i

Neergestorte vliegtuigen in Deurne en Liessel 1940-1945

vertelde op 17 april 2012 om 13:10 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

De geallieerde vliegtuigen waren heel vaak bommenwerpers die bij bombardementsmissies op doelen in Duitsland geraakt werden door Duits afweergeschut (de zogenaamde Flak) of onderschept werden door Duitse jachtvliegtuigen (vooral ’s nachts, tijdens de zogenaamde Nachtjagd).

Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder.

Volgens het boek van Toon Hoefnagels e.a., Oorlogsjaren 1940-1945 gemeente Deurne : Op de grens van vergeten (Deurne, 1986) (p. 64) is bij De Rakt, tussen Helmond en Deurne een Handley Page Hampden neergestort. Een datum wordt niet genoemd, maar aangezien ook een Hampden (AD859 of AD912) wordt genoemd die bij Meijel neerstortte, moet dit op 1 september 1941 geweest zijn. Beide vliegtuigen werden door Duitse nachtjagers neergeschoten. Ze zijn echter niet in Deurne terecht gekomen, maar respectievelijk in België en in de zuidoosthoek van de Dennedijkse Bossen bij Asten (onderzoek door Joop Hendrikx).

De Hampden AE187 die bij Deurne zou zijn gecrasht, blijkt na onderzoek door Ruud Wildekamp te zijn neergestort bij Meerselse Peel, gemeente Venray. Niet in Noord-Brabant dus, maar in Limburg.

Op 16 april 1942 stortte om 03.58 uur een Vickers Wellington IC (Z8951) van het 214 Squadron neer in de buurt van het Buntven. De bommenwerper werd neergehaald door Duits luchtafweergeschut. De hele bemanning, bestaande uit P/O L.M. Leech, P/O H.A. Short, Sgt. J. Ward, Sgt. P. Heppenstall, Sgt. G.M.C. Turner en Sgt. V.E. Egan, kwam hierbij om het leven. De gesneuvelden liggen begraven in Woensel, graven JJ 51-56.. 

Opnieuw volgens het boek van Hoefnagels e.a. zou op 31 mei 1942 bij Neerkant een Wellington bommenwerper neergestort zijn van het 429 Squadron. Dit moet een vergissing zijn.

Weliswaar kwamen er die nacht vier andere geallieerde bommenwerpers neer in Noord-Brabant: drie Wellingtons in respectievelijk Alem, Ginneken en Bavel, Oost-, West- en Middelbeers en Vierlingsbeek en een Halifax in Maarheeze, maar het genoemde (Canadese) squadron is pas op 7 november 1942 opgericht, dus pas maanden ná deze veronderstelde crash in Deurne.

En dan is er nog een belangrijk punt: de genoemde bemanningsleden komen inderdaad allemaal voor op de “Roll of Honour” van het 429 squadron.  Ze zijn dus wel degelijk allemaal in actieve dienst omgekomen, echter niet op 31 mei 1942, maar ruim een jaar later, op 22 juni 1943, inderdaad bij een aanval op Krefeld. Ze behoorden allemaal tot één vliegtuigbemanning, namelijk van de Wellington HZ517, neergeschoten door een Duitse nachtjager. En deze bommenwerper is neergestort in Limburg. Het is vrijwel zeker dat op 22 juni 1943 een andere bommenwerper in Deurne is gecrasht.

Dat was ook een Wellington X (HE924), maar van het 166 Squadron die om 02.49 uur bij de Neerkant neerstortte. Sgt. A. Burgess zat aan de stuurknuppel. De andere bemanningsleden die bij deze crash omkwamen waren Sgt. E. Jeffs (boordschutter), P/O G.R. Wright (navigator/bommenrichter) en de Australiër P/O J.K. Somers. Zij hebben uiteindelijk hun laatste rustplaats gevonden op het militaire kerkhof Jonkerbosch in Nijmegen, graven 7 H 7, 7 H 6, 3 H 2, en 16 C 8..

Hptm. S. Wandam van II/NJG 1 schoot deze bommenwerper neer, die nog in de lucht explodeerde, waardoor de brokstukken over een groot oppervlak verspreid raakten. De bemanning telde nog één lid meer, namelijk F/Sgt. W.F. Payne, maar zijn stoffelijk overschot is nooit meer gevonden. Hij staat tot op vandaag te boek als vermist. Zijn naam staat vermeld op paneel 138 van het Runnymede Memorial in Surrey.

Op 14 januari 1944 moest rond 16.00 in Helenaveen een Hawker Typhoon IB (JR375) van het 609 Squadron een noodlanding maken. De piloot, de Australiër P/O J.G. McLaughlin, werd door de Duitsers krijgsgevangen gemaakt.

Op 30 januari 1944 kwam rond 14.00 uur op De Rakt een Amerikaanse bommenwerper B-17F neer, gevlogen door Lt. H.D. Steele. Over het lot van de bemanning van het vliegtuig heeft de website Deurnese oorlogsslachtoffers uitgebreide informatie, zoals over Peter Hlynsky; Wilbert Everett Eason; Harold A. Holtz en Harry Fong Lee. Maar ook over de ongelukkige Cor Schrama die door de Duitsers neergeschoten werd, omdat ze dachten dat hij een voortvluchtige piloot was.

Co-piloot 2nd Lt. J.R. Settle, navigator 2nd Lt. R.F. Anderson, bommenrichter 2nd Lt. L.L. Flores, staartschutter Sgt. P.O. Welch en boordwerktuigkundige S/Sgt. P.E. Beach overleefden de crash, maar werden krijgsgevangen gemaakt.

Op 23 september 1944 crashte om 21.15 uur een Lancaster III van het 61 Squadron in het Zandbos. Ook over deze crash biedt de website over oorlogsslachtoffers in Deurne van Richard Schoutissen uitgebreide informatie. Met dank aan Helena voor de tips.

Piloot was S/Ldr. H.W. Horsley. Het vliegtuig was op weg op een missie om het Dortmund-Emskanaal te bombarderen. Aangeschoten door Duitse jagers en Flak kreeg deze Lancaster motorproblemen. Ondanks het lozen van de bommenlading bleef het vliegtuig hoogte verliezen, om ten slotte in Deurne te crashen. De bemanning had toen het toestel al verlaten. De piloot en twee van zijn bemanningsleden wisten aan de Duitsers te ontkomen. Dat waren staartschutter W/O R.T. Hoskisson en P/O C.A. Cawthorne.

De navigator F/O J.P. Wheeler en de boordwerktuigkundige F/O J.C. Webber overleefden eveneens de sprong, maar werden wel door de Duitsers krijgsgevangen gemaakt. Twee leden van de bemanning overleefden het niet: boordschutter Sgt. H.W. Jennis en de radiotelegrafist F/Sgt. G. Twyneham. Zij zijn op de erebegraafplaats in Venray begraven.

Op zondagochtend 24 december 1944 kwam bij de Nachtegaalweg een Hawker Typhoon IB (PD504) van het 266 Squadron neer, gevlogen door S/Ldr. J.H. Deall. In de vroege ochtend was hij vanuit Antwerpen opgestegen voor een verkenningsvlucht, op zoek naar doelen om te beschieten, zoals militaire convooien. De Typhoon van Deall werd geraakt door Flak, zodat de piloot uiteindelijk een noodlanding moest maken.

Hoewel het toestel doorschoot op de harde, bevroren ondergrond, kon Deall ongedeerd zijn vliegtuig verlaten. Een oude man bood hem zijn fiets aan om naar een militair kamp, een paar kilometers verderop, te gaan om hulp te halen.

Bij terugkeer bleek de geslaagde noodlanding een tragische wending te hebben genomen. Een grote groep kerkgangers had zich verzameld rond het wrak. Daar was eerder iemand in de cockpit gaan zitten om met de verschillende knoppen en handels te spelen. Ongelukkigerwijze had hij daarbij op de vuurknop van de boordkanonnen gedrukt en een aantal mensen ernstig verwond. Anton Theodor Thielen (39) overleed ter plekke aan zijn verwondingen(om 11.55 uur volgens zijn overlijdensakte), Adrianus Vogels (67) ’s avonds om 18.00 uur. Twee anderen, Janus Nooijen en Hendrik Bellemans raakten gewond, maar overleefden het. Op de website Oorlogsslachtoffers Deurne staat ook het rapport dat de piloot Deall over de gebeurtenissen opstelde.

Zoals aan het aantal links in dit stukje te zien is, is veel dank verschuldigd aan het onderzoekswerk van Richard Schoutissen en zijn website Oorlogsslachtoffers Deurne. Dat neemt niet weg dat er wellicht nog andere mensen zijn die nog speciale herinneringen hebben aan deze ongelukken, of mensen die er verhalen over gehoord hebben? Laat het ons in dat geval weten.

Op 24 maart 1945 ten slotte steeg S/Ldr. John Albert Axel Gibson (28) van 80 Squadron op vanaf vliegveld Volkel (B.80) met zijn Hawker Tempest V (NV966). Zijn opdracht was luchtsteun te verlenen aan de grondtroepen die oprukten in Duitsland. Terwijl hij een aantal zweefvliegtuigen dekte bij de oversteek van ruim 300.000 man Britse troepen over de Rijn, werd hij geraakt door Flak. Op zijn terugtocht moest hij om 11.05 uur een noodlanding maken in de Deurnesche Peel, precies op de grens tussen Brabant en Limburg.

Het Verliesregister lokaliseert de noodlanding ten zuidwesten van Griendtsveen in Limburg, terwijl het boek van C. Shores en C. Thomas, 2nd Tactical Air Force, vol. 3 de noodlanding plaatst op 6 mijl (c. 10 kilometer) ten zuidoosten van Helmond. Dat zou nog precies in Brabant zijn.

Zolang we nog geen betrouwbare coördinaten hebben van de exacte plek van die noodlanding, nemen we deze crash hier op, omdat hij dus heel goed op Deurnes grondgebied plaatsgevonden kan hebben. John Gibson raakte gewond aan zijn schouder bij de crash, maar bracht het er wel levend vanaf. Diezelfde maand werd hij onderscheiden met de Distinguished Service Order, nadat hij in 1940 al was onderscheiden met het Distinguished Flying Cross voor zijn prestaties tijdens de Battle of Britain.

Foto: Gibson met hond in 1940 op de vleugel van zijn Hurricane, waarop zijn negen “kills” geschilderd staan. Bron: Battle of Britain Monument.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (25)

Helena zei op 18 april 2012 om 00:00 uur

Over het neergeschoten vliegtuig in De Rakt ik vele malen de verhalen gehoord. Vooral over de trieste nasleep die dit had voor een jonge boer en zijn familie.
De familie G. Schrama (oorspronkelijk afkomstig uit Wassenaar) woonde in het buurtschap De Rakt. Hun zoon, <a href="http://www.oorlogsslachtoffers.nl/deurne/prive/s/cornelis-nicolaas-schrama/" target="_blank">Cor Schrama</a>, die in zijn werkkleding over de Deurneseweg fietste, werd door een jonge Duitse soldaat aangezien voor de (in boerenkleding vermomde) piloot van dat vliegtuig. Hij werd beschoten en is dezelfde dag in het Helmonds ziekenhuis aan zijn verwondingen overleden. Pas 34 jaar oud, gehuwd en vader van twee jonge kinderen.

Over het lot van de bemanning van het vliegtuig zie andere links op deze website: <a href="http://www.oorlogsslachtoffers.nl/deurne/prive/h/peter-hlynsky/" target="_blank">Peter Hlynsky</a>; <a href="http://www.oorlogsslachtoffers.nl/deurne/prive/e/wilbert-everett-eason/" target="_blank">Wilbert Everett Eason</a>; <a href="http://www.oorlogsslachtoffers.nl/deurne/prive/h/harold-a-holtz/" target="_blank">Haold A. Holtz</a> en <a href="http://www.oorlogsslachtoffers.nl/deurne/prive/l/harry-fong-lee/" target="_blank">Harry Fong Lee</a>.
Ik meen me ook verhalen te herinneren dat de piloot in eerste instantie een veilig heenkomen vond bij een familie in Deurne.

Helena zei op 18 april 2012 om 00:05 uur

Nog een <a href="http://www.oorlogsslachtoffers.nl/deurne/prive/t/george-twyneham/" target="_blank">websitepagina</a>, waarin uitgebreid (met foto's) over het neergestorte vliegtuig in september nabij het Zandbos.

Rien Wols bhic zei op 19 april 2012 om 11:37 uur

@Helena,
Reuze bedankt voor je waardevolle aanvullingen. Ik heb inmiddels ontdekt dat er nog meer vliegtuigen in Deurne zijn neergestort, dus het verhaal wordt nog verder uitgebreid. Dat verhaal van de familie Schrama is wel tragisch! We gaan daar vast nog dieper op in, de komende tijd. Ik zal de links in ieder geval aanklikbaar maken, en ik zal ze ook in het verhaal opnemen.

Richard Schoutissen zei op 4 augustus 2012 om 15:42 uur

M.b.t. de noodlanding van de Hawker Typhoon IB met S/Ldr J.H. Deall is er wel degelijk veel informatie te vinden! Dit ongeval was niet op de Padbrugseweg maar wel in de omgeving van deze, en wel aan de overkant van de N270 aan de Nachtegaalweg in het verlengde van de Langstraat. Het complete verhaal door ooggetuigen en het dagboek van van S/Ldr J.H. Deall vindt u op <a href="http://www.oorlogsslachtoffers.nl/deurne/prive/v/adrianus-vogels/" target="_blank">mijn site</a>.

Rien Wols bhic zei op 27 september 2012 om 11:00 uur

@Richard: hartelijk dank voor die extra informatie. Ik zal de link opnemen in het verhaal. Helaas was je reactie ons ontgaan op een of andere manier, vandaar dat ik nu pas reageer. Excuses daarvoor.

Richard Schoutissen zei op 7 december 2012 om 10:22 uur

Rien,

Bedankt voor de reactie en het alsnog vermelden van de link!

In het Eindhovens Dagblad van zaterdag 10 november 2012 was het verhaal ook te lezen. Vreemd genoeg vond ik ook hier geen bronvermelding, hoewel het verhaal uit het dagboek alleen maar van mijn site kan komen omdat ik zelf de nabestaanden van de piloot traceerde. Voor iemand dat al zijn onderzoekswerk onbezoldigd verricht is uiteraard altijd plezierig om ook vermeld te worden.

Jos zei op 5 april 2013 om 21:09 uur

Weet iemand iets over de liquidatie van 2 jonge mannen in 1943 in 't Zandbos te Deurne?

Richard Schoutissen zei op 6 april 2013 om 17:01 uur

Ik weet niet of jij nu 'de Jos' is die hier eerder met mij contact over had, maar ik beschik over een redelijk dossier dat helaas nog niet helemaal is uitgewerkt. Derhalve is hierover nog geen verdere informatie te vinden op mijn site www.oorlogsslachtoffers.nl ...

Rinus van Otterdijk zei op 9 februari 2014 om 01:30 uur

Ik ben momenteel bezig met verder onderzoek naar de crashplaats in de buurt van het Rijtven, langs de Helmondseweg.
Daar zou de Hampden AE-187 zijn gecrashed.
Echter deze Hampden is volgens diverse andere bronnen in Ysselsteyn gevallen in de buurt van vliegveld de Peel.
Wat is er langs de Helmondseweg gecrashed? De jongste gedateerde restjes die ik daar vond zijn van 1941.
Ik vermoed dat hier de Wellington Z8951 op 16 april 1942 is gecrashed.
Wie kan me verder helpen.

Richard Schoutissen zei op 9 februari 2014 om 10:28 uur

Beste Rinus,

Ook deze is terug te vinden op mijn site.
http://www.oorlogsslachtoffers.nl/deurne/prive/s/adrian-john-somerville-woodiwis/

Op het oorlogsmonument in Ysselsteyn werden de namen van deze slachtoffers ook vermeld, net zoals in een onlangs verschenen boek.

Vreemde zaak omdat ik de schrijver (Sjef Verlinden) van het betreffende boek zoals &quot;groep S.H.Y.&quot; van het betreffende monument nog voor het verschijnen van het boek op de hoogte had gesteld van deze, zoals ook enkele andere, onjuistheden op het betreffende monument en later ook in het boek.

Het vliegtuig crashte inderdaad in de omgeving van 't Rijtven, deze buurt is bekend onder de naam &quot;De Barrier&quot; dit omdat er tussen 1861 en 1880 een tolpost was.


Richard Schoutissen zei op 9 februari 2014 om 10:51 uur

Rinus,

Ik vergeet nog te vermelden dat de Wellington Z8951 in &quot;de Rakt&quot; crashte, en wel in het NW van het Zandbos.

Richard Schoutissen zei op 19 september 2014 om 23:24 uur

Inmiddels is het, met dank aan Rinus, duidelijk geworden dat de Z8951 in het gehucht "de Barrier" neerstortte. Door Rinus werden ter plaatse enkele "stille getuigen" gevonden waarna we met meerdere personen op de betreffende locatie nogmaals met succes zijn gaan zoeken, tevens hebben enkele nabestaanden de locatie inmiddels ook bezocht.

Daarnaast ben ik, alleen m.b.t. de AE-187 mijn excuses schuldig aan de makers van het oorlogsmonument in Ysselsteyn en Sjef Verlinden. Hoewel ik de originele documenten bezit van een transport van de stoffelijke overschotten van Deurne naar Eindhoven blijkt door een gedegen onderzoek, o.a. door Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945, dat dit vliegtuig inderdaad in Ysselsteyn neerstortte.

Inmiddels wordt ook op de door mij aangegeven locatie in Deurne (in "de Rakt") gezocht naar eventuele restanten van een vliegtuig omdat, volgens diverse ooggetuigen, hier wel degelijk een vliegtuig neerstortte.

Tine Nies zei op 3 januari 2015 om 14:40 uur

Piet Nies van drukkerij Nies uit Deurne had een zus Tiny en is 2 jaar geleden overleden in Maastricht. Zij is ter plekke geweest en heeft daar veel over geschreven en wou van haar aantekeningen nog eens ooit een boek daarover uit brengen. Haar dochter heeft de aantekeningen nog in haar bezit.

Richard Schoutissen zei op 3 januari 2015 om 15:22 uur

Hallo Tine,
Bedankt voor je reactie, altijd interessant om eens door te lezen. Als de dochter van Tiny er geen raad mee weet, dan houd ik me graag aanbevolen.
info@oorlogsslachtoffers.nl

Jordan Bevers zei op 28 februari 2015 om 19:52 uur

Beste Rinus,

Ik ben vandaag samen met mijn zoontje bij De Rakt aan het zoeken geweest met de metaaldetector.
We hebben verschillende, naar ik vermoed, brokstukken van een vliegtuig gevonden.
Deze willen we graag laten zien. Misschien dat dit weer wat extra duidelijkheid geeft.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 2 maart 2015 om 15:53 uur

@Jordan, ik heb je verzoek achter de schermen aan Rinus van Otterdijk doorgemaild. Hopelijk hoor je snel van hem!

Ad zei op 20 augustus 2015 om 10:01 uur

Hallo Jordan,

Zou je met mij contact op willen nemen?? Ik ben zeer benieuwd wat u bij de Rakt gevonden hebt. Ik ben al een hele tijd op zoek naar een Wellington bommenwerper die daar moet zijn neergestort.

Frans Aarts zei op 30 oktober 2015 om 17:00 uur

Mijn grootmoeder verborg 2 'piloten':
- Leo Williams (Houston, Texas)
-Robert Cheveland (Sapulpa Oklahoma)
Is bekend in welk vliegtuig die zaten?

Richard Schoutissen zei op 30 oktober 2015 om 22:27 uur

Beste Frans,

Bekijk de volgende link maar eens: http://www.458bg.com/crew48hopkins.htm

Frans Aarts zei op 27 november 2015 om 17:38 uur

Dank Richard Schoutissen. Geschiedenis Robert Cleveland is opgehelderd!

joop Hendrix zei op 24 juli 2016 om 22:57 uur

Dag Jordan,

In de jaren 60 is ook een Belgische Starfighter neergestort in die buurt vlakbij de oude slipschool in het bosje aldaar. ik weet niet waar jij de stukken vond?
Als je foto's hebt kun je ze mij sturen kan ik wellicht identificeren. Ik ben lid van Planehunters en wij doen niet anders. joophendrix@hotmail.com

Marco Van Dijen zei op 2 november 2019 om 11:15 uur

Beste Joop Hendrix, ik heb 3 dagen geleden kleinde brokstukken, onderdelen met nummers gevonden in hef bos nabij De Rakt.. ook restanten van een soor bom of granaat..heel waarschijnlijk waar jij het over hebt.. gr marco uit deurne

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 4 november 2019 om 09:23 uur

Hoi Marco, bedankt voor je berichtje. Omdat het alweer even geleden was dat Joop zijn reactie achterliet, heb ik hem achter de schermen een mailtje gestuurd om hem op jouw toevoeging te wijzen.

Marco van Dijen zei op 4 november 2019 om 09:25 uur

OK Marilou Nillesen, hopelijk kunnen we iets voor mekaar betekenen..

Joop Hendrix zei op 4 november 2019 om 10:15 uur

Hoi Marco als je mij foto's stuurt van de nummers op de onderdelen kan ik er wellicht iets over zeggen....
joophendrix@hotmail.com

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 23 september 2009 om 16:42 uur

Britse piloot ondervraagd