i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Vierlingsbeek
Tags:

Groeningen: geen gehucht en geen dorp

vertelde op 6 mei 2009 om 16:52 uur

Groeningen ligt in het Maasdal, een vruchtbare laagvlakte tussen de Maas in het oosten en de Sint Jansbeek in het westen. Groeningen is altijd verbonden geweest met Vierlingsbeek, zowel kerkelijk als bestuurlijk. Het gebied heeft een bewoningsgeschiedenis van duizenden jaren, zoals blijkt uit archeologische vondsten uit de Midden-Steentijd (10.000-3.500 jaar voor Christus). Ook uit latere eeuwen zijn er voorwerpen teruggevonden.

Zo blijkt dat ter plaatse van Groeningen ook al in de Frankische tijd, dat is tussen 300 en 600 na Christus, een kleine nederzetting is geweest die bestond uit enkele, bij elkaar staande boerderijen met vruchtbare hooi- en weilanden in de buurt. Deze boerderijen lagen in een brede driehoek ten opzichte van elkaar met daarbinnen een grote drink- en bluswaterpoel. Deze “binnenplaats” werd ook gebruikt voor de bouw van grote schuren, die de bewoners in noodsituaties beschutting moesten bieden voor zichzelf en hun vee. 

De naam

De naam Groeningen is verwant aan de plaatsnaam Groningen. Het eerste deel van deze naam is ontleend aan het oudgermaanse woord “groni”, dat groen betekent. Het element “ingen” aan het eind van de naam zou duiden op primaire vestigingen uit de Frankische tijd. Het heeft dezelfde betekenis als soortgelijke achtervoegsels als “heim” en “huisen”. De naam Groeningen betekent dus “vestiging temidden van het groen” (de graslanden in het Maasdal).

Oudste vermelding

Groeningen wordt voor het eerst in de schriftelijke bronnen genoemd in 1494, mogelijk ook het oprichtingsjaar van het Sint Anthonius- en Sint Nicolaasgilde.

Middelen van bestaan

Groeningen telde omstreeks 1850 ca. 440 inwoners. Dat zijn er tegenwoordig iets minder: ongeveer 400 inwoners. De middelen van bestaan zijn in de loop der tijd veranderd. Vonden tot voor enkele decennia geleden de meeste inwoners nog een bestaan in de landbouw, nu is het grootste gedeelte van de bevolking werkzaam in de industrie of in de dienstverlening. Velen werken bovendien niet eens meer in de buurt of in het dorp.

Groeningen heeft nooit een eigen parochie gehad, in tegenstelling tot andere voormalige buurtschappen en latere dorpen zoals Oploo, Vortum-Mullem en Ledeacker. Daardoor is er ook nooit een Groenings kerk- en dorpsbestuur gekomen. Officieel is Groeningen dus nooit een echt dorp geworden, terwijl het daar op zich groot genoeg voor was. Op een bepaalde manier maakt dat Groeningen wel uniek. Wel had Groeningen een kapel, die heel lang door kapelmeesters namens het gilde is beheerd. Hun invloed op het kerkelijk leven en met name op de kapel was veel groter dan elders in Brabant. Ook daarin is Groeningen bijzonder.

En al is Groeningen dan nooit een dorp geworden, een eigen volkslied heeft men wel!

Verdwenen kasteel

De naam van de huidige T-boerderij De Voortse hof aan de Voortweg 19 herinnert aan kasteel de Voirt dat vanaf de zestiende eeuw tot het begin van de 19e eeuw westelijk van Groeningen heeft gestaan. De Voirt was het stamkasteel van de adellijke familie Van de Voirt. Het kasteel was oorspronkelijk omgeven door een gracht en wallen. Bij het kasteel hoorden een aantal bijgebouwen, zoals de Spycker of 's-Hertogentoren. De Spycker was een jacht- en opslaghuis van de Hertog van Brabant. Aan het einde van de 18e eeuw, toen het kasteel al een tijdje leeg stond, raakte het gebouw in verval en begin 19e eeuw werd De Voirt afgebroken. Alles wat ooit tot de Voirt behoorde is inmiddels verdwenen. De Voortse hof is dan ook van na die tijd. De boerderij is namelijk in 1837 gebouwd op de plaats van de vroegere boerderij de Laerse hof.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (14)

