatie van een koren- en oliemolen. Het schoepenrad en de molenstenen waren van veel kleiner dan die in nog bestaande oude watermolens. Het vermogen was dus gering. De Escharense watermolen had wat formaat betreft veel overeenkomsten met de allereerste onderslagmolens uit de Romeinse tijd die onder andere in Italië zijn opgegraven.

Reacties (5)

Gerard H.A.A. de Bie
Gerard H.A.A. de Bie zei op 3 augustus 2016 om 18:05
Vroeg me af ; Heeft de Esterse Heemkundekring bij deze vondst ook een belangrijke rol gespeeld en had men binnen deze stichting ook een Archeologische werkgroep ? Zijn er later nog meer interessante vondsten gedaan in Escharen of is het hierbij gebleven ?
jo zei op 12 oktober 2016 om 23:26
kan iemand mij vertellen waar die watertjes op de fotos liggen en hoe ik er kan komen? ik zou er graag es een hengeltje werpen. groetjes jo
jo zei op 19 oktober 2016 om 22:14
Hey Marilou, harstikke bedankt voor je berichtje! ik zal een kijkje nemen op de link die je hebt geplaatst.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!