skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marte Stoffers
Marte Stoffers Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marte Stoffers
Marte Stoffers Bhic

Het Graafse Arsenaal

Rien Wols
Rien Wols Bhic
vertelde op 2 november 2009
bijgewerkt op 17 juli 2019
Het complex gebouwen dat Arsenaal heet en waarvan de kern al van vóór 1550 dateert, is achtereenvolgens als militaire werk- en opslagplaats in gebruik geweest, als Rijks Psychiatrische Inrichting (ook een soort reparatieplaats), straf- en jeugdgevangenis (ook dat mag je misschien wel als een vorm van opslag en herstel zien) en tenslotte als hedendaagse “woon-mall”.

Anno 2007 staan de gebouwen leeg en wordt er gezocht naar een nieuwe bestemming, mogelijk een gezondheidscentrum.

Het Arsenaal is van oorsprong een opslagplaats van militair materieel en werkplaats voor onderhoud en herstel. De kern van de gebouwen gaat terug tot de zestiende eeuw. Het Arsenaal stond oostelijk langs het voorplein van het vroegere kasteel van Grave. Dat kasteel werd tijdens het beleg van Grave in 1674 zo zwaar beschadigd dat het gesloopt moest worden. Dat gebeurde niet meteen, maar bij het moderniseren van de vestingwerken in 1688 is het kasteel dan toch definitief verdwenen.

Alleen de hoofdpoort bleef staan; daar werd na 1674 ook kruit opgeslagen. Los daarvan bestond het kruitmagazijn. Later is dit gebouw omgebouwd tot kapel. Op de plaats van de hoofdburcht is toen een cavalier (ook wel: kat, een aarden wal) opgeworpen met daaronder kazematten.

Het Arsenaal is in deze tijd in gebruik geweest als “‘s Lands Magazijn”. In 1818 kwam er op een andere plek in de stad een Klein Arsenaal, waardoor het Arsenaal voortaan als Groot Arsenaal door het leven ging.

Aan het einde van de 19e eeuw werden de vestingwerken ontmanteld en verliet het garnizoen Grave. De militaire gebouwen kwamen in 1892 leeg te staan en kregen vervolgens  een andere bestemming. Het Arsenaal werd verbouwd tot een Rijks Psychiatrische Inrichting. Die functie vervulde het complex van 1898 tot 1973, toen de RPI werd opgeheven.

In dat jaar kwam er een gevangenis in, De Raam, een speciale afdeling voor langgestraften, die het laatste gedeelte van hun straf uitzaten. Van 1975 tot 1995 huisvestte Justitie ook de jeugdgevangenis Hunerberg (rijksinrichting voor jongens) in het Arsenaal. Ook kort gestrafte 'alcohol gedetineerden' verbleven daar, en in de Marsstal was een open inrichting voor langgestraften.

Rond de jaren ‘90 werd duidelijk dat het gevangeniscomplex niet meer van de tijd is. Er moest iets nieuws komen. “Wat hier ook wordt verspijkerd, het blijft oud” zei de toenmalig directeur Fernhout. Justitie stootte het complex aan de Sint-Elisabethstraat af en ging nieuw bouwen aan de Muntlaan, plan De Stoof.

Na een aantal jaren leegstand sloot de gemeente in 1999 met binnenhuisarchitect Jan des Bouvrie een overeenkomst om het Arsenaal in te richten als een complex van winkels op woongebied. Het moest een tweelingzusje worden van het succesvolle Arsenaal dat de ontwerper in Naarden van de grond had gekregen: een luxe koopcentrum voor allerlei zaken die met ‘wonen’ te maken hebben. Van verlichting tot meubels en het duurdere hang- en sluitwerk. Het publiek bleef echter weg. Ondernemers vertrokken en een enkeling ging er failliet.

Het Arsenaal sloot in april 2007 definitief zijn deuren. In oktober 2007 kwam in de pers dat gemeente en Jan des Bouvrie het eens waren geworden over een gezondheidscentrum in het Arsenaalcomplex, maar  financieel directeur Henri Hindriks van Jan des Bouvrie wilde die plannen ‘bevestigen noch ontkennen’. "We zijn nu bezig met het uitwerken van de contouren“, was alles wat hij aan commentaar wilde geven.

Overigens zou de mogelijkheid ook nog open staan, dat er in het pand plaats blijft voor een aantal toonzalen waar ondernemers hun waren kunnen tonen. Het zou ook de bedoeling zijn het nu gesloten restaurant weer nieuw leven in te blazen.

Het is in ieder geval te hopen dat dit ruim vier eeuwen oude complex voor de gemeente Grave behouden blijft.

