skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Rens van Ballegooij
Rens van Ballegooij Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Rens van Ballegooij
Rens van Ballegooij Bhic

Internaat Catharinenberg in Oisterwijk

Aan de Poirterstraat in Oisterwijk lag internaat Catharinenberg. Het was een instelling van de Franciscanessen van Oirschot. Meisjes konden een groot deel van hun jeugd bij deze zusters doorbrengen. Op de lagere school en daarna op de ulo (later werd dit een mavo). En wie bijvoorbeeld secretaresse wilde worden, kon bij de zusters typen en steno leren.

Foto: collectie Regionaal Archief Tilburg 057424
Groepsfoto Huize Catharinenberg, klooster en pensionaat voor jonge juffrouwen, Kloosterstraat, 1909 (foto: collectie Regionaal Archief Tilburg 057424)

Het internaat werd geopend in 1904. Aanvankelijk was het bedoeld voor leerlingen van de lagere school en berekend op op zo'n dertig internen. Maar dat aantal groeide al in korte tijd uit tot vijftig. Het werd een steeds drukkere bedoening en ook de gemiddelde leeftijd van de leerlingen schoot omhoog. Want er kwamen ook middelbare schoolleerlingen bij. Het ging om leerlingen van de in 1914 geopende Sint Theresiaschool, een (m)ulo die ook openstond voor externen. Na de oorlog kwamen daar nog de meisjes bij die nijverheidsonderwijs genoten aan de Sint Marthaschool van de zusters. Denk bij nijverheid aan kooklessen, voedingsleer, wassen, strijken en natuurlijk het bijhouden van het huishoudboekje. Deze middelbare scholen waren de aangewezen plek voor de zusters om jonge vrouwen te bewegen tot intrede in hun kloostergemeenschap. Vrouwencongregaties kenden immers geen juvenaat, de speciale school die mannelijke kloosterlingen daarvoor hadden.

Foto: collectie Regionaal Archief Tilburg 057428
Altaar in de kapel van Catharinenberg, 1930

Het onderwijs van de zusters in Oirschot heeft tot ver in de twintigste eeuw stand gehouden. Ook in de jaren zestig nog was het heel gewoon dat ouders hun kinderen naar hun kostschool stuurden. Het aantal interne leerlingen nam in deze jaren echter wel af en het aantal externe leerlingen groeide. Uiteindelijk kwam er, na maar liefst tachtig jaar (1904-1984), een einde aan het meisjesonderwijs verzorgd door vrouwelijke religieuzen op de Catharinenberg. De zusters maakten plaats voor lekenonderwijzers, vrouwen en mannen. Net als bij de leerlingen kwam de scheiding van de seksen onder het personeel tot een einde.

Foto: collectie Regionaal Archief Tilburg 057429
Lourdesgrot in de tuin van klooster Catharinenberg, tevens pensionaat, 1930 (foto: collectie Regionaal Archief Tilburg 057429)

Hoe kijk jij terug op jouw verblijf op kostschool Catharinenberg? Reageer hieronder, deel je ervaringen en vul deze pagina aan! Foto's van het internaat zijn ook van harte welkom en kunnen worden verzonden naar internaten@bhic.nl. Wij voegen ze dan hier toe.

Bronnen

M.E. Monteiro, Vroomheid in veelvoud. Geschiedenis van de Franciscanessen van Oirschot (Hilversum 2000).

Reliwiki: lemma Kapel Catharinenberg

Deze foto's met dank aan Mathilde de Vries:


Eindexamenklas van 1966



In de refter met kerstmis

 


V.l.n.r.: De heer Koevoets (Duits); de heer Klomberg (biologie en Nederlands); de rector Schröder of Schräder; de heer Schoenmakers (Engels); de heer Kuijsters of Kuijpers (Frans); soeur Dionysia. Laatstgenoemde was directrice van het pensionaat



V.l.n.r.: Eerste naam onbekend; de heer van Opbergen, boekhouden etc.; de gymjuffrouw, naam onbekend; naam onbekend; naam onbekend; soeur Redempta, directrice van de mulo.

