skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Ans Holman
Ans Holman RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Ans Holman
Ans Holman RA Tilburg

Erpel (1)

‘ne Goejen èrpelaeter hé-t-‘r aalt driej op ’t òwch: înne in zunne mont, înne án zunne verkèt, en înne in de pan

Sinds de zestiende eeuw is de aardappel, naast rijst, tarwe en maïs, een wereldwijd basisvoedingsmiddel. De plant behoort tot de nachtschadefamilie, waartoe ook de paprika, tomaat en tabak behoren. Het woord èrpel is een verkorte zuidnederlandse dialectvorm van aard-appel. Naast èrpel komt in mijn dialect – Ujes – ook het woord èlper voor. Die omkering van medeklinkers komt wel vaker voor, denk maar aan weps in plaats van wesp.

Vincent van Gogh, De Aardappeleters (litho, 1885. Bron: Wikimedia Commons. Publiek domein)
Vincent van Gogh, De Aardappeleters (litho, 1885. Bron: Wikimedia Commons. Publiek domein)

Mijn moeder vertelde me dat in haar jeugd er een grote pan aardappelen midden op tafel stond en dat je moest zorgen dat je voldoende binnenkreeg om je honger te stillen, zoals ook blijkt uit de inleiding. Dit Brabantse gezegde werd ook wel gebruikt als selectiecriterium voor een nieuwe knecht. De gedachte die hier achter schuilt is dat iemand die goed en efficiënt kan eten, ook een goeie werkman is. Misschien was het uitnodigen van een potentiële nieuwe knecht om mee te eten wel een betere manier om hem te beoordelen dan sollicitatie-assessments uitgevoerd door externe recruitment professionals die handenvol geld kosten.

Gebakken aardappelen (foto: Känsterle. Bron: Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0)
Gebakken aardappelen (foto: Känsterle. Bron: Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0)

Van mijn jeugd op de boerderij herinner ik me hoe fantastisch de nieuwe aardappels – de nèj èrpel – smaakten die moeder bakte. In plaats van die nieuwe aardappels te schillen werden ze in een emmer water gegooid en vervolgens werd de nog dunne schil verwijderd door met klompen aan de handen net zo lang in die emmer te stampen totdat alle aardappels van hun doorzichtige huidje ontdaan waren. Wat een feest, wanneer de eerste nieuwe aardappels gegeten konden worden! Ik denk dat we dan minstens de dubbele hoeveelheid aten. Tot de dag van vandaag gaat er niks boven een goei pan gebakken nèj èrpel.

Maar voor die gebakken aardappels op je bord lagen, was er al een hele hoop arbeid aan vooraf gegaan, zoals het ploegen, eggen, poten en schoffelen, het bestrijden van de coloradokevers en hun larven, het uitdoen en het rapen, waarover meer in een volgende aflevering.

Tot slot nog een aardig weetje. Boerenkinderen werden in de winter  wel naar school gestuurd met in elke jaszak een hete aardappel. Dan kregen ze geen koude handen onderweg – we hadden nog echte winters - en hadden zo ook nog een lekker hapje als tussendoortje. Dat hapje is nu vervangen door de grote zakken chips die leerlingen in de pauze kopen.

Meer verhalen van Cor Dekkers over het leven op de boerderij? Klik hier

Reacties (2)

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 10 februari 2021 om 11:57
Bedankt Cor, mooi verhaal! Met twee pubers in huis kan ik trouwens wel zeggen dat de theorie dat''iemand die goed en efficiënt kan eten, ook een goeie werkman is' hier in huis niet opgaat ;)
Cor Dekkers zei op 4 maart 2021 om 16:07
Voor pubers is geen een theorie toepasselijk. En ook geen kant-en-klare aanpak. Het is voor ouders en pubers schipperen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Doe mee en vertel jouw verhaal!