i

Neergestorte vliegtuigen in Bladel en Netersel 1940-1945

vertelde op 23 maart 2012 om 09:44 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

Op 12 juni 1943 stortte om 02.00 een Handley Page Halifax V (registratienummer DK170, call sign MP-C) van het 76 Squadron neer op zo’n vier kilometer ten zuiden van Bladel. Het toestel was de avond tevoren om 22.31 uur opgestegen van het vliegveld Linton-on-Ouse voor een bombardementsmissie op Düsseldorf. Diezelfde nacht werden ook vliegtuigen neergeschoten in Mill en Sambeek.

De bommenwerper werd neergeschoten door een Duitse jager van II/NJG1. Piloot was Sgt. Andrew James Normandale Wilson (22), die met vijf andere bemanningsleden de dood vond.

Dat waren boordwerktuigkundige Sgt. Cyril Kitchener Burton (28), bommenrichter Sgt. Jacob Domnitz (27) en radiotelegrafist en boordschutter Sgt. James John Pawsey. Zij liggen begraven in een collectief graf op de Algemene Begraafplaats in Woensel, graf JJB 82-85. Ook de beide boordschutters Sgt. Derek Bewlay Tibble (19) en Sgt. Kenneth William Lawson (RCAF) kwamen om. Zij hebben ieder een eigen graf op dezelfde begraafplaarts, respectievelijk JJB 80 en JJB 81.

Er was één overlevende, de navigator Sgt. John A. Lobban, die per parachute het toestel wist te verlaten en neerkwam bij het Kroonven in Bladel. Daar werd hij door de lokale bevolking opgevangen en door het verzet op weg geholpen naar het zuiden. Op 29 juli 1943 werd hij aan de Spaanse grens gearresteerd en krijgsgevangen gemaakt.

Op 29 juni 1943, om 02.30 stortte bij Netersel een Britse bommenwerper van het type Short Stirling III (registratienummer BK703, call sign OJ-K) van het 149 Squadron neer. De piloot was F/O William Richard Booker (20). Deze bommenwerper maakte deel uit van een actie met 608 vliegtuigen die Keulen als doelwit hadden. Daarvan bereikten uiteindelijk 540 vliegtuigen hun doelgebied. Bij deze raid gingen 25 vliegtuigen verloren, die onder andere bij Waalre, Boekel, Aalst, Nuenen en Aarle-Rixtel neerkwamen.

Het vliegtuig werd neergeschoten door Oberleutnant Clemenz van I/NJG1, gestationeerd op de vliegbasis Venlo. Het kwam neer in de buurt van het Goorven in Netersel. De zevenkoppige bemanning kwam in zijn geheel om.

Behalve de piloot Brooker waren dat navigator Sgt. Denys William Birkett Channing (22), boordschutter Sgt. Alfred Douglas Hall (24), boordschutter F/Sgt. Charles Victor Howden (21) (RCAF), radiotelegrafist Sgt. Kenneth Broadhurst, boordwerktuigkundige Sgt. Robert Franklin en bommenrichter Sgt. Carl Donald Herbert (31). Alleen die laatste kon worden geïdentificeerd, de anderen waren te zeer verminkt. Zij zijn in een gezamenlijk graf in Woensel ondergebracht, graf EE 47-49. Herbert ligt in graf EE 46.

Ruim 60 jaar later, op 27 juni 2004, werd een gedenksteen voor de omgekomen bemanning onthuld, in het bijzijn van een aantal nabestaanden. Die steen kwam er dankzij de jarenlange inspanningen van Sjef van Dingen en Ad van Zandvoort om duidelijkheid te krijgen over de precieze plaats van de crash en om nabestaanden op te sporen.

In september 1944 ging de Operatie Market Garden van start in een poging de bruggen over de Rijn, Maas en Waal in te nemen. Daarbij werden op grote schaal transportvliegtuigen, de Douglas Skytrain, ingezet, die zweefvliegtuigen achter zich aantrokken met zwaarder materieel en manschappen.