 

Reacties (17)

Ina Baak zei op 14 april 2019 om 19:50
Ik heb intern 4 jaar gewoond op catharinaberg.
Van 1975 tot 1979. Ik zat op de huishoudschool s' Martha. Wij hadden contact met klasgenootjes maar niet op het internaat maar wel bij klasgenootjes thuis. Wij mochten in onze vrije tijd ook gewoon buiten het internaat vertoeven.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 15 april 2019 om 15:53
Hallo Ina, bedankt voor je berichtje. Hoe oud was je toen je naar Catharineberg toe ging? Of mocht je geregeld naar huis, herinner je je dat? Vond je het een fijne tijd?
Annette Landsberger zei op 18 mei 2019 om 05:17
Ik ben van 1950 en ik heb twee jaar op de mavo intern gezeten toen ik 15 was. Wij mochten om de week in het weekend naar huis. Op de woensdag gingen we altijd met begeleiding de bossen in en mochten we op eigen houtje terug lopen. De zusters bakten zelf het brood en elke morgen vieze warme melk.We hadden ieder onze eigen chambrette ? Wat voordie tijd best luxe was. Er zaten ook meiden van verder weg .Ik weet nog uit Rotterdam en daar boven .want als ik thuis was zeiden ze altijd praat normaal.Ik woonde in Brabant.Ik heb er een leuke tijd gehad en vond het jammer dat ik thuis moest gaan werken omdat ze er een zaak bij hadden waar een broer en zus gingen werken.Zo kan ik nog wel even doorgaan maar het is genoeg zo.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 20 mei 2019 om 10:00
Hoi Annette, wat leuk dat je hier je herinneringen optekent! En fijn te lezen dat je daar een leuke tijd hebt gehad. Wel grappig trouwens; vrijwel iedereen denkt als één van de eerste dingen terug aan de vieze melk. Was het bij jou ook het vel dat je deed gruwelen?
Ina Baak zei op 20 mei 2019 om 11:59
Hoi Marilou,
Ik was 13 jaar en had mijn moeder een jaar geleden verloren vandaar dat mijn vader hier tijdelijk voor koos. Ik ging elke week naar huis. Ik heb leuke en minder leuke herinneringen. Maar over het algemeen kijk ik er positief op terug. De meest kinderen hadden een zakelijke reden.( ouders met eigen zaak) tenslotte toch nog 4 jaar daar gezeten om de school af te maken. De schooltijd was erg leuk,dat maakte een hoop goed
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 20 mei 2019 om 14:02
Jeetje Ina, dan heb je een heftige start gehad als kind... Wat krachtig van je dat je - ondanks ook de minder leuke herinneringen - dan toch kunt terugkijken op een leuke schooltijd; dat zegt veel over je veerkracht! Heb je nog contact met mensen uit die tijd?