Patrick Peeters zei op 28 juni 2009 om 21:30 uur

Dit verhaal is onjuist. Van het kasteel de Voirt (?) is de kasteelboederij intact. Bronnen zie:
`Een Bijdrage tot de Geschiedenis van Groeningen' van Rien van den Brand.

Rien Wols bhic zei op 17 juli 2009 om 10:09 uur

Dag Patrick,
Dank voor je reactie. In het boek dat je noemt staat inderdaad (p. 209) dat de Voortse Hof als kasteelboerderij van rond 1750 nog steeds zou bestaan. Even verderop (p.211) staat dat de Voortse Hof westelijk van het kasteel lag, en dat daar vlakbij nu de T-boerderij Het Hof staat, uit 1837. Misschien zou een fotootje van (een van) beide boerderijen duideljkheid kunnen scheppen in deze verwarring?

Marjolein zei op 30 september 2010 om 10:12 uur

ik ben verwant van de bewoners van kasteel de Voirt!

Mariët Bruggeman bhic zei op 1 oktober 2010 om 12:08 uur

Hoi Marjolein,
wat leuk om te lezen dat jij nog familie bent van de bewoners van het Kasteel. Zou het dan misschien kunnen zijn dat jij nog foto's hebt van de boerderijen ?

Joost van der Voort zei op 25 oktober 2010 om 11:34 uur

Foto,s boerderij zie streekarchief van Cuijk datering 1967 nummer GRO0010.Verder aan Marjolein,ben je verwant aan de van der Voirt? Graag contact.

Joost van der Voort zei op 25 oktober 2010 om 11:36 uur

Geachte Mariët Bruggeman.
Weet u of er tekeningen of iets dergelijks zijn van het oude kasteel de Voirt.?

marjolein zei op 25 oktober 2010 om 19:25 uur

Ja ik ben verwant aan van der Voirt.
Maar we niet meer informatie dan dat publiekelijk beschikbaar is.

Joost van der Voort zei op 26 oktober 2010 om 08:46 uur

Marjolein, Jammer aangezien veel informatie van de familie van der Voort in mijn bezit is en er via Jacob,zoon van Jacob gehuwd met van Driel,dochter van Jacob van Driel en Joanna Pijnappel ,in bezit van een bouwhoeve onder Boxtel en een woning te Den Bosch "De Bosboom"verwandschap bestaat. Marjolein,beschik je mogelijk wel over een afbeelding van het kasteel 'De Voirt"/

Joost van der Voort zei op 26 oktober 2010 om 09:07 uur

Dag Mariët,
Foto van het voorhof behorende bij het kasteel zie oude doos.

Han Morsink zei op 8 november 2010 om 09:31 uur

Beste mensen,
ik ben sinds 1 december 2009 samen met mijn vrouw eigenaar van de resten van het kasteel de Voirt en wij zijn het monument nu aan het opknappen. Jullie zijn van harte welkom aan de Voortweg 8 te Groeningen. Je kunt contact met me opnemen via han.morsink@hotmail.com

