i

Neergestorte vliegtuigen in Oosterhout 1940-1945

vertelde op 25 mei 2012 om 14:11 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder.

Tijdens de meidagen van 1940 kreeg Oosterhout met verschillende vliegtuigcrashes te maken. Op 13 mei 1940 was het een Brits jachtvliegtuig dat bij Oosteind een noodlanding moest maken.

Het ging om een Boulton Paul Defiant I-jachtvliegtuig (L6977) van het 264 Squadron dat om 06.50 uur bij de Rijnsdijk neerkwam. De piloot was F/Lt. Patrick E.J. Greenhous en de boordschutter was Sgt. F.D. Greenhalgh.

Deze jager maakte deel uit van een patrouillevlucht door zes Defiants en zes Spitfires boven de Nederlandse kust. Jan Jolie heeft over deze Defiants geschreven in zijn boek Tweede Pinksterdag 1940 : Luchtgevechten boven West-Brabant en de Biesbosch. Ten zuiden van Rotterdam vielen ze Duitse Junker Ju 87 duikbommenwerpers aan, maar werden vervolgens zelf ook aangevallen door Duitse Messerschmitts van het /JG 26. De Britse Defiantjagers waren geen partij voor hun Duitse tegenstanders. Vijf van de zes werden neergeschoten.

Het toestel van Greenhouse en Greenhalgh werd aangeschoten en moest bij Oosteind een noodlanding maken. Beiden brachten het er levend vanaf, maar werden wel krijgsgevangen gemaakt. Van de overige vijf toestellen stortten er twee neer in de Biesbosch, moesten er twee ook een noodlanding maken, respectievelijk in Geertruidenberg en Zevenbergen en slaagde er uiteindelijk maar één in behouden op de thuisbasis in Engeland terug te keren.

Op 30 oktober 1998 werd op initaitief van de heemkundegroep Ulendonc uit Oosteind een monument onthuld als herinnering aan deze gebeurtenis.

Op 15 mei 1940 crashte een lichte bommenwerper in Den Hout.

Op 27 april 1943 stortte om 03.39 uur aan de Heikant een Wellington X-bommenwerper (registratienummer HE693, call sign PT-P) van het 420 Squadron brandend neer. Het toestel was neergeschoten door Hptm. Hans-Dieter Frank of 2./NJG 1, gelegerd op Gilze Rijen.

De bemanningsleden piloot F/Sgt. Earl Lloyd Newburg (RCAF), navigator F/Sgt. Francis John Duffy (23) (RCAF), bommenrichter Sgt. Roy Mucklow (28) (RCAF) en radiotelegrafist Sgt. Orval Kenneth Glascock (21) (RCAF) kwamen allemaal om in de vlammen van het brandende toestel. Alleen de boordschutter Sgt. Kenneth Bryan Cooke (21) werd uit het vliegtuig geslingerd. Ook hij was overleden, maar kon direct worden geïdentificeerd, wat voor de andere vier veel moeilijker was, gezien de mate van verbranding.

Ze kregen alle vijf hun laatste rustplaats op de erebegraafplaats in Bergen op Zoom. De vier Canadezen op het Canadese deel (graven 11 F 3, 5, 6 en 11), de Brit Cooke op het Engelse deel, graf 23 C 4.

De Wellington had deel uitgemaakt van een bombardementsmissie op Duisburg met in totaal 561 bommenwerpers. De HE693 was een van de 17 bommenwerpers die niet terugkeerden van deze missie.

Op 22 februari 1944 kwam om 11.10 uur bij de Technologieweg een Amerikaanse B-26B (registratienummer 41-31644) van het 386BG/555BS naar beneden. Deze B-26 Marauder werd gevlogen door Maj. Charles Vernon Thornton en maakte deel uit van een aanval van de 386 Bomb Group, gesteund door 16 bommenwerpers van de 322 Bomb Group, op Gilze Rijen. Major Thornton had in zijn B-26 die “Crescendo” gedoopt was, de leiding over de hele formatie van 50 Marauders. Vanwege die algehele leiding had de Crescendo ook een bemanningslid extra aan boord, omdat de normaal gecombineerde functies van bommenrichter en navigatior nu gescheiden waren.

