i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Gemonde
Tags:

Een deuk in het laatste pakje boter

vertelde op 1 juli 2019 om 12:28 uur

De muren ogen wit en strak, alleen de opmerkelijke bouw verraadt dat dit pand van oorsprong een bijzondere functie moet hebben gehad. Met deze foto staan we voor de deur van de voormalige coöperative zuivelfabriek in de Dorpsstraat in Gemonde.

 

Fotocollectie BHIC:

Kilo’s en nog eens vele kilo’s roomboter zijn in deze fabriek geproduceerd. Door samenwerking moet de kwaliteit van de boter beter worden dan die de Gemondse mekveehouder in zijn eigen bedrijfje kan maken. Want betere boter betekent ook een hogere prijs.

Opgericht begin vorige eeuw en dat betekent dat de geestelijkheid hierbij nauw betrokken is. Het productieproces gaat pas van start na een plechtige Heilige Mis in 1914. De fabriek kent een stormachtig begin, doordat moet worden gezocht naar de juiste werkwijze en leiding. Maar de fabriek weet de juiste weg te vinden. De roomboter die hier in Gemonde gemaakt wordt, staat jarenlang bekend als één van de meest smakelijke uit de omgeving, en bekroond tijdens een grote land- en tuinbouwtentoonstelling in 1927.

Slagroom

Een groot deel gaat naar de botermijn in Den Bosch. Ook melk, slagroom en karnemelk wordt in grote hoeveelheden geproduceerd en geleverd aan het Seminarie in Sint-Michielsgestel en het Doofstommen Instituut in Sint-Michielsgestel. De fabriek weet de moeilijke crisisjaren te doorstaan, en blijft waar mogelijk investeren in nieuwe stoommachines en werktuigen. En direct na die hachelijke jaren dertig zorgt de Tweede Wereldoorlog opnieuw voor een zware periode.

Na de oorlog staat het voortbestaan van de coöperatie onder druk. De fabriek in Gemonde blijkt te klein om nog langer een goede prijs te kunnen betalen aan de boeren. Tegen het advies van de geestelijke adviseur in worden de handen ineen geslagen met de Sint-Jansfabriek in Den Bosch. In 1949 rolt de laatste boter van de band. Daarna is het gebouw nog voor allerlei ander dingen gebruikt, maar in 2001 maakt de slopershamer een eind aan dit deel van de Gemondse geschiedenis.

Wat is jouw herinnering bij het zien van deze foto? Vertel het ons!

Deze foto-oproep verscheen in de rubriek 'Kijk naar Toen' in De Meierij, waarin we op zoek zijn naar de persoonlijke verhalen achter een foto.

Ga naar Kijk naar Toen 

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (1)

Adrie van Grinsven zei op 6 juli 2019 om 16:40 uur

De zuivelfabriek aan de Dorpsstraat 13 in Gemonde wordt opgericht op 9 april 1913. Door samenwerking op coöperatieve grondslag krijgt de Gemondse melkveehouder een betere kwaliteit boter dan bij de boterbereiding op het eigen bedrijf. En dat leidt weer tot een hogere prijs. Op 24 februari 1914 wordt voor de fabriek een plechtige Heilige Mis opgedragen. Daarna wordt de fabriek ingezegend en begint het proefdraaien. De beginjaren zijn turbulent. De directeuren en geestelijk adviseurs volgen elkaar snel op. Onder leiding van Piet van Mil ontstaan er betere tijden voor de boterfabriek, waarbij de invloed van pastoor van Doremalen zeker ook positief (en dominant) zal zijn geweest.
De fabriek speelt ook een rol in de verdere organisatie van de boeren in Gemonde. In 1916 wordt een stierenhouderij opgericht (kwaliteitsverbetering!). In 1920 wordt de coöperatie lid van de N.C.B. en van coöperatieve Roermondse Eiermijn. Voortaan kunnen er op de fabriek ook eieren geleverd worden.
De strijd met de particuliere fabrieken is nog niet gestreden. Bij het 25-jarig jubileum blikt men terug: In 1921 "was de speculatieve beweging gaande van de "Nutricia" om melk te betrekken van de boeren uit de omliggende streken; maar het is de coöperatie gelukt aan deze beweging het hoofde te bieden." In dat jaar wordt tevens melding gemaakt van het toestaan van levering van melk door boeren uit Sint Michielsgestel.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 12 augustus 2009 om 14:19 uur

Boter en samenwerking

vertelde op 12 september 2009 om 12:05 uur

Een boterheilige