Op 17 september 1944 begon de grootscheepse actie. Op nog een minuut of zeven à acht vliegen van de beoogde landingszone, rond 13.00 uur, werd de C-47A 'Picadilly Filly' met registratienummer 42-100801, van 1st Lt. C. Gilmore van 437TCG (Troop Carrier Group) / 83 Squadron door Duits luchtafweergeschut getroffen in de rechtermotor en de rechterkant van de cockpit.

Het zweefvliegtuig kon nog afgeworpen worden, maar daarna dook het toestel recht naar de grond. Het vliegtuig kwam neer bij de Neterselseweg, zonder dat iemand van de inzittenden de kans had gekregen het toestel te verlaten. Ze kwamen alle vier om: Lt. Charles W. Gilmore, Lt. Robert V.H. Thomas, Cpl. Guy Difalco (27) en S/Sgt. William F. Golden.

Maar er vielen nog meer slachtoffers: aan de grond vierde de familie Spliethof een verjaardag en de hele familie stond buiten voor het huis naar de overkomende vliegtuigen te kijken, toen ineens uit de richting Helleneind een laagvliegend toestel naderde, recht op de boerderij af. Vader en moeder Spliethof, dochter Grada en haar man Piet van Gool en haar broers Toon en Hein renden naar binnen het huis in. Mien, Gerrit en Bernard Spliethof zochten samen met hun buurman Jan Kok hun toevlucht in de schuur.

Aan de C-47 hing nog steeds de sleepkabel en die raakte een elektriciteitskabel. Vlak voor de schuur stortte het vliegtuig neer en door de impact stortte ook de schuur volledig in. Binnen enkele ogenblikken stond alles in lichterlaaie en waren de vier burgers die daar hun toevlucht gezocht hadden levend verbrand.

Een tweede C-47A, met registratienummer 43-15302, kwam om 13.50 uur neer bij Wagenbroek, tussen Casteren-Hoogeloon. Dit was een toestel van 437TCG/84 Squadron. De piloot van dit toestel was 2nd Lt. William B. Williams. Hij overleefde deze crash niet, net zo min als zijn co-piloot 2nd Lt. John E. Burke, radiotelegrafist S/Sgt. Nick Pebote en crew chief T/Sgt. Jacob Faasse. Ze liggen alle vier in de Verenigde Staten begraven.

Bijna op hetzelfde moment, 13.52 uur, kwam nog een derde C-47A naar beneden, deze van het 86 Squadron van dezelfde 437TCG, met registratienummer 42-108884. Het vliegtuig, geraakt door Flak, kwam neer tussen de Neterselseweg en het Bladels Bosch. Van de bemanning, piloot Lt/Col. R.E. Lehr, copiloot Cpt. P. Uhlenbrock, navigator Lt. E. Peterson, radiotelegrafist Sgt. J. Rice en crew chief Sgt. B. Benko, overleefde alleen de laatste de crash. De vier gesneuvelde miltiairen zijn allemaal overgebracht naar de VS.

In zijn verklaring voor het Missing Air Crew Report vertelde Benko achteraf: "ons toestel werd 10 tot 20 keer geraakt in de rechter vleugel, even later gevolgd door een enorme explosie. Ik ging naar de cockpit en opende deur: ik zag alleen maar vlammen (...) Ik ging naar mijn parachute en deed die om. Ik ging naar de deur en voelde dat het toestel niet langer onder controle was. Ik zag Rice met een van de anderen. Het was verschrikkelijk. Ik hielp ze met hun parachute. Terwijl ik met mijn eigen parachute bezig was, zag ik iemand op de vloer die schreeuwde dat ik moest springen. Ik slaagde erin naar buiten te komen en zag het vliegtuig crashen.."

Het vliegtuig kwam neer, niet ver van de plek waar Gilmore een paar minuten eerder was gecrasht. Benko werd opgevangen door Sjef Roijmans langs de Neterselseweg en via via ondergebracht bij andere Amerikanen die al onder de hoede van het verzet waren.