De grond was met sneeuw bedekt, waardoor de start- en landingsbaan van Gilze Rijen slecht te zien was. Voor een goede bomaanval vliegen de bommenwerpers het allerlaatste stukje naar hun doel in een kaarsrechte lijn, ongeacht het luchtafweergeschut. Dat zijn de dertig meest kwetsbare seconden, voordat de bommen kunnen worden gelost. Na ongeveer 15 seconden werd de Crescendo geraakt in de rechter motor. Terwijl de propellor tot stilstand kwam, werd het punt bereikt waarop de bommen afgeworpen konden worden. Meteen daarna moest Thornton het vliegtuig een bocht naar links laten maken. De staartschutter kon goed zien hoe achter de Crescendo de andere toestellen van de formatie ook hun bommen op het doel los lieten.

De Crescendo op zijn thuisbasis, 1943. Foto: Collectie Jan Jolie.

Op dat moment werd ook het derde toestel in de formatie, de Lady from Hades die links achter de Crescendo vloog, door Flak geraakt. Daarbij werd de bediening van het richtingsroer vernield, waardoor de piloot alleen nog maar rechtdoor kon vliegen. De enige manier om een botsing met de naar links draaiende Crescendo te vermijden was zo snel mogelijk hoogte te winnen. Dat mislukte echter, waardoor beide toestellen elkaar raakten. Het staartstuk van de Crescendo werd er deels afgeslagen door de plexiglazen neus van de Lady of Hades die het ook begaf.

Thornton slaagde er in zijn toestel los te maken van de Lady of Hades en in een horizontale vlucht te gaan. Zijn bemanning kreeg het bevel het vliegtuig per parachute te verlaten. Zelf bleef hij aan boord om het vliegtuig in een lange glijvlucht te brengen en wellicht een noodlanding te maken in de polders, in plaats van op Dorst of Oosterhout zelf neer te storten. Een noodlanding werd het niet: het vliegtuig crashte uiteindelijk in de polder en Thornton werd dicht in de buurt van het vliegtuig gevonden, dood. Zijn parachute was ongeopend.

Het andere toestel, de Lady of Hades, is uiteindelijk in de Louisapolder ten zuiden van Dubbeldam neergestort (5 kilometer ten noorden van Moerdijk). Ook van dit toestel is de bemanning op tijd gesprongen, op de piloot na. De bemanningsleden zijn in de omgeving van Breda neergekomen en daar gevangen genomen.

De enige gesneuvelde was dus piloot Maj. Charles Vernon Thornton. Hij ligt begraven op de Amerikaanse erebegraafpaats in Margraten, graf I-8-7. Zijn co-piloot 1st Lt. E.F. Anderson en navigator 1st Lt. C.R. Taylor werden snel na hun landing krijgsgevangen gemaakt; bommenrichter Capt. T. Lehman ontsnapte en bereikte uiteindelijk Zwitserland; boordwerktuigkundige S/Sgt. N.L. Bell bleef eveneens uit handen van de Duiters; radiotelegrafist T/Sgt. W.B. Harris ontsnapte aanvankelijk, maar werd later toch gevangen genomen; de boordschutters Sgt. J.O. Stensruden en S/Sgt. S.J. Melancon ontliepen eveneens krijgsgevangenschap. Melancon is na zijn landing richting België gaan lopen en uiteindelijk opgevangen door leden van het verzet en naar Brussel gebracht, waar hij tot september 1944 in Vilvoorde ondergedoken heeft gezeten.

Op 21 juli 1944 stortte om 01.40 uur in Den Hout een Lancaster I bommenwerper (R5904) neer van het 15 Squadron. De piloot van dit vliegtuig was F/Lt. W.J. Bell.

En ten slotte crashte op 1 januari 1945 een Duitse Messerschmitt Bf 109G-14 (werknummer 512426) op zo’n vijf kilometer ten oosten van Oosterhout. De piloot was de 19-jarige Gfr. Erwin Mannweiler van 4./JG 77. Na een aanval op het vliegveld Antwerpen / Deurne, raakte hij op de terugweg een boom aan de 'Kleine weg' bij Klein Dongen. Mannweiler wist zich zelf uit het wrak te bevrijden en  werd tijdens zijn vluchtpoging door Engelse militairen beschoten. Hij raakte gewond en werd vervolgens krijgsgevangen gemaakt. Waarschijnlijk is hij toen in het Ignatiusziekenhuis te Breda geholpen aan zijn verwondingen. De afdeling U.S. Air Interregation verhoorde hem op 11 januari 1945. Met dank aan Jan Jolie voor deze gegevens.

Nieuw boek

In 2019 verscheen het boek van Jan Jolie en Cees Joosen, Vliegtuigcrashes in de Tweede Wereldoorlog in de gemeente Oosterhout (Oosterhout/Den Hout, 2019), waarin al deze crashes zeer uitgebreid en gedocumenteerd staan beschreven.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (19)

Jan Jolie zei op 5 juni 2012 om 08:33 uur

Natuurkijk is ieder vrij in het schrijven en onderzoeken van geschiedenis.
Maar als er al bij het inleidende verhaal al twee crashes worden genoemd die nooit in Oosterhout hebben plaats gevonden heb ik een sterk vermoede dat er geen onderzoek daarin heeft plaats gevonden, laat staan dat de steller van dit artikel ooit heeft gehoord van bron vermelding.
Graag zou ik / wij met deze in contact willen komen.

De achter liggende gedachte hiervan is dat wij: Cees Joosen , Jos van Alphen en Jan Jolie al sinds enkel jaren bezig zijn met het onderzoeken en schrijven van een boek aangaande alle crash gevallen tijdens de tweede wereldoorlog van gemeente Oosterhout.

Jan Jolie
Auteur: “Luchtgevechten boven West- Brabant en de Biesbosch” 13 mei 1940

Rien Wols bhic zei op 5 juni 2012 om 09:53 uur

Jan Jolie,
Dank voor uw reactie: de bron die voor ons als uitgangspunt dient, is het Verliesregister 1939-1945 van de Studiegroep Luchtoorlog uit 2008. Zoals de auteurs daarvan al in hun inleiding vermelden, worden die lijsten nog steeds aangepast aan de hand van individueel onderzoek. Mijn ervaring is intussen dat de plaatsaanduiding inderdaad niet altijd klopt, maar zolang we niets beters hebben, gebruiken we dat. Daarom is het fijn als plaatselijke deskundigen bereid zijn correcties aan te brengen.

Jan Jolie zei op 5 juni 2012 om 11:03 uur


Beste Rien,

Ga nooit van één bron uit, fouten zijn er in het verleden al genoeg gemaakt door alles zo maar klakkeloos over te menen!
Ons advies is wacht gewoon het boek af , het zal voor de lezer verassend zijn wat wij allemaal boven water hebben te weten halen, waaronder veel uniek fotomateriaal.
Vergis je niet wij zijn niets voor niets al enkel jaren bezig met ons onderzoek.
En als alles meezit kunnen misschien dit jaar nog ons manuscript afronden, zo niet dan in 2013.
Jan Jolie

Ps. Trouwens het verhaal van de Heinkels van KGr.126 waarmee Oosterhout in verband is gebracht daarmee kan ik je wel mee van dienst zijn, maar daarvoor graag een ander adres.

Rien Wols bhic zei op 5 juni 2012 om 13:23 uur

Beste Jan,
Ik heb ook niet gezegd dat het verliesregister de enige bron was, maar meer de basis. De materie is vaak erg complex, en je merkt dat er regelmatig zaken door elkaar gehaald worden. We proberen dat dan ook zo kritisch mogelijk te bekijken, maar we zijn natuurlijk ook niet onfeilbaar! Ik ben dan ook erg benieuwd naar wat jullie boek gaat brengen, en gezien de kwaliteit van "luchtgevechten boven West-Brabant", heb ik daar nu al een goed gevoel over. Ik zal je buiten dit forum om per directe mail nog benaderen, want die Heinkel, daar wil ik natuurlijk graag het naadje van weten :-)

J. van der Sanden zei op 26 september 2012 om 22:29 uur

Ik mis de crash van de Spitfire PT 726 nabij de Goorstraat, waarbij Sgt. Abrahamsen om het leven is gekomen. Dit staat ook beschreven in het boek 3 november 1944, de slag om het Markkanaal van Dhr. van Alphen.
Heeft iemand enig idee hoe ik met Dhr. van Alphen in contact kan komen (graag per mail)

Rien Wols bhic zei op 27 september 2012 om 12:10 uur

Geachte heer/mevrouw Van der Sanden,
hartelijk dank voor de tip over deze Spitfire. Ik ga deze crash toevoegen aan het verhaal over Oosterhout. Wat betreft de auteur: wellicht kan het Generaal Maczek Museum (http://www.maczekmuseum.nl/) u daarme verder helpen.
Vriendelijke groet,

Rien Wols bhic zei op 28 september 2012 om 13:37 uur

@ J. van der Sanden: deze crash stond al wel vermeld in het stukje over <a href="http://www.bhic.nl/index.php?id=13612" target="_blank">crashes bij Den Hout</a>, maar dankzij uw literatuurtip hebben we het verhaal over deze Noorse piloot wat vollediger kunnen maken. Nogmaals dank.

Jan Jolie zei op 1 oktober 2012 om 15:00 uur


Geachte heer van de Sanden,

Om u in contact te brengen met Jos van Alphen lijkt mij niet zo’n probleem.
Stuur een mailtje naar J.Jolie@Oosterhout.nl en dan komt het zeker goed.

Met vriendelijke groet, Jan Jolie

Jacko van der Sanden zei op 1 oktober 2012 om 17:37 uur

Beste Jan,

Bedankt voor uw rectie.
Dhr. van Alphen heeft reeds zelf contact met mij opgenomen.

Jaap Cleutjens zei op 7 december 2013 om 14:31 uur

In de meidagen van 1940 maakte een junker troepentransporter een noodlanding in Oosterhout. Kees Zwaans arresteerde gewapend met een revolver, samen met een Nederlande soldaat met karabijn, 11 zwaarbewapende Duitsers. Foto vliegtuig beschikbaar.

Hans van Oerle zei op 14 mei 2015 om 10:06 uur

Mijn grootmoeder Toos van Oerle-van Dun in haar dagboek plaatst deze laatstgenoemde crash in Den Hout, heeft het over drie Nederlandse soldaten met 1 geweer en 1 mitrailleur en zegt dat de 10 Duitsers zich onmiddellijk overgaven, handen in de lucht.

Rien Wols
Rien Wols bhic zei op 20 mei 2015 om 13:15 uur

Dank voor de reactie, Hans. Ik had al gereageerd bij de verhalen over Den Hout, maar uit de reactie van Jaap Cleutjens begrijp ik nu dat uw grootmoeder het waarschijnlijk over deze noodlanding heeft gehad.

Ad van Goch zei op 12 februari 2018 om 10:11 uur

ik wil graag in contact komen met Jan Jolie.
Ik heb kaarten voor hem

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 12 februari 2018 om 12:27 uur

Beste Ad,

ik heb geprobeerd om een mailtje naar Jan Jolie te sturen, met het verzoek om contact op te nemen met jou. Maar helaas klopt zijn e-mailadres niet meer. Ik kan hem dus niet bereiken.

Jan Jolie zei op 20 februari 2018 om 17:22 uur

Hoi Ad, Mariet
Inderdaad de kaarten, helaas heb ik van jouw geen gegevens meer.
Komt goed, Zit in de laatste fase van ons boek

Ad van Goch zei op 20 februari 2018 om 17:27 uur

Hoi Jan,

Stuur even een mailtje naar mij: advangoch@hotmail.com

Patrick sloot zei op 8 januari 2019 om 04:56 uur

Goede morgen ik zou graag meer info krijgen over
de crasch aan de Stelvenseweg 19, lancaster ik ben namelijk in kontact met een van de familie leden omgekomen bemaning toestel Lancaster R5904.

Waar is persiese site zijn er fotos van de dite is het wrak geruimd wie heefd er nog fotos van dit toestel

Jan Jolie zei op 8 januari 2019 om 09:13 uur

Beste Patrick, tweede poging bij de eerste ging wat mis?
Graag zouden Cees joosen en ik met je in contact willen komen.
Cees en ik zijn bezig met de afronding van ons boek over alle (11) crashes die in Oosterhout plaats hebben gevonden. Het is onze bedoeling dat de presentatie van het boek op 3 mei 2019 gaat plaats vinden in Den Hout. Het hoofdstuk over de crash Lancaster crash R5904 van 20 /21 juli 1944 hebben wij ongeveer 80 pagina's aan informatie. Zoals als misschien bekend was de navigator Alan Hayden de enige overlevende uit de crew van zeven bemanningsleden. Alan heeft indertijd zijn memoires op geschreven, waarvan wij heel veel van hebben gebruikt . Nu om en lang verhaal kort te houden. Cees en ik zijn benieuwd wie jouw contact wel mag zijn? En voor wat betreft foto materiaal en documenten dat hebben we meer dan voldoende.
Uitkijkend naar je mail, Met vriendelijke groet Jan Jolie

Jan Jolie zei op 13 januari 2019 om 17:05 uur

Beste Patrick Sloot,
Ik heb tot op heden nog niets van je vernoemen?
Met vriendelijke groet Jan Jolie

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 13 april 2012 om 16:47 uur

Neergestorte vliegtuigen bij Den Hout 1940-1945

vertelde op 19 april 2012 om 14:39 uur

Neergestorte vliegtuigen in Dorst 1940-1945