skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper Bhic

Pensionaat Mariënburg in ‘s-Hertogenbosch

De Zusters van Jezus, Maria, Jozef (JMJ) hadden in 's-Hertogenbosch een klooster aan de Sint Janssingel: Mariënburg. Onderdeel van dit kloostercomplex waren een kweekschool en een huishoud- en industrieschool. Dit waren interne opleidingen; de leerlingen verbleven op een pensionaat.


Rooms-Katholieke Huishoud- en Industrieschool Mariënburg, 8 februari 1934. Op de foto o.a. burgemeester van Lanschot en rechts van hem wethouder Krijgsman. Foto: Fotopersbureau Het Zuiden. Bron: Erfgoed 's-Hertogenbosch, nr. 0021661

De jongedames van de kweekschool werden voorbereid op wat toen gold als een vrouwenberoep bij uitstek namelijk dat van onderwijzeres. Maar zodra zij in het huwelijk traden en (dus) hun baan moesten opzeggen, dan werd van hen verwacht dat zij zich schikten naar het ideaal van de vrouw als goede echtgenote, moeder en huishoudster en deze drie rollen werden aangeleerd op de huishoud- en industrieschool.

Tot het lesprogramma van de huishoud- en industrieschool behoorden onder andere kooklessen. Zoals de bereiding van snoek, zo blijkt uit de bovenste foto. Deze werd genomen op de school in 1934, tijdens een tentoonstelling gewijd aan "de toebereiding van zoetwatervis", georganiseerd in samenwerking met de Nederlandse Heidemaatschappij.


Leerlingen "hulp in de huishouding", 3 december 1946. Foto: Fotopersbureau Het Zuiden. Bron: Erfgoed 's-Hertogenbosch, nr. 0015895

Het verblijf bij de zusters stond in het teken van onderwijs en opvoeding. Naar het toen geldende ideaal vormden zij op hun huishoud- en industrieschool in de eerste plaats de meisjes tot geschikte echtgenotes en moeders. Dat betekende, dat behalve naar koken en voedingsleer bijvoorbeeld aandacht uitging naar naaien. Denk aan de witte jurken voor al die bruidjes die in processies meeliepen. Ook leerden de pensionnaires bijvoorbeeld sokken stoppen, wassen, strijken en het bijhouden van een huishoudboekje.

De kweekschool lag aan de oostelijke zijde van de SInt Janssingel. "Ora et Labora" - Bid en Werk - stond boven de hoofdingang van dit gebouw. Ook de leerlingen van deze school volgden hun opleiding intern; ze trokken bij de zusters in.

In 1968, toen de Wet op het voortgezet onderwijs (de Mammoetwet) in werking trad, werd de kloosterkweekschool een pedagogische academie. Onduidelijk is of het internaat toen al gesloten was.


Leerlingen huishoud- en industrieschool tijdens een naaicursus, maart 1948. Foto: Fotopersbureau Het Zuiden. Bron: Erfgoed 's-Hertogenbosch, nr. 0016541



Leerlingen huishoud- en industrieschool tijdens een naaicursus, maart 1948. Foto: Fotopersbureau Het Zuiden. Bron: Erfgoed 's-Hertogenbosch, nr. 0016546

Deel verhalen en foto's!

Reageer hieronder, deel je herinneringen en vul deze pagina aan! Foto's zijn ook van harte welkom en kunnen worden verzonden naar internaten@bhic.nl. Wij voegen ze dan hier toe.

Klik hier voor de herinneringen van Angela de Laat en Germadette Niesen (intern jaren '60).

Reacties (17)

Germadette Niesen zei op 17 april 2019 om 10:19
V.a.1965 zat ik hier voor de laatste 2 jaar kweekschool in het internaat. Op n dag stonk het vreselijk op de verdieping van de eetzaal: stokvisstamppot. Niemand at. s Avonds i.p.v.brood: stokvisstamppot. Niemand at maar wij hadden de externen gevraagd om van alles voor ons te kopen. Peperkoek etc. De andere ochtend bij het ontbijt: n flinke reprimande van de nonnen en wéér hetzelfde. Na klachten van ouders, waaronder de mijne, kregen we eindelijk weer normaal te eten.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 april 2019 om 12:10
Hallo Germadette, dank voor je berichtje. Eerlijk gezegd heb ik al genoeg aan de naam "stokvisstamppot"; en dan op het laatst ook nog als ontbijt! Maar wel mooi dat jullie in dit soort gevallen konden rekenen op de steun van externen. Gebeurde dit vaker?