Een crash met een veel gelukkiger afloop vond plaats na de bevrijding: op 22 februari 1945 maakte F/Sgt. Jaroslav Chmelik met zijn Spitfire IX (registratienummer MH376, call sign NN-A) van het 310 (Tsjechische) Squadron een noodlanding even ten westen van Netersel. Hij begeleidde een stel Lancaster-bommenwerpers op weg naar Osterfeld in Duitsland, toen net voorbij de Duitse grens zijn motor plotseling stopte, terwijl de luchtvloot midden in een hevige Flak-beschieting door de Duitse luchtafweer zat.

Chmelik maakte rechtsomkeert en dacht na een lange glijvlucht een veilige buiklanding bij Netersel te maken in een weiland. Net op het moment dat hij de grond raakte, werd de linkervleugel van het vliegtuig afgerukt, zoals hij zelf later dacht door een dijkje. Waarschijnlijk was het een rechtopstaande spoorbiels, gebruikt voor afrastering.

Het vliegtuig vloog niet in brand, maar het had allemaal best slecht kunnen aflopen, want Chmelik bleek middenin een mijnenveld geland te zijn! (Althans dat dacht men). Toesnellende buurtbewoners loodsten de piloot dar veilig uit.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (12)

monique nedermeijer zei op 12 november 2013 om 01:16 uur

in het vliegtuig dat bij bladel neer storte zat een lagoona indiaan genaamd peterson zijn zoon en ik zijn 2 jaar geleden daar geweest bij de oude boerderij en de gedenk plaat die er tegenover staat uit naam van zijn zoon leg ik er vaak bloemen neer voor alle die er zijn overleden tijdens deze ramp peterson ligt nu met 5 andere native amerikanen her begraven in Oklahoma in een gedeeld graf de zoon van peterson wil graag meer informatie hebben voor zijn familie album

Annemarie van Geloven bhic zei op 12 november 2013 om 09:35 uur

Monique, dank voor uw hartverwarmende reactie. Voor meer informatie zou u contact op kunnen nemen met onze collega's van het Regionaal Archief <a href="www.rhc-eindhoven.nl" target="_blank">Eindhoven</a> en met de Heemkundige vereniging van Bladel Pladella Villa. Hier vindt u hun <a href="http://www.heemkundebladel.nl/contact" target="_blank">contactgegevens</a>.

A. Boullart zei op 5 april 2017 om 21:21 uur

Het vliegtuig dat crashte in het Bladels Bosch viel op de schuur van de boerderij van de familie Spliethof. Een aantal broers en zussen schuilde juist in die schuur en is daardoor omgekomen. Dit staat nergens vermeld. Dit was de boerderij van de ouders van mijn opa. Hij is toen dus zijn halve familie kwijtgeraakt.

Kees vd Loo zei op 10 mei 2018 om 12:26 uur
kees vd loo zei op 10 mei 2018 om 12:42 uur

ik heb artikel gevonden over Chemelik die neerstortte bij Netersel
alleen ik kan het niet doorsturen

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 14 mei 2018 om 13:58 uur

@Kees: Kun je er een linkje van opsturen? Of misschien een scan van het artikel. Dan kijken wij hoe we het bij je reactie kunnen plaatsen.