Veel dank voor je bericht.
Ina Baak zei op 21 mei 2019 om 21:36
Hoi Marilou, nee helaas. Nog wel een aantal jaren contact gehouden met een aantal meisjes en nog 1 reünie gehad maar dat is alweer zeker 29 jaar geleden. Dank je wel voor je fijne reactie!
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 22 mei 2019 om 09:58
Ah, dat is jammer, Ina. Maar na bijna dertig jaar is het misschien wel weer tijd voor een reünie? ;)
Annette LandsbergerJa zei op 30 mei 2019 om 00:32
Ja er is altijd een reden waarom je naar het internaat moet. Bij mij was de reden dat een overspannen non mij van de mavo gestuurd had en ik nog leerplichtig was Ik was de zesde van de acht en een echte rebelvoor die tijd.Als ik hoor wat sommige nu op die leeftijd doen,dan viel het nogal mee.Maar voor die tijd was ik best brutaal.Ook toen ik 18 was werd ik weer een probleem.Zwanger hoe kan dat? Nooit voorlichting gehad! En dat met 2 oudere zussen.Zo kan ik een heel pocket boekje vol schrijven over mijn leven maar ten slotte is alles nog goed gekomen.2 juni zijn we 48jaar getrouwd.Wordt misschien wel vervolgd en ja het was dat vieze vel.Maar als je je neus dicht kneep bij het drinken en pas los liet als je iets in je mond had dan was het niet vies.ha ha !!
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 3 juni 2019 om 09:23
Bedankt voor je aanvulling, Annette. Het geeft een duidelijk inkijkje hoe het kan gaan in het leven, en dat dan toch alles goed komt ;) Mooi dat je dit zo helder hebt verwoord, dank je!
Annette Landsberger zei op 8 juli 2019 om 02:06
Toen ik alles weer eens over las om op andere gedachten te komen zag ik dat ik een foutje geschreven had.Zwanger was ik toen ik 20was.geen18.weer moest ik thuis weg.Naar de Bocht in Goirle. Ook daar heb ik veel ervaring opgedaan hoe het anderen vergaat. Ik was de oudste van ongeveer 40 meisjes.ik ben positief ingesteld en dat helpt je goed bij alle tegenslagen die je in het leven tegen komt. Dat is een boodschap die ik aan iedereen graag wil meegeven.☺☺ Al begrijpen sommige mensen niet hoe ik dat zelfs nu nog kan Nadat door een foutje bedankt mijn rechter onderbeen eraf is.. Maar niet getreurd het kan altijd erger!Er zijn altijd mensen die het slechter hebben als jij. Kijk maar om je heen.Dus NOOIT de moed verliezen.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 8 juli 2019 om 09:15
Jee, Annette, wat een indrukwekkend bericht! Nooit de moed verliezen, lijkt me een heel prijzenswaardig levensmotto. En ondanks alle tegenslag heeft dat je toch gemaakt tot de veerkrachtige persoon die je nu bent. Heel bewonderingswaardig!
Annette Landsberger zei op 16 oktober 2019 om 17:36
Ja,daar gaan we weer.Mijn motto is trouwens :Een dag niet gelachen is een dag niet geleefd.Ook al valt dat soms wel tegen.Ik kan met mijn prothese prima lopen.Zelfs binnen met "losse handjes". Buiten met rollator.Maar ook nu zit ik alweer twee maanden in de rolstoel door een foutje bedankt ! Het einde is in zicht. Maar vooral geen medelijden want ik ben niet zielig.Ik kan gewoon mijn werk doen.Wassen, koken strijken etc.Ik mankeert niks aan mijn handen.En zo proberen we toch het beste ervan te maken. Ook de jaren in het internaat en het verblijf in de Bocht hebben mij hierbij vast geholpen,Het doet goed om daar soms aan terug te denken, niet stil te blijven staan en vooruit te blijven kijken.
Mathilde de Vries zei op 12 augustus 2020 om 13:18
Van 1962 tot 1965 zat ik op de Catharinenberg.
Ik wil beginnen met het rechtzetten van een foutje in de algemene tekst: er staat dat na 1984 de zusters in het onderwijs plaatsmaakten voor leken, zowel mannen als vrouwen. Dat klopt niet. Ook al in 1962 hadden wij op de mulo mannelijke leraren en ook een juf, voor gym wel te verstaan.
Ik begin met de grappige herinneringen: de zuster die muziekles gaf, had een bril met erg dikke glazen, ze werd door iedereen zuster olifant genoemd. Niet aardig maar we moesten ons wel afzetten tegen die schijnheilige nonnen.
Na het eten moest je altijd een hele tijd wachten voor je naar de wc mocht: het was zo ondankbaar voor zuster kok. De nonnen hadden het totaal verkeerde idee dat het eten zo regelrecht vanuit je darmen in de wc-pot viel!
In de studiezaal stond vooraan in een hoek een verhoging met daarop een bureau. Een non hield ons in de gaten als we in doodse stilte ons huiswerk moesten maken. Soeur Emmanuel zat nogal eens te dommelen met als enige afleiding haar rozenkrans. Op een dag viel ze achter de verhoging met haar benen in de lucht, ze lag in het gat achter de verhoging en de hele klas gierde van het lachen, het duurde een hele tijd voor iemand haar te hulp schoot.
Tussen de middag kregen we altijd smerig vlees bij het warme eten, grijs gehakt, glibberig spek etc. We moesten allemaal een halve schort dragen, met flinke zakken erin. Als de nonnen niet keken, verdween het vlees in die zakken. Na het eten mochten we dan even de tuin in, aan het begin van de tuin stroomde een rivier. Het vlees uit de schortjes verdween in de rivier, er moeten in die tijd massa's ratten hebben gezeten!
We kregen godsdienstles van de inwonende priester, de rector zeiden de nonnen in aanbidding. Ik kan me herinneren dat deze rector op een dag tijdens de godsdienstles over spiritisme begon te vertellen, over hoe je geesten moest opwekken. Ik weet niet of het daaraan lag maar het jaar erna hadden we een andere rector. Een knappe, veel jongere man. Hij vertelde weer tijdens de godsdienstles dat zijn vriend (!) met hoeren over de grond rolde. Tja.
Een herinnering die niet grappig is maar wel bijzonder is dat we tv zaten te kijken in de recreatiezaal (met z'n allen starend naar een klein zwart-wit tv'tje) en soeur Dionysia, de hoofdzuster, de zaal binnenrende: ze riep: president Kennedy is vermoord. Eigenlijk wist bijna niemand wie dat was maar we begonnen allemaal hartverscheurend te huilen.

Ik heb absoluut geen leuke tijd gehad op kostschool maar daarover in mijn volgende bericht.
Mathilde de Vries zei op 12 augustus 2020 om 15:59
Dan nu verder over mijn belevenissen op kostschool. Ik kwam uit een onconventioneel gezin, absoluut niet burgerlijk. Ik wist ook niets van alle dingen die je niet zou mogen doen of laten en wat je zou moeten dragen. Op de Catharinenberg zaten voornamelijk meisjes uit de middenstand, waar bepaalde gedrags- en kledingregels heel duidelijk zijn. Het contrast was erg groot, niet leuk dus.
Mijn ouders vonden ook dat kinderen niet hoorden te snoepen, ieder kind had snoep van huis mee, dat werd in een speciaal kastje bewaard. Ik dus niet, ik had dus nooit iets om uit te delen. Ik vond een oplossing: op de zondagen dat we niet naar huis mochten (om de andere week) hadden de nonnen "winkeltje", dan kon je postpapier, postzegels en vinolia zeep kopen, alles op rekening. Ik nam op die zondagen enorme hoeveelheden mee en ruilde dit alles met een externe leerling die me er snoep voor gaf. De nonnen zeiden wijselijk nooit iets over de enorme hoeveelheden die ik meenam. Aan het einde van het schooljaar, 1963, kregen mijn ouders een rekening van Hfl. 500,-- extra voor alles wat ik mee had genomen. Omgerekend zou dat nu € 1500,-- zijn. Natuurlijk kreeg ik een enorme straf.
Iedere zondagochtend moesten we naar de kerk, nuchter. De hoogmis begon rond 9.30 als ik het me goed herinner en duurde ontzettend lang. Soms vielen er wel eens meisjes flauw omdat ze nuchter (anders mocht je niet te communie) moesten blijven. Ze werden dan even uit de kerk gehaald en na enkele minuten weer teruggebracht door de nonnen.
We hadden allemaal een chambrette, een houten hokje met een gordijn ervoor. De houten schotten waren ca. 2 m hoog en aan de onderkant was er ook een flinke spleet, misschien wel 20 cm. Als we 's morgens op moesten staan, trok de dienstdoende non het gordijn open, ging boven je bed hangen en zei: geloofd zij Jezus Christus. Je moest dan snel antwoorden: in alle eeuwigheid amen. Zo niet dan bleef ze het herhalen tot je het zei.
Op zaterdagavond kregen we dansles van een dansschool uit Oisterwijk. Meisjes met meisjes. Daarna hadden we dan een dansavondje, het draagbare pickupje werd tevoorschijn gehaald, de stoelen gingen aan de kant en we mochten gaan dansen. De nonnen deden mee, in hun stinkende pijen. Gelukkig vroegen ze mij nooit ten dans, ik keek ze zo vals aan dat ze er geen zin in hadden.
In het weekend mochten we ook brieven schrijven naar huis en naar andere familieleden en vrienden. Alle enveloppen moesten geopend worden ingeleverd zodat de nonnen konden controleren wat je schreef. Mijn moeder had nog een brief waarin ik had geklaagd over het eten, de directrice had eronder geschreven dat er niets van waar was, dat het eten erg goed was. Tja, volgens nonnennormen misschien wel maar voor een meisje in de groei. ....
Ik kan me ook herinneren dat er eens een meisje van school werd gestuurd omdat ze tampons had gebruikt, de nonnen gingen er waarschijnlijk van uit dat je dan ontmaagd was en dat kon natuurlijk niet voor een net meisje!!
Ik floot altijd als ik door de gang liep, dat doe ik nog steeds trouwens. De directrice vond dat maar niets. Op een dag kwam ze de refter binnen en ze zei: dames, ik had bezoek en ze vroegen me "zuster, heeft u nog steeds werkvolk over de vloer", maar natuurlijk ga ik mijn dames niet verraden, he Mathild. Uitgesproken met een valse blik op mij. Als ik zei dat mijn moeder ook floot, zei de directrice: kan ik me niet voorstellen, zo'n hoogstaande vrouw.
Ze noemde me consequent Mathild, terwijl ik Mathilde heet.
Alles was erop gericht om nette, volgzame vrouwen van ons te maken. Je mocht niet hard lachen, niet zo maar zingen of fluiten, je moest alles ingehouden en netjes doen. Eigenlijk moesten alle meisjes, of ze nu dik of dun waren, ook een corset aan maar mijn moeder weigerde om zoiets voor me te kopen, gelukkig.
Als we in de derde klas van de mulo zaten, gingen we een middag per week naar de huishoudschool om daar de benodigde huishoudelijke kwaliteiten aan te kweken. Ik weet nog dat je een hele batterij ontzettend stinkende wc's moest schoonmaken of ramen zemen die heel erg vies was. Gratis arbeid onder het mom van les.
Wat wel heel leuk was, was kookles. We leerden lekkere dingen maken en bijna alle interne leerlingen aten ook porties van externe leerlingen op, zo'n honger hadden we altijd.
We moesten ook de was doen en de natte was werd opgehangen op rekken die tegen het plafond omhoog werden gehesen.
Ik heb absoluut niets onthouden van deze lessen, toen ik op mezelf ging wonen, moest ik alles nog of weer leren.
Groet
Mathilde de Vries
Later verder
Mick van Gerwen
Mick van Gerwen bhic zei op 13 augustus 2020 om 16:33
Dank voor deze prachtige bijdrage Mathilde. Bijzonder om te lezen dat je nog zoveel uit die tijd kunt herinneren. We zullen nog even kijken naar de opmerking die je maakt over lekendocenten. Thijs, de schrijver van het artikel, is een aantal weken met vakantie, maar kijkt ernaar als hij terug is. Ik heb ook een aantal van je foto's toegevoegd.
Mathilde de Vries zei op 17 augustus 2020 om 15:05
Nog even verder over het leven op kostschool. We hadden een bibliotheekje waarin boeken stonden die volgens de nonnen voor een bepaalde klas geschikt waren. Allemaal brave boeken. Arendsoog was nog het meest interessante, vond ik. Ik las thuis boeken uit de boekenkast van mijn ouders of avonturenverhalen, meisjesboeken over lieve gehoorzame meisjes, interesseerden me niet. Boeken van thuis meenemen was verboden, wat ik heel erg vond want ik las altijd. En je moest het niet wagen om toch iets mee te nemen, al je spullen werden nagezocht en "verboden waar" werd afgepakt.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Doe mee en vertel jouw verhaal!