i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Den Dungen
Tags:

Geef mij mijn hellebaard terug!

vertelde op 14 november 2019 om 16:41 uur

Jan Meeussen uit Sint Oedenrode strijkt op nieuwjaarsdag neer in een herberg onder Den Dungen. Daar ontmoet hij een zekere Gielis Vrancken, die hem ten tijde van de krijgsverrichtingen van Maarten van Rossem, een hellebaard afhandig heeft gemaakt. Dat is Jan natuurlijk nog niet vergeten. Hij vraagt Gielis wanneer hij die hellebaard terug denkt te geven. Die roept hem toe: “Wildy u hellebaerde wederom hebben, ick salse u langhen”. Maar dan begint het.

Beide heren raken verwikkeld in een discussie en lijken nogal strijdlustig. Nu heeft Jan een stok bij zich ‘gemeynlicken genoempt eenen merghensterre’; een stok met dwars uitstekende ijzeren pinnen. Daarmee verdedigt hij zich en probeert Gielis van zich af te houden. Ze gaan de herberg uit en eenmaal buitenshuis laait de ruzie fel op.

Geraakt door ijzeren pinnen

Ze slaan elkaar over en weer en plotseling wordt Gielis geraakt door de ijzeren pinnen en de verwondingen zijn van dien aard, dat hij zeven dagen later overlijdt. De hoogschout van Den Bosch laat Jan arresteren. Uiteindelijk komt men tot het inzicht dat hier geen opzet in het spel is, maar een kwestie van puur verweer en dat het een ‘onnosel ongeval’ is geweest. Jan wordt vrijgesproken.

Deze bijdrage van Henk Beijers maakt onderdeel uit van een serie korte verhalen over 16de – en 17de – eeuwse Brabanders, ontleend aan de Remissieboeken uit de Rekenkamer Delen van het Algemeen Rijksarchief Brussel RANB - toegangsnummer 1107 inventarisnummers (645.9. 279 verso – juni 1559).

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (4)

Mark Goossens zei op 20 november 2019 om 13:29 uur

Ik dacht dat ik een ruig kroegleven heb gehad in Den Dungen, maar dat valt wel mee dus.

Wat betekent, "Ick salse u langhen"? Ik zal ze u . . . ?

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 25 november 2019 om 13:51 uur

Hallo Mark, zo zie je maar weer dat alles relatief is, ook jouw kroegleven ;)

Ik ben even te rade gegaan bij Henk Beijers. Hij legt de link naar het oude woord ‘erlangen’, in de zin van ‘je zult de hellebaard inderdaad terug kunnen krijgen’ als je dat graag wilt.

Mark Goossens zei op 25 november 2019 om 17:21 uur

Dat begrijp ik niet. “Wildy u hellebaerde wederom hebben, ick salse u langhen" komt op mij over als "Wil je je hellebaard terug hebben, ik zal ze je ???"

Als het "brengen" of iets dergelijks betekent waaruit de ander de indruk krijgt dat hij inderdaad zijn hellebaard terug gaat krijgen, lijkt me dat geen escalerende stap die resulteert in wat er gebeurde. Ik vermoed dat het iets sarcastisch was, iets "zuigend", uitdagend.

Overigens, goeie genade, als je een kroeg bezoekt met een morgenster aan je buikriem dan is dat wel een teken van de tijd waarin we aanbeland zijn zeg! https://nl.wikipedia.org/wiki/Morgenster_(wapen).

De Canadese Harvard professor Steven Pinker legde in zijn boek "The Better Angels of Our Nature" uit dat de 20ste eeuw, ondanks twee wereldoorlogen en ander geweld, de meest vreedzame eeuw aller tijden was--je had de minste kans door geweld om het leven te komen.

Dat blijkt uit deze kleine anekdote ook: Het platteland was onveilig, en als je een kroeg bezocht, had je dus een wapen bij je zodat je op weg naar huis niet werd neergeslagen en beroofd. De toename van algehele veiligheid maakt het dragen van een wapen steeds minder noodzakelijk, met alle positieve gevolgen van dien.

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 26 november 2019 om 09:40 uur

Maar inderdaad Mark, de woorden moeten een uitdagende onderlaag hebben gehad, dat denk ik ook.

Je geeft overigens wel een mooie context aan het geheel, met de verwijzing naar de morgenster, en het boek van de Canadese professor. Hoewel ik bij je laatste zin ook wel even aan de VS moest denken, en het wapenbezit daar, maar dan neemt deze discussie weer een heel andere wending. Dus lees daar maar gerust over heen ;)

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 8 januari 2018 om 15:58 uur

Frans rapaille maakt Meierij onveilig

vertelde op 19 september 2019 om 16:29 uur

Revolte in het Bossche garnizoen