i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Alem, Maren en Kessel
Tags:

Het stoomgemaal aan de Roode Wetering bij ’t Wild

vertelde op 5 april 2009 om 11:51 uur

Wat is dit voor een ruïne in de polder? Het zijn de trieste overblijfselen van het eens zo trotse stoomgemaal dat de polder bijna een eeuw heeft drooggehouden. Al vanaf de middeleeuwen loosde de polder Het Laag Hemaal (met de dorpen Alem, Maren en Kessel en het gehucht ’t Wild) het overtollige water in de Maas bij Gewande en ’t Wild. Bij Gewande mondde de Roode Wetering uit, de belangrijkste watergang van Het Laag Hemaal.

Foto: H. Buijks, 2007Aanvankelijk was daar alleen een afwateringssluis, de Roode Sluis. In de zestiende eeuw werd daar een windwatermolen gebouwd. Ook bij ’t Wild stond een combinatie van sluis en windwatermolen (uit 1737) om de waterstand in de polder in toom te houden.

Dat in toom houden lukte niet altijd: in 1824 spoelde de sluis bij ’t Wild weg en korte tijd daarna moest de Wildse molen, waarvan het onderhoud jarenlang was verwaarloosd, worden gesloopt.

Kaart van Hattinga,c. 1700Linksonder op de kaart van de Polder van het Laag Hemaal de paar huizen en de sluis van 't Wild (c. 1700, dus nog zonder molen).

Tot overmaat van ramp brandde in 1836 ook nog de molen bij de Roode Sluis af. Het werd dus echt tijd voor een goed alternatief, zou je denken, maar niet alleen ambtelijke, ook poldermolens malen wel eens langzaam: pas tien jaar later lag er een plan op tafel om een stoomgemaal te bouwen, en vervolgens duurde het nog eens bijna twintig jaar, voordat de eerste “stoomwatermolen” van Het Laag Hemaal in bedrijf was. Toen was het inmiddels 1864 geworden. Het was wel het eerste gemaal op stoom langs de Maas.

Dat het allemaal zo lang moest duren had twee oorzaken: uiteraard speelden de kosten een belangrijke rol, maar ook de nabijheid van het Fort Gewande was een factor. Het Ministerie van Oorlog was namelijk niet zo scheutig met het verstreken van bouwvergunningen in de omgeving van zo’n fort.

Het stoomgemaal, later voorzien van een Deutz-dieselmotor, bleef bijna driekwart eeuw in functie. In 1933-1934 werd het gemaal "Caners" in bedrijf genomen ter vervanging van het oude gemaal. Daarmee verloor dit mooie witte gebouw, dat ooit het stoomtuig herbergde, zijn functie en kon het verval langzaam gaan inzetten.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (8)

e.kronenburg zei op 17 december 2013 om 17:10 uur

het is lang van de familie van Campenhout geweest en was het prachtig!!!

j.janssen zei op 14 augustus 2017 om 01:25 uur

Inderdaad, hier heb ik veel mooie dagen doorgebracht - de droom van H. van Campenhout. Hij was goed op weg hier een klein paradijs te scheppen.

Gerdy loeffen zei op 6 april 2018 om 15:58 uur

Mijn moeder is in 1925 in hethuis naast het witte gemaal aan de roode wetering geboren. Mijn opa johannes van schijndel werkte op het gemaal vanaf 1921 als machinist. In 1936 verhuisde het gezin naar de blauwe sluis. Opa was werkzaam op het hertogsgemaal en het caners gemaal. Hij werd in zijn werkzaamheden geholpen door piet van hirthum. In 1956 stopte hij met zijn werk en vetrok naar empel (vertelde mijn moeder zojuist)

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 7 april 2018 om 08:26 uur

Wat leuk dat jij het verhaal van je moeder aan ons hebt verteld, Gerdy! Het gemaal heeft zo te horen een belangrijke plek in genomen in jullie familie. Weet je misschien ook of je opa het naar zijn zin heeft gehad bij zijn werkzaamheden bij het gemaal?

J. Janssen zei op 7 april 2018 om 15:14 uur

Graag voeg ik toe wat ik me herinner. Harry van Campenhout, geboren in Kerkdriel en directeur van een bank in Den Bosch, kocht het gemaal ca 1967 als huis voor weekends. Hij was zeer enthousiast over het huis en de ligging en hij restaureerde en verbouwde: het was nooit "af". In het gemaal kwam een tussenverdieping, het machinstenhuis werd voorzien van badkamers etc. Er waren pony's, een tennisbaan. Op de duur zou het een kleine camping kunnen worden, zo was het plan rond 1970. Ik weet niet hoe het verder gegaan is. Mijn moeder was goed bevriend met fam. v. Campenhout.

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 10 april 2018 om 09:52 uur

Hartelijk dank voor het delen van jouw herinneringen! Mooi om te lezen dat Harry van Campenhout zoveel moeite heeft gestoken in het oude gemaal. Het klinkt als een prachtig project en wij zijn erg benieuwd of er daadwerkelijk een camping is gekomen. Mocht iemand hier meer van weten en misschien foto's hebben uit die tijd, dan houden we ons natuurlijk aanbevolen.

Rob zei op 22 april 2018 om 23:01 uur

Beste Lisette, Jan en Gerdy.

Mijn naam is Rob van Campenhout kleinzoon van Harry van Campenhout. Ik heb zojuist gesproken met mijn vader Jan van Campenhout en bekend met Jan Janssen.

Wij hebben vele fotos van het Gemaal hoe het in de jaren 80 en 90 eruit zag. Het is nooit een camping geworden. Helaas is het in het einde van de jaren 90 verkocht aan een drugs dealer die zich voortdeed als advocaat.

Toen deze eenmaal gearresteerd is, werd het huis verlaten en is het eenmaal in vlammen opgegaan.

Voor de gene die meer informatie willen kunnen jullie mij mailen op rob@barrio-life.nl of bellen naar 0034 650747567 (ik woon in Madrid).

Ik kan jullie in contact brengen met mijn vader Jan van Campenhout die meegeholpen heeft met de bouw van het huis op het gemaal

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 23 april 2018 om 11:05 uur

Wat fijn dat jij ons zoveel kunt vertellen over het lot van het gemaal, Rob! Heel erg jammer dat het plan van de camping nooit is uitgevoerd en dat het uiteindelijk in verkeerde handen is gevallen...

Heel vriendelijk dat je je gegevens met ons deelt, zodat geïnteresseerden contact met je op kunnen nemen. Gelukkig hebben jullie nog wel veel foto's van het gemaal. Mochten jullie deze met ons willen delen, dan kun je eventueel scans sturen naar info@bhic.nl.

Ook overige herinneringen van jouw vader mogen natuurlijk op deze pagina worden gedeeld of per e-mail naar ons worden verstuurd. Nogmaals hartelijk dank voor je uitgebreide reactie, Rob!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: