i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Oisterwijk
Tags:

Neergestorte vliegtuigen in Oisterwijk 1940-1945

vertelde op 16 mei 2012 om 14:30 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

De geallieerde vliegtuigen waren heel vaak bommenwerpers die bij bombardementsmissies op doelen in Duitsland geraakt werden door Duits afweergeschut (de zogenaamde Flak) of onderschept werden door Duitse jachtvliegtuigen (vooral ’s nachts, tijdens de zogenaamde Nachtjagd).

Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder.

Op 26 juli 1943 stortte om 01.20 uur achter de Rosephoeve een Britse bommenwerper Halifax II van het 10 Squadron neer. De piloot was S/Ldr F.J. Hartnell-Beavis en zijn toestel werd neergeschoten door een Duitse nachtjager. Van de bemanning kwamen vijf leden om het leven: bommenrichter P/O Douglas Baldwin Ackerley (22), begraven op het oorlogskerkhof in Woensel, graf EE.77; boordschutter Sgt William Collins (21) (graf EE.76); boordschutter F/O George Downey (36) (graf EE.92); navigator P/O Wilton Jones (34) (graf EE.94); en boordwerktuigkundige P/O Cecil Earl Hightower (32) (RCAF). Als Canadees ligt hij begraven op de Canadese erebegraafplaats in Groesbeek, graf XVI.B.14. De piloot bracht het er levend vanaf, maar werd gevangen genomen. Ook in Lieshout, Elsendorp en Nistelrode werden die nacht geallieerde bommenwerpers neergehaald.

Op het kerkhof van St. Petrus Banden werden in september 1944 vier Amerikanen begraven die op 18 september waren verongelukt in hun neergestorte “glider”, tijdens Operatie Market Garden. De ongelukkigen waren de piloot van het zweefvliegtuig, Noel C. McCann en drie airborne-troopers, Raymond L. Carson, R.J. Hiltumen en Robert J. Lemay. Na de oorlog zijn hun stoffelijke resten overgebracht naar de militaire begraafplaats in Margraten.

Op 23 september 1944, om 16.07 uur, moest de piloot van een Amerikaanse C-47B met kenteken 43-48400 van 440TCG/96 Squadron, Maj William R. Cooper, een noodlanding maken op de hei langs de Oirschotsebaan. Op deze foto uit de collectie van het  Regionaal Archief Tilburg (nr. 079395) zien we de kist aan de grond liggen.

De gecrashdlande C-47B op de Oisterwijkse Kleine Heide, 1944. Foto: RAT 079395De Skytrain was in het kader van de operatie ‘Market Garden’ met een Waco-zweefvliegtuig achter zich aan op weg naar Arnhem, om verse troepen en materialen aan te voeren. In de buurt van Schijndel kwam men onder vuur van de Duitse Flak. De linker motor werd geraakt en viel uit. Het zweefvliegtuig moest worden losgekoppeld en aan zijn lot overgelaten. Majoor Cooper besloot om  te draaien en op één motor terug te keren, maar verder dan de Oisterwijkse Heide kwam hij niet.

Aan boord had een granaatscherf van de Duitse luchtafweer de radiotelegrafist S/Sgt Jerauld I. Cutts zwaar verwond. De rest van de bemanning, bestaande uit co-piloot 2nd Lt Lawrence L. Altermatt, navigator 1st Lt Harvey I. Wardell en boordwerktuigkundige S/Sgt Gilbert A. Scherer, maakte zich op voor een ruwe landing. Schrerer raakte bij die landing aan zijn hoofd gewond.

Na de landing schoten enkele boeren uit de omgeving te hulp, onder wie boer Willem van Baast. Maar er doken ook militairen van de Wehrmacht op, die het vuur openden en daarbij werd de gewonde radiotelegrafist Cutts opnieuw getroffen. Hij overleed ter plaatse. De rest probeerde onder leiding van Van Baast te ontsnappen, maar een ander groepje Duitse militairen sneed hen de pas af. Toen Van Baast zich in veiligheid probeerde te brengen (op hulp aan de vijand door burgers stond de doodstraf) werd ook hij neergeschoten. Hij zou later op die dag aan zijn verwondingen overlijden.

De vier Amerikanen werden krijgsgevangen genomen en uiteindelijk afgevoerd naar het krijgsgevangenenkamp Stalag Luft I bij het Duitse Barth. Lees ook de verhalen hierover van Frans Kense op "Het geheugen van Tilburg" en van Peter van der Linden op de website over Oisterwijk en Market Garden. Cutts werd na een aanvankelijk veldgraf herbegraven op het kerkhof achter de St-Petruskerk. In 1946 is hij samen met de vier Amerikanen uit de op 18 september verongelukte glider overgebracht naar Margraten.

Supermarine Spitfire Mk XVIOp 20 oktober 1944 maakte F/Lt Pierre Gallay om 10.35 uur bij de Beukendreef een crashlanding met zijn Spitfire IX van het 341 Squadron (van de "vrije Fransen"). De piloot werd door leden van het verzet naar Tilburg gebracht, waar hij ondergedoken bleef tot de bevrijding van de stad. Hij kon zich op 29 oktober weer bij zijn onderdeel voegen.

Op 8 maart 1945 moest opnieuw een jachtvlieger, F/Lt A.J. Scott, een noodlanding maken. Hij was met zijn Mustang II van het 268 Squadron op weg naar zijn tijdelijke thuisbasis Gilze-Rijen toen hij motorproblemen kreeg en bij Holleneind zijn toestel aan de grond zette.

Zijn er nog mensen in Oisterwijk die meer weten van deze crashes? Deel die kennis dan met ons.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (5)

joris zei op 23 juni 2017 om 22:56 uur

Hallo, mijn oma (leeft inmiddels niet meer) heeft dit verhaal ooit verteld. Misschien gaat het wel over een van deze vliegtuigen. ze moet toen 23 jaar oud geweest zijn.
https://vimeo.com/channels/getekend/119104695

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 26 juni 2017 om 09:03 uur

Hallo Joris, wat jammer dat we dat niet meer aan je oma kunnen vragen he? Maar je zou zo maar gelijk kunnen hebben... Het zijn trouwens wel prachtige filmpjes van Beeldtijd. Dank voor je berichtje!

Joop Thuring zei op 13 maart 2018 om 11:41 uur

Naar mijn beste weten had het Troop Carrier Command van de IX USAAF op die dag (23/9) geen missie om een transportzweefvliegtuig = 'glider' van het type Waco naar 'Arnhem' te slepen. Heeft de auteur enig idee waar die WACO is neergestreken en waaruit de lading bestond?

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 14 maart 2018 om 16:35 uur

Joop, in het boek Rondom de bevrijding van Oisterwijk in oktober 1944 (deel 2 van de Oisterwijkse Historisch Brochurereeks deel 2) vond ik geen informatie over de noodlanding op 23 september.
Wel over de crash op 18 september, toen rond 17.30 een aangeschoten Waco-zweefvliegtuig neerstortte op Kerkhoven nabij de boerderij van Van der Sterren aan de Kerkhovensestraat. In de glider bevonden zich (zoals in het verhaal hierboven beschreven) vier Amerikaanse soldaten en een jeep. Bij het neerkomen op de grond schoot de jeep los en kwam op de vier inzittenden terecht. De soldaten overleefden de val niet en werden begraven op het kerkhof van St. Petrus Banden. Hun stoffelijke overschotten zijn na de oorlog overgebracht naar de Amerikaanse oorlogsbegraafplaats te Margraten.

Rien Wols
Rien Wols bhic zei op 15 maart 2018 om 15:21 uur

Beste Joop,
Zoals je in het verhaal ziet, hebben we verder niets kunnen vinden over het lot van het zweefvliegtuig, noch over de lading. Amders was dat waarschijnlijk wel vermeld. Vriendelijke groet

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: