i

Dit verhaal gaat over:

Tags:

en maakt ook deel uit van:

Atlas: Watersnoden

Lijden onder water

vertelde op 9 juni 2011 om 12:31 uur

Bijna overal in Noord-Brabant is de afstand tot water gering. In het westen van de provincie ben je zelden meer dan 20 kilometer verwijderd van een zeearm. Verder valt Brabants noordgrens vrijwel samen met de grote rivieren en in het oosten kennen we de stroomgebieden van de Dommel en de Aa. Geen wonder dat veel Brabantse plaatsnamen een relatie hebben met water.

en in alle gewesten
wordt de stem van het water
met zijn eeuwige rampen
gevreesd en gehoord.

Hendrik Marsman, Herinnering aan Holland (1936)

 

Risico’s

De ligging van onze provincie ten opzichte van het water heeft zeker economische voordelen opgeleverd, maar brengt ook risico’s met zich mee. Kunnen we het ons voorstellen: Nederland zonder dijken? De helft van West-Brabant zou één watermassa worden en zelfs ‘s-Hertogenbosch zou aan zee liggen. Ten oosten van die stad zou het Maaswater reiken tot de lijn ’s-Hertogenbosch-Oss-Cuijk. En doordat Aa en Dommel hun water niet meer kwijt konden, zou een strook langs die rivieren tot de Belgische grens en de Peel overstroomd zijn.

Maar gelukkig zijn er wel dijken, al is de kans dat die zullen doorbreken niet overal gelijk. Bedraagt die kans in de Randstad 1:10.000 en in Zeeland 1:4.000, in West-Brabant is de kans groter: 1:2.000, en langs de Maas moeten ze het doen met 1:1.250. Aldus het risicoplaatje anno 2011. Maar ook bij deze cijfers blijven overstromingen dus tot de mogelijkheden behoren, zoals bleek in 1993 en ‘95. En een overstroming heeft onherroepelijk tot gevolg dat de bewoners van het getroffen gebied lijden onder het water.

Waterrampen

Eeuwenlang zijn de overstromingsrisico’s vele malen groter geweest dan in de 21e eeuw. Stille getuigen van de talrijke rivierwatersnoden zijn de vaak pittoreske waterpartijen langs de Maasdijken, de wielen. Deze ontstonden na een dijkdoorbraak, waarbij het binnenstromende water metersdiepe kolken uitschuurde.

Die kolken waren zo diep, dat het loonde om de nieuwe dijk eromheen te leggen. Vandaar dus het kronkelend verloop van deze dijken.

De overstromingen langs de rivieren hebben zich eeuwenlang voorgedaan. De omvang, de schade en het aantal slachtoffers per waterramp waren niet zo hoog, maar vooral in de periode 1850-1930 braken de dijken wel regelmatig.

Doordat Noordoost-Brabant bovendien te kampen had met de Beerse Maas, afkomstig van de overlaten in het Land van Cuijk, werd de Maas steeds meer als een probleem gezien. Pas na een grootschalige aanpak van deze rivier werd het in deze streek een stuk veiliger.

Brabant heeft ook met grotere en rampzaliger waterrampen te kampen gehad, onder andere de Elisabethsvloed van 1421 en de Februariramp van 1953. In beide gevallen waren de watermassa’s afkomstig van de Noordzee. Ook van deze natuurrampen zijn de gevolgen nog zichtbaar, vooral in West-Brabant, de Biesbosch en het Land van Heusden en Altena.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (3)

Willem Muilenburg zei op 20 januari 2018 om 04:14 uur

'Maar ook bij deze cijfers blijven overstromingen dus tot de mogelijkheden behoren, zoals bleek in 1993 en ‘95.'
Dat is een beetje cryptische zin. Want er waren geen overstromingen in die jaren. Ja, de uiterwaarden stonden blank, maar daar waren ze ook voor en dat gebeurt vrij regelmatig. Alleen als een Japanse cameraploeg een steenfabriek in een uiteraard filmt, denkt iedereen (en dan voor al buiten het rivierengebied) ineens aan een overstroming. Ja, de maas. In Limburg. maar dat was in een streek waar de Maas niet bedijkt was. Als je daar gaat bouwen is dat geen overstroming, maar dom.

Ik heb een tijdje in Zaltbommel (Gelderland) gewoond, vlak achter de dijk. Knap angstig als het water vlak onder de kruin staat, maar geen overstroming.

willem Muilenburg zei op 20 januari 2018 om 04:17 uur

O, sorry. Ik ben de Donge, was het de Donge? vergeten. Vlka onder Den Bosch. De A2 stond een tijdje blank. En dat is nu juist bijna geheim gehouden.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 22 januari 2018 om 10:42 uur

Bedankt voor je reactie Willem. Dat de A-2 blank stond was toch in 1995?

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 23 april 2009 om 15:37 uur

Watersnood in Oijen in 1799

vertelde op 20 juni 2011 om 14:22 uur

De Sint-Elisabethsvloed

vertelde op 20 juni 2011 om 14:55 uur

Dijkdoorbraak in Lith, 1855

vertelde op 20 juni 2011 om 15:21 uur

Watersnood van 1880

vertelde op 20 juni 2011 om 15:52 uur

De Watersnood van 1920

vertelde op 20 juni 2011 om 16:19 uur

De Februariramp van 1953

vertelde op 21 juni 2011 om 09:43 uur

De watersnood van 1995

vertelde op 14 oktober 2011 om 11:56 uur

De dijkdoorbraak bij Haarsteeg in 1799

vertelde op 18 oktober 2011 om 14:25 uur

De ramp van Nieuwkuijk in 1880

vertelde op 25 oktober 2011 om 14:16 uur

verdronken tranen