Gerard van Haaff zei op 15 februari 2011 om 17:13 uur

Bij de zoektocht naar mijn roots, waarbij Jacob van Haaf mijn rechtstreekse voorvader is, kwam ik onderstaande verkoopakte tegen. Waarschijnlijk hebben zijn ouders (Willem van Haaff en Wilhelma van de Wijenberg) dit onroerend goed verworven. Zou graag eens van de gelegenheid gebruik maken om de plaats te mogen bezoeken. 1762 (16 juni) " Compareerden Johan van den Wijenberg en Maria Catharina Schaffers, Jacob van Haaff en Anna Mattheija Mollemans, Peter van Haaff en Beatrix Reijnders, deselve mede als volmagtiger vanuijt cragte van constitutie gepasseert voor burgemeester en schepenen der stad Gennep in dato den 25e juni 1762 ons gerigtspersoonen in origi¬nali gebleeken en ten comptoire des Landschr. alhier geregistreert fol: 44, Johan Friderich Bockmeulen en Hendrina van Haaff; Jacobus Janssen en Johanna van Haaff alle egteluijden; item namens Mechtelt van Haaff, dewelke aan des H. Rigteershand mede in qp. hebben gesteedigt, gevest en opgedragen aen en ten behoeven van Joncker Johan Gerhard Adrian de Fournier, Heere van den Vrijen Adelijcken Riddersits Bellinghove genaamt Barsdonk, capitain in Staaten Dienst en Freulin Gertruda Dorothea Wilhelmina de Durham, eheluijden ende haren erffen, een huijs den Spijcker of Hertogentooren genaamt, met aengelegen moeshoff, boomgaerd en verdere app- en dependen¬tien, als ook een stuck laag weijland groot omtrent vijff kleine mergen en anderhalf vierdel, Nog eenen liespass, groot omtrent twee kleine mergen en een half veerdel en ses roeden de mate edog onbegreepen en dus soo groot ende klein als deselve onder Gruningen, ressort de Dingbancke van Vierlinxbeek, kennelijck gelegen sijn, paalende oostw. Jan Martens, westw. het Huijs te Voort, suijdw. den gemeenen weg en noordw. Christian Janssen, vrije en allodiale erven .... enz. ende hebben comparanten mede q.q. de voors. erven alsoo voor eene summa van dartien hondert caroli. guldens opgedragen en daarna met hand, halm en monde daarop verteegen als regt was, soo dat het vonnisse gewesen is. Pro ut in communi forma, sijnde ons schepenen bij quitantie van den Heer ontfanger Mr. W.G. van Oijen, sub dato Grave den 24e juni 1762, gebleeken, dat het regt van den XLste penn. met de summa van 32-10-0 aen den Lande voldaen en betaalt is. Aldus gepasseert tot Vierlinxbeek de 26ste juni 1700 twee en sestig ten overstaan van den gesubst. scholtus Jan van den Bosch en schepenen P. Vonck en J. Volkman". Uit: Recht. Arch.Land van Cuyck nr. 287 (p.180-181)

Huub Grispen zei op 15 januari 2017 om 20:11 uur

Gegroet. Bij de zoektocht naar mijn afkomst ben ik in het brabantse terecht gekomen. Ik stam af van Petrus Jans, volgens de huwelijks inschrijving afkomstig uit Gröningen, en Catharina van Haeff. Het huwelijk vond plaats 1691 in Bergen. Weet u misschien of deze Catharina bij u te plaatsen is? Weet u misschien iets meer Voor alle informatie en sowieso de moeite ben ik zeer erkentelijk.
Huub Grispen

Norah zei op 16 januari 2017 om 00:04 uur

Dag Huub,

Ik raad je aan om je vraag opnieuw bij het BHIC forum te stellen. Hier kan het niet opgemerkt worden. Tenslotte gaat het je specifiek om genealogische gegevens.
Mvg.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 17 januari 2017 om 12:14 uur

Norah heeft helemaal gelijk Huub. Wij hebben op onze website een speciaal genealogisch forum. Als je op de volgende link klikt, kun je meteen een nieuw onderwerp aanmaken en je vraag stellen: http://www.bhic.nl/onderzoeken/forum/nieuw-onderwerp-starten.
Succes!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 7 mei 2009 om 16:40 uur

Geen school voor Groeningen!

vertelde op 8 mei 2009 om 10:13 uur

Dorp van drie kastelen

vertelde op 6 mei 2009 om 16:09 uur

Het Groenings volkslied