skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Ans Holman
Ans Holman RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Ans Holman
Ans Holman RA Tilburg

Hooidonkse watermolen

We weten niet precies hoe oud de Hooidonkse watermolen, gelegen aan een kunstmatige aftakking van de Dommel, eigenlijk is. Het kan zijn dat er al rond 850 een molen lag bij de Frankische nederzetting hier, maar het is ook mogelijk dat hij (pas) in de 13e eeuw is gesticht bij het adellijke vrouwenklooster van Hooidonk. Hoe het ook zij, de molen bestaat nog steeds en is sinds 2005 zelfs in gebruik als kleine electriciteitscentrale.

Hooidonkse watermolen, 1999 (foto: P. van Galen. Bron: Rijksdienst Cultureel Erfgoed nr. 329.770)
Hooidonkse watermolen, 1999 (foto: P. van Galen. Bron: Rijksdienst Cultureel Erfgoed; CC BY-SA 3.0)

De oorsprong van de molen mag dan in nevelen gehuld zijn, we weten zeker, dat hij omstreeks 1300 eigendom was van het klooster van Hooidonk, een priorij van de reguliere kanunnikessen van Augustinus, gesticht in 1146. Dit klooster had twee molenijzers in het wapen. Daarom vermoeden we de aanwezigheid van een oudere molen.

Foto: collectie BHIC
Foto: collectie BHIC

Na een brand in 1564 werd de molen geheel herbouwd en uitgebreid: aan de graanmolen werd een volmolen toegevoegd, waar wollen stoffen “gevolt” ofwel vervilt werden. In 1650, na het einde van de Tachtigjarige Oorlog, werd de molen als kerkelijk goed in beslag genomen en stelden de Staten-Generaal een rentmeester aan. In die tweede helft van de 17e eeuw waren de molenaars van Hooidonk in een felle concurrentiestrijd verwikkeld met de molens van Opwetten en Wolfswinkel. Een van de Nederwettense molenaars lokte zijn klanten zelfs met een pint bier voor ieder die bij hem zijn graan liet malen.

In de 18e eeuw werd de molen uitgebreid met een schorsmolen ten behoeve van de leerlooierij. In 1816 had molenaar Van Stekelenburg één knecht op de graan- en twee op de schorsmolen in dienst. In 1831 werd een volmolen aan het bedrijf toegevoegd; later werd in dit gebouw een olie- en houtzaagmolen gevestigd.

Omdat hij bij hoog water niet kon malen (wat in de Dommel regelmatig voorkwam), liet molenaar Raaijmakers omstreeks 1926 een dieselmotor plaatsen. De oliemolen is in 1935 verwijderd, de houtzaagmolen in 1954, waarna in het gebouw een mechanische maalderij werd geplaatst. Tot 1979 heeft men hier graan voor veevoer en bakkersmeel gemalen.

Hooidonkse watermolen in 1938 (foto: A.W. v.d. Kerkhof. Bron: Regionaal Historisch Centrum Eindhoven)
Hooidonkse watermolen in 1938 (foto: A.W. v.d. Kerkhof. Bron: RHC Eindhoven)

In 1983 werd het molencomplex gerestaureerd. Plannen voor een eventueel restaurant gingen niet door. Het gebouw waarin vroeger de olie- en houtzaagmolen stonden, dient sinds 1997 als woning. In 1999 is de graanmolen weer in bruikbare staat gebracht, maar er wordt alleen nog bij uitzondering gemalen. De molenstuw, die een eindje stroomopwaarts van de molen ligt, fungeert sinds 2005 als waterkrachtcentrale. Hij levert voldoende elektriciteit voor ongeveer 40 huishoudens.

Noot van de redactie: De illustraties bij dit verhaal werden aangepast op 17 maart 2021 naar aanleiuding van de onderstaande reacties en correcties (waarvoor dank). Twee foto's bleken niet de Hooidonkse watermolen te tonen. De eerste foto werd vervangen, een tweede werd verwijderd.

Reacties (13)

Marian Bierens Raaijmakers zei op 7 juni 2010 om 10:28
Hallo bij toeval kom ik op jullie site. Is voor mij bijzonder ik ben daar namelijk geboren.
Mijn Opa had de molen gekocht rond 1927 volgens mijn vader want hij kon zich herinneren dat hij een jaar of 7 was toen hun vanuit Veghel naar Hooidonk verhuisd zijn om er een graan en meelhandel te beginnen. Mijn ouders hebben daar na hun huwelijk enkele jaren ingewoond. Mijn 3 oudste broers en mijn tweelingzus en ik zijn daar geboren. (wij 1953).Zijn daar weggegaan naar Gerwen in 1956 en zijn daar ook een graan en meelhandel begonnen. Ben er vorige week nog geweest. Er woont nog een oom daar blijft een prachtig stukje natuur en hoop dat wij er nog lang en vaak van kunnen genieten.
Rien Wols, namens BHIC bhic zei op 8 juni 2010 om 09:14
Wat leuk dat je reageert, Marian! En meteen een waardevolle aanvulling op ons wat feitelijke verhaal: het is mooi om te merken dat in die historische gebouwen ook gewoon mensen zoals jij en je familie hebben gewoond en gewerkt, en om dan ook van die mensen iets te horen. Dank en vriendelijke groet,
Hans van den Heuvel zei op 14 oktober 2010 om 12:34
Hoi,
Ik vraag mij af of foto 1 en 3 im jullie stukje van de Hooidonkse watermolen zijn? Foto 2 is de huidige situatie en foto 4 de vroegere situatie. Ik ken het gebied op mijn duimpje want ik ben er geboren en getogen (55 jaar gewoond op de kloosterboerderij).
Groeten,
Hans van den Heuvel
Gerard Sturkenboom zei op 9 februari 2021 om 22:19
De 3de foto betreft de Opwettense watermolen
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 10 februari 2021 om 09:33
Goed dat je dat aanvult, Gerard, bedankt voor je reactie!
Huub Linnenbank zei op 14 maart 2021 om 15:07
Als ik zo naar de eerste foto kijk dan lijkt die molen op de molen afgebeeld op een schilderij wat wij hier hebben hangen. Het is van Frans Slager. Een Bossche kunstenaar.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 15 maart 2021 om 08:49
Hallo Huub, bedankt voor je berichtje. Ja, Frans Slager is zeker een grote naam in Den Bosch (en in de kunstwereld). Of het om dezelfde molen gaat, durf ik je niet te zeggen. maar je zou kunnen informeren bij Museum Slager. Mogelijk krijg je dan meer duidelijkheid: info@museumslager.com
Gerard Sturkenboom zei op 15 maart 2021 om 08:59
Graag zou ik mijn licht erover laten schijnen. Is er toevallig een afbeelding van het schilderij op internet te vinden? Hangt het bij jou privé, Huub?
Huub Linnenbank zei op 15 maart 2021 om 17:48
Graag. Als u me een e-mailadres geeft dan zal ik een foto sturen van het schilderij.
Mvg,
Huub
Gerard Sturkenboom zei op 15 maart 2021 om 18:13
Helemaal mooi; mijn email adres is wistu8planet.nl (met@ i.p.v. de 8)
Gerard Sturkenboom zei op 16 maart 2021 om 12:28
Uit de onderlinge afstemming met Huub Linnenbank is gekomen dat de eerste foto van dit artikel ook niet de Hooidonkse watermolen betreft, maar de molen van Wolfswinkel; zie ook https://zoeken.allemolens.nl/resultaten.php?nav_id=2-0&zoekvraag=1622&gekoppeld=true&previous_xmlid=19440&previous_nav_id=0-0&filters%5BFilterCollectie%5D%5B%5D=dummy&filters%5BFilterCollectie%5D%5B%5D=Afbeeldingen&btn-filter=Filteren&unique-token=b4796fb0e22750b7fd6124cf59fd68e68f7ca64e508aec7fb6ce44862e88eb39

Het schilderij van Frans Slager, waarvan Huub mij een foto heeft opgestuurd, toont veel gelijkenis met deze foto.
Paul Huismans
Paul Huismans bhic zei op 17 maart 2021 om 07:14
@ Hans van den Heuvel, Huub Linnenbank en Gerard Sturkenboom. Hartelijk dank voor jullie correcties. De eerste foto (nu verwijderd) staat bij RHC Eindhoven beschreven als Hooidonk, vandaar de vergissing. Ik zal de correctie ook aan onze Eindhovense collega's doorgeven. Er is een nieuwe foto voor in de plaats gekomen, afkomstig van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Foto 3 was inderdaad een vergissing van onze kant. Ook die foto is verwijderd. Wat hierboven als foto 4 is beschreven is daardoor de derde foto geworden.
Paul Huismans
Paul Huismans bhic zei op 22 maart 2021 om 09:40
Het schilderij van Frans Slager, waarover Gerard Sturkenboom op 16 maart schreef, is nu te zien bij het verhaal over de Wolfswinkelse watermolen. Met dank aan eigenaar Huub Linnenbank en Museum Slager.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!