Henny Lamers zei op 29 juli 2018 om 09:26 uur

Ik ben op zoek naar getuigen of kinderen daarvan die weten over een vliegtuig dat in WWII is neergestort bij Hoogeloon. Daarbij zijn vier vliegers omgekomen, maar minstens een Amerikaan, Wegman uit Minnesota, heeft het overleefd. De zoon van die Wegman is de 70 jarige Dan Wegman jr uit Seattle (email dcweg@yahoo.com). Hij weet van zijn vader dat die waarschijnlijk is gered en verzorgd ( door ene fam Wildenburg of zoiets ?). Zijn vader is na de oorlog nog in Hoogeloon geweest en had briefkontakt. Het laatste briefkontakt tussen Wegman sr en die familie was een aantal jaren
geleden, met Nelly (?) en Mathe Jansen, Deken Frankenstraat 9, Valkenswaard.
Dan Wegman jr is een goede vriend van me. Hij komt 16-19 aug naar NL
en wil graag naar Hoogeloon om evt getuigen, of kinderen daarvan te spreken.
Het liefst komt hij in kontakt met genoemde Nelly en Mathe Jansen of met negeslacht van de fam Wildenburg? Of met enig ander persoon die hem over het voorval kan vertellen. Weet iemand iets?
De kinderen van Wegman sr weten hier weinig van (vandaar de vraagtekens in de beschrijving) maar willen graag meer over het verleden van hun vader weten.

Albert
Albert zei op 29 juli 2018 om 10:23 uur

Henny, Dan Wegman en of jij zouden contact kunnen opnemen met Ruud Wildekamp van de Heemkunde Gemert. Hij heeft er een studie van gemaakt over plaatsen en bemanningen van neergestorte vliegtuigen in Noord Brabant tijdens de tweede wereldoorlog en heeft een uitgebreide dokumentatie.

kees vd loo zei op 29 juli 2018 om 13:58 uur

hallo ik heb de bemanning tijdstip crash.
Type vliegtuig Dakota C-47A nummer 42-100648.
Naam vliegtuig Tug O War.
datum crash 17-09-1944 15.00 uur.
plaats crash nabij kerk in Vessem.

kees vd Loo zei op 29 juli 2018 om 14:21 uur

namen bemanning: 1st LT Yeager 2nd LT Blumberg S/SGT Wisniewsky.
S/SGT Quinn 1st LT T.J Wegman.

kees vd loo zei op 29 juli 2018 om 14:35 uur

p 17 september 1944 kwam tijdens de Operatie Market Garden achter de kerk in de Grootakker een C-47A Skytrain van 437TCG/85Sq. neer, gevlogen door Capt W. Yeager. Een tweede piloot zou Raymond Wisniewsky geheten hebben. Beiden kwamen om en werden begraven op het kerkhof in Vessem. Dankzij Els van Houtum weten we nu dat deze Amerikanen zijn herbegraven. St/Sgt Raymons peter Wisniewsky (29) is in ieder geval in Margraten begraven, graf J.7.18. Hij was onderscheiden met de Airmedal with 2 oak loaf clusters en het Purple Heart. Yeager ligt niet in Margraten, maar de kans is groot dat hij gerepatrieerd is, zoals meer dan 1.000 andere gesneuvelde Amerikaanse militairen. Een derde bemanningslid zou zich nog in het wrak bevinden en nooit geborgen zijn.

Mochten er nog mensen zijn in Vessem die meer weten van deze of andere crashes en die kennis met ons willen delen, dan zijn zij hierbij van harte uitgenodigd.

Deel di

Kees vd Loo zei op 27 september 2018 om 21:46 uur

op 17 september 1944 is er een glider geland in Bladel.
de glider werd getrokken door een Dakota C47 42-100661 gevlogen door Captain Hutchinson.
de glider kwam om 13.43 neer zuid van Bladel Bij Heeleind aan de rand van een bosje tussen Boerderij Overland en waar het Dalemsstroompje en de AAof Goorloop samen de Groote Beerze vormen. De glider had kalknummer 44A serienummer 42-58095.In de glider zat een Jeep vermoedelijk ook een trailer.
De inzittenden vluchten in de richting van Klein Terkooijen.
De heer van Rijthoven uit Hapert heeft ze geholpen.
de bemanning piloot Guy Anderson en 3 ander manschappen.
T/5 Richard Zirn, pvt Robert Pheiffer en pfc Frank Just.
eenheid 101st Airborne divisie vekenningspeleton 401st glider infanterie hoofdkwartier company.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: