i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Tilburg
Tags:

Hoe Tilburger Van Spaendonck in de slaapkamer van Marie-Antoinette belandde

vertelde op 10 september 2018 om 13:21 uur

Als eenvoudig decoratieschilder uit Tilburg vertrekt Gerard van Spaendonck (1746-1822) in de zomermaanden van 1769 naar Parijs. Binnen enkele jaren weet hij zich op te werken tot hofschilder van koning Lodewijk XVI. En dan is de stap naar de slaapkamer van Marie-Antoinette nog maar klein.

Portret van de schilder Willem Jacob Herreyns, Gerard van Spaendonck, 1756 - 1822 Twaalf dagen lang schildert Gerard van Spaendonck in mei 1769 voor een bedrag van ‘twee gulden tien stuyver’ decoraties op de erepoorten van Breda. Met in totaal dertig gulden op zak vertrekt deze 23-jarige Tilburger naar Parijs, ‘zonder voorkennis of toestemming zijner ouders’. Na een reis van enkele dagen komt hij met de diligence aan in het drukke Parijse centrum, met maar één doel: succesvol schilder worden.

‘Naauwelijks 25 jaren oud, en toen zijne jeugdige makkers voor de gelegenheid waarnamen om zich aan vermakelijkheden te verslaven, die Parijs zoo ruimschoots aanbiedt, vond hij geen vermaak dan in het bestuderen der natuur.’ En niet zonder resultaat, hij wordt de beste bloemenschilder van zijn tijd.

Snuifdoosje

Eerst maakt hij naam als ‘peintre en mignature’; miniaturen op snuifdoosjes die zeer gewild zijn in hogere kringen. Via de juiste en invloedrijke vrienden krijgt ook Lodewijk XVI zijn beschilderde doosjes onder ogen, en die is onmiddellijk liefhebber. Van Spaendonck gaat zich steeds meer toeleggen op het schilderen van bloemen, samen met zijn broer Cornelis die inmiddels ook is afgereisd naar Parijs. Ze werken in Gerards’ atelier in het Maison de Buffon in de Jardin des Plantes, dé ideale plek om je verder te verdiepen in botanische studies.

Het verhaal gaat verder onder dit schilderij van Van Spaendonck 

Bloemstilleven met albasten vaas, Gerard van Spaendonck, 1783 Gerards ster rijst snel en hij wordt hofschilder van koning Lodewijk XVI en Marie-Antoinette. De koningin zou zo enthousiast zijn dat ze zijn werken in haar slaapkamer wil. Ondanks zijn koningsgezindheid weet hij – wederom met dank aan de juiste beschermheren - tijdens de Franse Revolutie de dans te ontspringen aan het schrikbewind (en daarmee aan de guillotine). Met Lodewijk en Marie-Antoinette verloopt dat, zoals bekend, heel anders. Maar Gerard overlijdt in 1822, rustig door ouderdom, op 76-jarige leeftijd. Napoleon heeft hem dan allang het Legioen van Eer uitgereikt en hem verheven in de adelstand. Broer Cornelis overlijdt veel later, in 1839.

Altijd zomer

Bijna 250 jaar na het vertrek van Gerard van Spaendonck naar de Franse hoofdstad [in augustus 2018] koopt het Rijksmuseum voor  900.000 euro het werk, Bloemstilleven in albasten vaas (1781) en haalt hiermee – volgens directeur Dibbits – ‘voor altijd de zomer in het Rijksmuseum’. Ook het Noordbrabants Museum heeft mooie schilderijen, studies en snuifdoosjes van deze Tilburgse broers in haar collectie. Klik hier om ze te bekijken.

Ilustraties via Rijksstudio

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (6)

c.m. koene zei op 11 september 2018 om 14:16 uur

Twaalf dagen lang schildert Gerard van Spaendonck in mei 1969 voor een bedrag van ‘twee gulden tien stuyver’ decoraties op de erepoorten van Breda.

Moet zijn 1769....

G.W.Ch. Lemmens zei op 11 september 2018 om 14:59 uur

Wat een prachtig en goed geillustreerd verhaal Marilou ! Je kan er misschien een boek over schrijven ??
Heeft die Gerard nog nageslacht gehad ??

Met dank en groet,

Gerard

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 11 september 2018 om 15:28 uur

Helemaal gelijk C.M. Koene! Dank, meteen even aangepast.

Bedankt voor je aardige woorden, Gerard. Gelukkig (of helaas?) bestaat er al een prachtig boek: van M. van Boven en S. Segal, met als titel Gerard en Cornelis van Spaendonck, twee Brabantse bloemenschilders in Parijs (in te zien op onze studiezaal)

Wat betreft je vraag over mogelijke kinderen: in een artikel van Ronald Peeters lees ik dat Gerard zomers les gaf aan veel "jonge dames van den hoogen stand'. Ondanks dat hij steeds omringd werd door vrouwelijk schoon, is hij nooit getrouwd geweest." Daarmee is je vraag niet helemaal beantwoord maar laten we er dan maar vanuit gaan dat er ook geen nageslacht is...

G.W.Ch. Lemmens zei op 11 september 2018 om 16:54 uur

Dag Marilou,
Ik heb net gekeken op boekenwinkeltjes.nl en het is nog te koop in paperback. Is de uitgave op jullie studiezaal ook een paperback ??
Met dank en groetjes,
Gerard

Han Brabers zei op 12 september 2018 om 19:33 uur

Beste Marilou,

Net een televisieprogramma gezien van Philip Fredriks in Parijs en daar ging het over Gerard van Spaendonck. Een Hollander in Parijs Vol interesse daar naar gekeken. Goed artikel van U!

Van Han, Philip en Marie-José

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 13 september 2018 om 08:42 uur

Dank je wel, Han, Philip en Marie-José, voor het compliment, wat leuk! En ja, het programma Een Hollander in Parijs is ook zeker een aanrader (en dan vooral die met de aflevering over Van Spaendonck natuurlijk ;)

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 12 juli 2016 om 12:35 uur

Van 'schildermenneke' tot wereldberoemde kunstenaar

vertelde op 14 november 2017 om 10:30 uur

De Brabantse kunstschilder Jan Kruijsen (1874-1938): “Schilderen is toch bidden of vloeken”