Reacties (13)

Martje zei op 4 februari 2010 om 13:01
Dit pand spreekt me zeer aan.
Hoeveel geld kost het om dit
te komen?

Met vriendelijke groeten,
Martje v/d Hoogen
Marilou Nillesen zei op 5 februari 2010 om 10:06
Nou Martje, gelukkig weten wij veel van de historie van dit pand maar niet van de huidige prijs. Wellicht dat een makelaar je verder kan helpen!
Leny van Lieshout zei op 21 maart 2011 om 20:53
De hoofdpoort (waarop na 1674 ook kruit lag) en het kruitmagazijn/de latere kapel zijn twee verschillende gebouwen, los van elkaar. Zie het bouwhistorisch onderzoek over het arsenaal van Harry Boekwijt. Het zou erg de moeite waard zijn nog eens te laten graven op de plaats van de voorpoort. Kort voor de komst van Jan des Bouvrie is er wel archeologisch onderzoek gedaan, maar helaas compleet op de verkeerde plaatsen. Suggesties waren niet welkom!
Mariët Bruggeman, namens BHIC bhic zei op 22 maart 2011 om 09:48
Beste Leny,
inderdaad zou archeologisch onderzoek veel op kunnen leveren; nu maar hopen dat het er ooit nog van komt.
Met vriendelijke groeten,
Leny van Lieshout zei op 24 maart 2011 om 20:35
Ik heb een duidelijke correctie opgegeven met bewijsplaats. Is niets mee gedaan.
Mariët Bruggeman, namens BHIC bhic zei op 28 maart 2011 om 10:59
Dat is dan dubbel jammer; echt een gemiste kans.
Met vriendelijke groeten,
nigel zei op 27 december 2011 om 11:31
Dit is een zeer mooi pand!!

Ik heb er afgelopen donderdag nacht geslapen, en het is jammer dat het nu zo er bij staat.

heel mooi en ruimtelijk ingericht.

Mariët Bruggeman, namens BHIC bhic zei op 9 januari 2012 om 15:09
Hoi Nigel,
ik hoop dat je er lekker geslapen hebt.
Heb je soms nog foto's gemaakt van hoe het er nu van binnen uitziet ?
Met vriendelijke groeten,
Ron Ruijs Prevenda zei op 17 oktober 2013 om 15:25
Op dit moment zijn wij bezig om dit unieke pand van een nieuwe bestemming te voorzien. Er zijn al een eental serieuze partijen die er hun bedrijf willen gaan vestigen. Geïnteresseerden die zich hier met hun bedrijf zouden willen vestigen kunnen contact met Prevenda opnemen op: 088-0606600. Uiteraard is de koopoptie ook nog steeds aanwezig.
Jos Swartjes zei op 16 juli 2019 om 19:08
Het klopt niet helemaal, ik heb er gewerkt van 1989 tot 1992 en toen was het geen jeugdgevangenis maar een gevangenis voor kort gestrafte alcohol gedetineerden die daar zaten voor de cursus AVP daarnaast zat boven de gevangenis de Marsstal een open inrichting voor langgestraften
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 juli 2019 om 09:00
Ah, dank voor je aanvulling en correctie, Jos. Ik heb de tekst aangepast.
Trees Israel zei op 24 december 2023 om 15:26
Wat geweldig dat de geschiedenis van het huidige arsenaal in Grave hier is vastgelegd. Ik heb er in de toenmalige R.P.I. gedurende de jaren 1969 - 1972 nog gewerkt en mijn opleiding verpleging B afgemaakt. Zelfs heb ik er nog even intern gewoond op een piepklein zolderkamertje waar ik n.b. op een stoel moest staan om uit het raam te kunnen kijken.. Dat kamertje is -zo vermoed ik- nu een deel van een van de suites van het hotel dat er thans in gevestigd is.
Een jaar na mijn vertrek is het psychiatrisch ziekenhuis gesloten en werden de patiënten -allen vrouwelijk- her en der naar andere psychiatrische instellingen overgeplaatst. Wat moet dat voor de meesten vreselijk traumatisch zijn geweest. Binnenkort hoop ik op een reünie (jawel daar ter plekke) meer details te weten te komen over die ingrijpende verhuizing.
Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 28 december 2023 om 15:16
Bedankt Trees, voor jouw mooie aanvulling op ons verhaal over de geschiedenis van het arsenaal. Ik kan me voorstellen dat zo'n verhuizing inderdaad traumatisch moet zijn geweest voor sommige patiënten. Hou je ons op de hoogte mocht je meer informatie hebben over de verhuizing van toen en de ervaringen van degenen die er toen nog werkten?

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Geef mij een andere som.