i

Einde van een treurende reus

vertelde op 25 november 2009 om 11:57 uur

In 1935 verscheen in het Boxmeers Weekblad een zwanenzang voor de molen van Sint Anthonis. Het verdwijnen van de molen “laat een groote doode plek open die nooit meer met zulk een sieraad zal worden aangevuld”, schrijft de krant triestig.

 En zo luidde dit droevige gedicht:

Ruim honderdvijfendertig jaar
Stond die oude reus reeds daar
Was een voordeel voor den eigenaar
Trotseerde steeds het stormgevaar
Was voor het dorp een pronkjuweel
Verschafte boer en burger meel
Eischte aan onderhoud niet veel
Was dag en nacht in het gareel
De vergoeding voor dit werk, zoo schoon
Werd hier weer “Ondank ’s werelds loon”
Die mooie molen wat droevig lot
Die mooie molen, hij ligt kapot!
 Standaardmolen Sint Anthonis, 1920

 

Molenaarshuis Sint AnthonisEerder had men al bericht over de deplorabele staat waarin de molen al een tijdje verkeerde: “De oude reus is reeds van zijn schoone ijzeren wieken ontdaan en staat van zijn fiere kracht beroofd, jammerlijk te treuren in zijn machteloosheid, als een oudheerscher, met geamputeerde armen en beenen.”

Een advertentie in het molenaarsweekblad De Molenaar in 1932 had het einde al aangekondigd. De molen werd te koop aangeboden aan de meestbiedende bij inschrijving vóór 15 november. Met als toevoeging: "Slopen binnen 14 dagen".

Ook toen reageerde het Boxmeers Weekblad alert: “Wie kan aan St. Teunis denken zonder zijn ouden standaardmolen, wiens aanblik iederen vreemdeling, die hier ooit passeerde heeft geboeid om zijn landelijke schoonheid en aantrekkingskracht?”

Sint Anthonis molenmonumentWant zoals in zoveel plaatsen was ook in Sint Anthonis de molen een wat we nu ‘beeldbepalend’ element zouden noemen. De standaardmolen was in 1800 gebouwd ter vervanging van de vorige molen, die in 1799 door een zware storm werd verwoest. Daarbij had de molenaarsknecht het leven gelaten, toen hij vermorzeld werd tussen de “ineengekraakte balken”. In 1813 werd de nieuwe molen en het molenhuis verkocht aan de familie Van Sambeek, die er ruim een eeuw maalde.

Jos van Sambeek verkocht de windmolen in 1918 aan Chr. Martens, die de molen al weer twee jaar later, in 1920, verpachtte aan de Coöperatieve Handelsvereeniging in Veghel die ervoor betaalde om de molen niet te gebruiken. Na afloop van het pachtcontract in 1932 stond hij dus te koop om gesloopt te worden.

Het Boxmeers Weekblad keek met droefheid op die twaalf jaar terug: “Sindsdien staat de oude reus te treuren en werd in tien jaren niet meer gebruikt. Ongeveer 130 jaar heeft hij gezwoegd en gehijgd en gedraaid voor boer en burger, ja zelfs in den mobilisatietijd stond hij in donkere nachten met volle zeilen te ronken en te bonken, zoodat hij in al zijn voegen kraakte om den boer toch maar aan meel te helpen.”

Uiteindelijk bleek alle aandacht die de krant aan de molen van Sint Anthonis besteedde niet meer dan stervensbegeleiding. Wat ooit een sieraad voor het dorp was, kreeg in 1935 een roemloos einde. Wat rest is het mooi gerestaureerde molenaarshuis en een molenmonumentje, opgericht door heemkundekring "Sint Tunnis in Oelbroeck". 

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (3)

Gerard Lemmens zei op 29 april 2011 om 16:56 uur

Waarom werd en wordt in Nederland al de mooie oude gebouwen gesloopt om plaatst te maken voor nieuwboom.

Zo worden de harten uit de dorpen en steden gescheurd! waarom is er geen beter beleid over het restaureren van oude gebouwen zoals men hier in Engeland heeft ?? Nederland gaat Duitsland volgen want dat is ook een slopersland geworden.

Grave zou ook helemaal gesloopt worden - een helft is daaraan te niet gedaan maar godzijdank heeft men de andere helft van Grave mooi gerestaureerd en wat staan daar mooie oude gebouwen.

Waarom is er geen landelijk beleid over slopen in Nederland ???

Groeten uit een prachtig oud dorpje (ca. 1280) in East Sussex,waar wij in een huis van begin 1500 heel gelukkig wonen,

Gerard Lemmens

Henk Buijks, namens BHIC en lid van een monumentencommissie zei op 2 mei 2011 om 12:28 uur

Beste Gerard, Eigenlijk zijn wij hier een beetje jaloers op landgenoten die een laatmiddeleeuwse cottage in een ongetwijfeld schitterend Engels dorpje bewonen. Dorpjes die nooit geteisterd werden door rondtrekkende militairen of door bommen; dorpjes die nooit te maken kregen met protestanten die de kerk opeisten, ook al waren zij een absolute minderheid. Dorpjes die niet per se ten prooi zijn gevallen aan politici, projectontwikkelaars en andere ondernemers die zonodig de boel moesten 'upgraden'. Ziehier al drie redenen waarom Engelse dorpjes met hun middeleeuwse kerken redelijk ongeschonden de 21e eeuw haalden! Want om bij die kerken te blijven: de overgang naar de Anglicaanse Kerk verliep doorgaans vrij geruisloos. Een en ander staat in schrille tegenstelling tot bijvoorbeeld de gebombardeerde Duitse en Nederlandse steden en dorpen. Toch hebben we ook in Nederland al jarenlang een Monumentenwet en monumentenbeleid, dat ook lokaal gedragen wordt. Daardoor kon onder andere de grootste helft van Grave behouden worden voor de toekomst. En ondanks de maatregelen van het kabinet Rutte op het gebied van monumenten zijn overal in Nederland "monumentenmensen" aktief om te redden wat er te redden valt. Dus u weet wat u te doen staat, wanneer u vanuit Groot-Brittannië wellicht gaat stemmen voor 'n Nederlandse bestuurslaag....

Gerard H.A.A. de Bie
Gerard H.A.A. de Bie zei op 15 maart 2017 om 15:42 uur

Henk, ik denk dat de grootste rede is waarom er zoveel gesloopt wordt; de uit de Nederlandse handelsmentaliteit geboren geldzucht en rendabiliteitsbesef.
Er wordt niet zozeer gekeken wat uniek of mooi (subjectief) is of waar de mensen gelukkig van worden.
Slopen en nieuwbouw is ook rendabeler geworden sinds uurloon veel duurder is dan materiaal. Dat was bijvoorbeeld in het midden van de vorige (=20ste) eeuw nog helemaal tegenovergesteld.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 6 oktober 2010 om 15:31 uur

De mooie, slanke romp van Anna

vertelde op 11 augustus 2009 om 15:56 uur

Kaarschotse molen

vertelde op 13 mei 2013 om 12:04 uur

De Mustermolen