i

Gedicht als beste bescherming voor de Dikke Boom van Bergen op Zoom

vertelde op 14 november 2018 om 14:50 uur

De grond waarop de grote plataan op het Gouvernementsplein in Bergen op Zoom staat, is doordrenkt met historie. En met een leeftijd van zo’n 140 jaar maakt de ‘Dikke Boom’ zelf inmiddels ook onderdeel uit van de geschiedenis van de stad.

foto via Geschiedkundige Kring Bergen op ZoomLezen over de plek waar de Dikke Boom staat, is als bladeren door een geschiedenisboek over het centrum van Bergen op Zoom. Want eind 13de eeuw staat op deze plek al het St. Maartensgasthuis; een tehuis voor passanten, zieken en bejaarden. Twee eeuw later, in 1546, wordt in het Gouvernementsgebouw een particuliere ‘kynderschole’ gevestigd. In 1750 maakt deze school op haar beurt weer plaats voor de gouvernementstuin en dáár wordt in 1868 de plataan geplant. Precies op de plek waar eeuwen eerder de toren van het St. Maartensgasthuis heeft gestaan.

Dat betekent dat deze boom getuige is geweest van de bouw van heel wat bijzondere panden in de stad, zoals de logementen als het Zwijnshoofd en de Blauwe Vogel, beide uit 1880. Het ziet verder prachtige gebouwen verrijzen aan de Antwerpestraat en Stationsstraat, en is toeschouwer als er steeds meer gieterijen in de stad komen.

Beste bescherming voor een boom

Een stadscentrum is steeds in ontwikkeling en dat is doorgaans niet de meest stabiele ondergrond voor een boom. Maar zodra zij stormen, oorlogen en stadsvernieuwing weet te trotseren, dan wordt ze – eenmaal op leeftijd – door de stadsbewoners in het hart gesloten. Zo ook met deze plataan want als in 1999 het stadshart grondig wordt gerenoveerd, wordt danig rekening gehouden met dit icoon van het Gouvernementsplein. Sterker nog, de dichter Bert Bevers schreef een gedicht voor de boom, waarschijnlijk de beste bescherming die een boom kan krijgen:

Dikke Boom 

 

Blijven gaat jou net zo makkelijk

af als het zwijgen een stomme

Jij ziet. Jij ziet wat wij niet zien 

maar houdt je van den domme

 

Er kuierden tal van geslachten rond

deze stam die slechts naar grond verlangt

en licht en ruimte, en jij, jij weet dat

heel de wereld aan jouw wortels hangt

Op de monumentale bomenlijst zijn de woorden minder lovend en wordt de boom omschreven als ‘gewone plataan in de Zuivelstraat in Bergen op Zoom’, met een hoogte van tussen de 25 en 30 meter en met een omtrek van de stam van een dikke vijf meter. Een gewone plataan wellicht, maar wel één met een bijzondere historie.

Foto boven: De latere dikke boom in 1920 als gewone plataan naast het toegangshek in de tuin van het militair hospitaal via Geschiedkundige kring Bergen op Zoom

 

 

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (3)

Kruf zei op 13 december 2018 om 19:29 uur

In Bergen was op het Korenbeursplein cafe de dikke boom, genoemd naar de op dat plein staande enorme dikke paardekastanjeboom. Eenieder sprak over "de dikke boom". De plataanboom in de Zuivelstraat werd vroeger niet aangeduid als "de dikke boom". Is er sprake van "geschiedvervalsing" ?

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 december 2018 om 14:53 uur

Bedankt voor je berichtje! Eén ding is in ieder geval duidelijk: er zijn meerdere dike bomen in Bergen (geweest). De eerste boom, die op het Korenbeursplein, waaide in 1911 om, leren wij van de site van de Geschiedkundige Kring Bergen op Zoom. Kijk maar eens hier:

http://www.geschiedkundigekringboz.nl/de-dikke-boom-omgewaaid/

De aanvankelijk eenvoudige plataan in de Zuivelstraat heeft kennelijk die benaming na verloop van tijd overgenomen. Dat blijkt weer uit deze publicatie: http://www.geschiedkundigekringboz.nl/een-oude-luchtfoto-2/

En uit het mooie gedicht van Bert Bevers natuurlijk ;)
https://indebuurt.nl/bergenopzoom/genieten-van/mysteries/bergs-mysterie-hoe-oud-is-de-dikke-boom-eigenlijk~52219/

Ad van Loon zei op 15 maart 2019 om 09:38 uur

Nee Willem, geen geschiedvervalsing. Wel naamsverplaatsing. Dat kon ook makkelijk, omdat de dikke boom op het Korenbeursplein tijdens een storm op 1 oktober 1911 omwaaide. De boom aan het gouvernementsplein verdiende toen die naam nog lang niet. Zie ook de website van de geschiedkundige kring http://www.geschiedkundigekringboz.nl/de-dikke-boom-omgewaaid/

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 14 november 2018 om 14:26 uur

Charles de Mooij overziet zijn leven vanaf de plataan in Bergen op Zoom