En ook fijn dat ouders aan de bel trokken; ik kan me voorstellen dat je je daardoor toch gesteund voelde.
Jaimy zei op 5 september 2019 om 18:16
Weet iemand misschien of er hier een meisje heeft gezeten, met blond haar en één blauw oog en één bruin oog. Haar naam was Stephanie.
Thijs de Leeuw
Thijs de Leeuw bhic zei op 9 september 2019 om 10:59
Hallo Jaimy, welkom op de site en hopelijk reageert er nog een oud-leerling die het antwoord weet! Is Stephanie een vroegere klasgenoot van je op deze kostschool?
Ellen Geurts van Kessel zei op 21 juli 2020 om 16:15
Het stokvisverhaal was bijna traumatisch. Het leek op een schaal snot.De volgende dag schepte Zuster Théresette, de directrice, persoonlijk onze borden vol. Ironisch genoeg smaakte het niet slecht. Er was één.eisje dat echt geen vis lustte, dat was schijnbaar bekend... Zij was de enige die iets anders kreeg. Vanaf die dag hebben we nooit meer onaangeroerde schalen teruggestuurd naar de keuken.
Thijs de Leeuw
Thijs de Leeuw bhic zei op 21 juli 2020 om 22:34
Dank voor je bericht Ellen, gelukkig smaakte die "snot" dan nog wel enigszins. Herinner je je juist ook nog bijzonder lekkere gerechten en werd er bij speciale gelegenheden weleens flink uitgepakt?
Ellen Geurts van Kessel-Spanjers zei op 24 augustus 2020 om 11:14
Ik ben in 1966 naar de kweekschool Marienburg gegaan en verbleef intern. Er waren toen nog ruim 20 internen. Het was al bekend dat het internaat binnen een paar jaar zou sluiten. Dit versnelde omdat zusters met een groepje samen in een "gewoon" huis gingen wonen.Zo ook de directrice, zuster Théresette. Er kwamen na mijn "lichting" geen nieuwe leerlingen meer die intern verbleven..
Het internaat is juli 1968 gesloten.
Ik behoorde, zoals hierboven vermeld, tot de laatste lichting. Het laatste jaar waren nog 7 leerlingen die in het internaat zaten. Vanaf augustus 1968 ging iedereen op kamers.
Mick van Gerwen
Mick van Gerwen bhic zei op 26 augustus 2020 om 14:16
Hallo Ellen, Dank voor je bericht. Waren de laatste zeven internen ook nog verdeeld over de kweekschool, de huishoudschool en de industrieschool, of was alleen de kweekschool nog open in jouw tijd?
Angela de Laat zei op 2 september 2020 om 22:06
Ook ik heb op de Kweekschool Mariënburg gezeten. Alleen woonde ik in 'sHertogenbosch en was extern. Met Germi ( officieel Germadette Niesen. Ze woonde in Grave.) was ik bevriend.
Jaren geleden heb ik eens geprobeerd of ik weer in contact kon komen met Germi. Niet gelukt. En nu kom ik bij toeval dit bericht tegen. Hoe kan ik nu met haar contact zoeken? Of zij met mij?
Mick van Gerwen
Mick van Gerwen bhic zei op 3 september 2020 om 10:12
Hallo Angela, Leuk dat je hier een oude vriendin tegenkomt! Ik heb je mailadres aan Germadette doorgestuurd. Hopelijk neemt ze snel contact met je op.
Germadette (Germi) Niesen zei op 6 september 2020 om 19:18
Hallo Ellen, weet jij nog dat we zr.Theresette onder elkaar "Pit" noemden?
Angela de Laat zei op 8 september 2020 om 17:50
De bijnaam " Pit" van zr. Theresette klopt. Het was ook een pittige dame. Alleen was zij niet de directeur. Tot 1965/66 was dat zr. Franciscus en toen kwam ( de tijden veranderden snel) de heer Kampert.
GJJ Plukkel zei op 26 september 2020 om 21:08
Kan iemand mij een contact geven naar Toos van Koolwijk, die rond 1960 student was op de kweekschool?
Timo zei op 27 september 2020 om 17:15
Hallo, ik ben bezig met een project voor mijn studie. Hierbij ben ik onderzoek aan het doen naar de enorme boom (een plataan) die achterin de tuin van Mariënburg staat. Is er iemand die mij hier meer over zou kunnen vertellen?
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 30 september 2020 om 09:20
Hallo Timo, ik vind dit document over de bijzondere bomenfietstocht Den Bosch.

Daarin staat onder andere:
Als we via de Uilenburg bij de kloostertuinen van Mariënburg zijn aangekomenvalt ons de hoogste boom, de Sequoiadendron Giganteum oftewel de Mammoetboom,meteen op. Deze is meer dan 100 jaar ouden behoort tot de grootste bomenfamilie van de wereld. De boom kan zo’n 3500 jaar oud worden en een hoogte bereiken van om en nabij de90 meter.Vanwege zijn zachte bast (deze is brandvertragend)wordt de boom ook wel boksboom genoemd.

Als je hier klikt, vind je het document online:
https://www.wijkmolenhoek.nl/inc/media/content/downloads/inhoud/content/toelichting_fietstocht_pdf_(1).pdf

Kun je hiermee vooruit?
Jolanda Marcé zei op 25 februari 2021 om 10:18
Hallo,
Wat ik mis in de verhalen over het klooster de Marienburg het volgende;
Aan de achterkant van de Marienburg was vroeger een stuk aangebouwd tot aan de Postelstraat. Daar was een ingang voor de kleuterschool bij de nonnen. We liepen dan door een gebouw en kwamen uit op een binnenplaats waar nu de stadstuin is. Vooraan rechts is nog steeds de deur waar we naar binnen gingen voor de kleuterschool. Buitenspelen deden we op een gedeelte van de huidige tuin. Ik ben geboren in 1965 dus het zal eind jaren 60 zijn geweest. Al vrij snel, jaren 70 wellicht, is dat gedeelte van het klooster afgebroken. Ik kan me nog herinneren dat daar lang een open plek is geweest. Misschien speelde dat ook in de tijd dat men de Binnendieze wilde dempen en dat het even duurde voor er definitieve plannen kwamen voor dat gedeelte. Uiteindelijk zijn er appartementen gebouwd aan de Postelstraat.
Er zullen vast nog foto's of andere bescheiden zijn in het archief. Daar ben ik ook wel benieuwd naar.
Met vriendelijke groet,
Jolanda Marcé
Thijs de Leeuw
Thijs de Leeuw bhic zei op 28 februari 2021 om 12:31
Hallo Jolanda, bedankt voor het delen van deze informatie, ook op de pagina over het klooster Mariënburg. Voor foto's en ander materiaal m.b.t. Marienburg kan contact op worden genomen met onze collega's van het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven. Sinds kort hebben zij het archief van de Zusters van JMJ in huis. Ze zijn er nog volop mee bezig en daarom is op hun site ook nog niet te vinden dat zij het hebben. Toch kunnen ze al wel helpen met zoeken. Hun contactgegevens vind je hier: https://www.erfgoedkloosterleven.nl/contact/contact.html Foto's zijn ook bij het BHIC, via deze link te vinden: https://www.bhic.nl/memorix/images/search/?mode=gallery&view=horizontal&q=Mari%C3%ABnburg&page=1&reverse=0&fq%5B%5D=search_s_plaats:%22%27s-Hertogenbosch%22 Zie ook de fotocollectie van Erfgoed 's-Hertogenbosch: https://zoeken.erfgoedshertogenbosch.nl/resultaten.php?nav_id=16-0

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!