i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Alem, Maren en Kessel
Tags:

Het stoomgemaal aan de Roode Wetering bij ’t Wild

vertelde op 5 april 2009 om 11:51 uur

Wat is dit voor een ruïne in de polder? Het zijn de trieste overblijfselen van het eens zo trotse stoomgemaal dat de polder bijna een eeuw heeft drooggehouden. Al vanaf de middeleeuwen loosde de polder Het Laag Hemaal (met de dorpen Alem, Maren en Kessel en het gehucht ’t Wild) het overtollige water in de Maas bij Gewande en ’t Wild. Bij Gewande mondde de Roode Wetering uit, de belangrijkste watergang van Het Laag Hemaal.

Foto: H. Buijks, 2007Aanvankelijk was daar alleen een afwateringssluis, de Roode Sluis. In de zestiende eeuw werd daar een windwatermolen gebouwd. Ook bij ’t Wild stond een combinatie van sluis en windwatermolen (uit 1737) om de waterstand in de polder in toom te houden.

Dat in toom houden lukte niet altijd: in 1824 spoelde de sluis bij ’t Wild weg en korte tijd daarna moest de Wildse molen, waarvan het onderhoud jarenlang was verwaarloosd, worden gesloopt.

Kaart van Hattinga,c. 1700Linksonder op de kaart van de Polder van het Laag Hemaal de paar huizen en de sluis van 't Wild (c. 1700, dus nog zonder molen).

Tot overmaat van ramp brandde in 1836 ook nog de molen bij de Roode Sluis af. Het werd dus echt tijd voor een goed alternatief, zou je denken, maar niet alleen ambtelijke, ook poldermolens malen wel eens langzaam: pas tien jaar later lag er een plan op tafel om een stoomgemaal te bouwen, en vervolgens duurde het nog eens bijna twintig jaar, voordat de eerste “stoomwatermolen” van Het Laag Hemaal in bedrijf was. Toen was het inmiddels 1864 geworden. Het was wel het eerste gemaal op stoom langs de Maas.

Dat het allemaal zo lang moest duren had twee oorzaken: uiteraard speelden de kosten een belangrijke rol, maar ook de nabijheid van het Fort Gewande was een factor. Het Ministerie van Oorlog was namelijk niet zo scheutig met het verstreken van bouwvergunningen in de omgeving van zo’n fort.

Het stoomgemaal, later voorzien van een Deutz-dieselmotor, bleef bijna driekwart eeuw in functie. In 1933-1934 werd het gemaal "Caners" in bedrijf genomen ter vervanging van het oude gemaal. Daarmee verloor dit mooie witte gebouw, dat ooit het stoomtuig herbergde, zijn functie en kon het verval langzaam gaan inzetten.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (2)

e.kronenburg zei op 17 december 2013 om 17:10 uur

het is lang van de familie van Campenhout geweest en was het prachtig!!!

j.janssen zei op 14 augustus 2017 om 01:25 uur

Inderdaad, hier heb ik veel mooie dagen doorgebracht - de droom van H. van Campenhout. Hij was goed op weg hier een klein paradijs te scheppen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: