i

Neergestorte vliegtuigen in Oss 1940-1945

vertelde op 31 mei 2012 om 11:08 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

De geallieerde vliegtuigen waren heel vaak bommenwerpers die bij bombardementsmissies op doelen in Duitsland geraakt werden door Duits afweergeschut (de zogenaamde Flak) of onderschept werden door Duitse jachtvliegtuigen (vooral ’s nachts, tijdens de zogenaamde Nachtjagd). Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder.

Op 11 mei 1940 stortte rond 18.00 uur in de Heihoek, langs de Klein Ussenstraat een Duitse Heinkelbommenwerper neer, een HE-111 van 3./KGr 126. Blijkens een rapport van de Osse inspecteur van politie d.d. 29 oktober 1941 was het vliegtuig boven Antwerpen aangeschoten door jachtvliegtuigen en was een van de motoren defect geraakt.

De Duitse piloot, zelf al gewond geraakt door de vijandelijke boordkanonnen, wilde bij Oss een noodlanding maken, maar vloog tegen een aantal bomen op, waarna het toestel neerstortte. Hierbij raakten nog twee van de vier inzittenden (niet ernstig) gewond.

De drie gewonde Duitsers, Heinrich Hill (22); Gustav Grywatz (25) en Karl Zillmer (42), werden naar het St. Annaziekenhuis in Oss gebracht. Het vierde bemanningslid bracht anderhalve dag op het politiebureau door en werd uiteindelijk meegenomen door de Duitse militairen die het wrak kwamen demonteren en opruimen. De drie gewonden zijn een week later per auto richting Nijmegen vertrokken.

Het rapport noemt ook nog drie ooggetuigen, namelijk Hendrika van Venrooij (Klein-Ussenstraat 4) en Wilhelmus L. van der Burgt en Adrianus van der Burgt, beiden wonende aan de Gemertstraat 7. (BHIC, archief gemeentepolitie Oss 1856-1944, toeg.nr 7366, inv.nr. 163, rapport van 29 oktober 1941).

Het is opvallend dat het Verliesregister als piloot van deze bommenwerper Fw. G. Vorbau vermeldt en als bemanningsleden Ogfr. H. Hill, Ogfr. E. Wehner en Uffz. G. Grywatz. Karl Zilmer wordt niet vermeld.

Op Sgt K.P. Stibbs Bron: A. Verbakel, Het Britse oorlogskerkhof Uden (Uden, 2010)F/O J.M. Paape Bron: A. Verbakel, Het Britse oorlogskerkhof Uden (Uden, 2010)15 oktober 1942 stortte om 22.54 uur één kilometer ten zuiden van het station Oss, in de buurt van Unox, ofwel ongeveer 300 meter ten oosten van de Molenweg een Short Stirling I-bommenwerper van het 214 Squadron neer. Het toestel R9146, call sign BU-S, was op weg naar Keulen en werd neergeschoten door een Duitse nachtjager van I./NJG 1. De akker waarop het vliegtuig neerstortte, was van A. van Erp.

Piloot F/O John Mitchell Paape (28), RNZAF, kwam met zijn voltallige bemanning om: navigator en bommenrichter Sgt. Leslie Frank Meadows (28), boordschutter Sgt. Kenneth Penwill Stibbs (20), boordwerktuigkundige Sgt. Jack Holmes (30), boordschutter Sgt. Harold Hancocks (21), bommenrichter Sgt. Joseph G. Ferris en radiotelegrafist en boordschutter Sgt. Raymond Gerard Brasnett (RCAF) werden allemaal begraven op de Engelse erebegraafplaats in Uden, graven 4 B 7-13.

Op 23 september 1944 kwam rond 18.00 uur in de polder Het Brand opnieuw een Short Stirling IV neer, nu van het 620 Squadron, gevlogen door W/C. D.H. Lee. De Stirling (LJ873) was gehavend en moest in Oss een noodlanding maken.

De bemanning, bestaande uit piloot W/C. D.H. Lee, boordwerktuigkundige F/Sgt. B. Naylor, navigator F/Sgt. E. Pratt, bommenrichter F/Sgt. J.P. Baker, radiotelegrafist P/O A.D. Heard, boordschutter F/Sgt. M. Hennessey en de Air Despatchers Drv. Whomersley Corp. Vicaryt, wist met hulp van het verzet te ontkomen. In de avond van 24 september 1944 waren ze allemaal weer terug in Engeland.

De bommenwerper (net als de andere toestellen van het 620 squadron) deed in september 1944 dienst voor de bevoorrading van de paratroopers tijdens operatie Market Garden. Het was tijdens een van deze bevoorradingsmissies dat de Stirling geraakt werd. Wingcommander Lee werd na de oorlog onderscheiden met het DFC (Distinguished Flying Cross). Radiotelegrafist P/O A.D. Heard was drager van de Distinguished Flying Medal. Met dank aan Jan Ruijs.

LancasterOp 7 februari 1945 ten slotte crashte rond 21.30 uur een Lancaster I (NF925) van het 12 Squadron bij de Oijenseweg. De hele zevenkoppige bemanning kwam hierbij om en ligt begraven op de Canadese erebegraafplaats in Groesbeek. Op de boordschutter Philips en de boordwerktuigkundige na waren het immers allemaal Canadezen.

De bemanning ligt niet bij elkaar, zoals zo vaak, maar verspreid over de begraafplaats. De piloot van dit vliegtuig was F/Lt. J.H. Somerville (RCAF). Hij ligt in graf XVII A 14. F/O Hubert Joseph MacMillan (21), bommenrichter RCAF ligt in graf XVII C 3. F/Sgt. Dennis Harold Phillips, boordschutter in graf IX A 9-10, gezamenlijk met F/O James Thomas Collins (21), navigator RCAF. P/O Wilfred Charles Wilson (19), boordschutter RCAF ligt in graf XVII A 11, P/O George Arthur Wood (19), boordschutter RCAF in graf XVII A 10 en Sgt. John Lionel Fryer (19), boordwerktuigkundige in graf XII C 16.

Dit is wat we weten over deze vliegtuigcrashes, met dank aan Jan Ruijs voor zijn aanvullingen (zie hieronder, nu in de tekst verwerkt). Maar wellicht valt er nog wel meer over te vertellen. Zijn er aan de grond nog slachtoffers gevallen of gebouwen beschadigd? En waar zijn de vliegtuigen precies neergekomen? Er zijn vast nog mensen in Oss die er meer van weten!

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (23)

Jan Ruijs zei op 15 november 2012 om 02:37 uur

Toevoeging crash in de polder "de Brand" :
Een gehavende Stirling IV - LJ873van het 620e squadron moest in Oss een noodlanding maken. De bemanning bestond uit: Piloot D.H.Lee, E.Fletcher, en E.Pratt (navigator). Met de hulp van het verzet wisten ze te ontkomen, en kwamen op de avond van 24 september 1944 in Engeland aan.De Stirling en de volledige sterkte van het 620e squadron werd in september gebruikt voor de bevoorrading van de paratroopers bij de slag om Arnhem. Tijdens een van deze missies werd de Stirling geraakt. Piloot D.H.Lee was wingcommander en werd na de oorlog onderscheiden met het DFC (vliegerkruis).

Jan Ruijs zei op 15 november 2012 om 02:57 uur

Een Lancaster NF925- FH-P crasht op 07-02-1945 aan de Oijenseweg te Oss. Het toestel behoorde tot het 12e squadron.
De zeven bemanningsleden komen om het leven.
Piloot Fl/Lt J.H. Sommerville, Sergeant J.L.Fryer, F/O J.T.Collins,F/O H.J. MacMillan, Flight sergeant D.H.Phillips, P/O G.A.Wood,en P/O W.C. Wilson.

Jan Ruijs zei op 15 november 2012 om 03:28 uur

De Stirling welke ten Zuiden van het Osse station ter hoogte van de Unox bedrijven neerkwam,was de R9146, BU-S van het 214e squadron. Piloot John Mitchell Paape kwam uit Neuw-Zeeland.
Allen zijn begraven op het oorlogskerkhof te Uden. Graf 4.B.7 t/m graf 4.B.13
Joop Thuring uit Heesch heeft ruim 25 jaar geleden hierover geschreven.

Annemarie van Geloven bhic zei op 15 november 2012 om 10:20 uur

@Jan Ruijs, hartelijk dank voor uw belangrijke aanvullingen.

Jan Ruijs zei op 27 januari 2013 om 03:46 uur

In "Maasland in oorlog""uitgegeven in 1985 door het Jan Cunenmuseum te Oss,staat het volgende: Een groot Duits vliegtuig wordt neergehaald tussen Teeffelen en Macharen door het 3e of 4e Pel. 5e Cie Lu.Mtr te Oss. Een bemanningslid kwam om, en een ander raakte gewond.De overlevenden werden in het politiebureau van Oss opgesloten, en kwamen de volgende dag weer vrij. Waarschijnlijk was het toestel een JU52 of een HE111.
( Op dezelfde dag namen de Duitsers het bestuur van de stad Oss over, waardoor de bemanning de volgende dag de vrijheid kreeg.)

Mariët Bruggeman bhic zei op 29 januari 2013 om 10:19 uur

Jan, wederom bedankt voor je aanvulling.
Met vriendelijke groeten,

Ruud Pieters zei op 4 mei 2013 om 11:32 uur

Het is niet in Oss maar wel in het aangrenzende Heesch dat er een Engels toestel is neergestort. Dat was
op 04/05-07-1941 toen een Handley Page Hampden I in Heesch is neergestort. Serialnr. AD914 van het 106 Squadron (5 Group) waarbij de piloot Flight/Sergeant Bowering om het leven kwam.

Ruud Pieters zei op 4 mei 2013 om 11:52 uur

Later is er in Heesch nogmaals een Engelse bommenwerper neergestort en dat was op 01-01-1945. Een Avro Lancaster I registratie PD377 van het 9 Squadron ( 5 Group), registratie WS-U. De Flight/Sergeant George Thompson kwam hierbij om het leven.

Jan Ruijs zei op 4 mei 2013 om 16:56 uur

Betreffende de opmerking van Ruud Pieters graag de volgende reactie:
Op 4/5-07-1941 is de Handley Page Hampden 1 serie nr AD914 niet in Heesch neergestort. Abusievelijk heeft hij de naam van de plaats verkeerd gebruikt. De Hampden AD914 is neergekomen in Heeze !

Betreffende de Avro Lancaster PD377. Dit toestel kwam inderdaad neer in Heesch. De Flight/Sergeant George Thompson, waarnaar later in Heesch een straat werd genoemd , vervulde daarbij een heldenrol.Naast Thompson is sergeant E.J.Potts eveneens omgekomen . Welliswaar niet in de crash, maar 18 uren later in het Rooms Katholieke Ziekenhuis te Eindhoven. Hij werd in Eindhoven begraven op de Algemene Begraafplaats.Ook Thompson was niet in de crash omgekomen. Hij overleed drie weken later tijdens herstel van zijn verwondingen waarbij een longontsteking
zijn verzwakt lichaam niet meer aankon,op 29 jarige leeftijd.

Jan Ruis zei op 20 augustus 2013 om 15:24 uur

Ik mis 2 gevallen van neer gestorte vliegtuigen, ik was in 1940 9 jaar maar weet nog goed dat in de mei Meidagen een duits vliegtuig is neergestort op het einde van Ussen, de bemanning was ongedeerd bij mijn weten, want die werden op 15 Mei overgedragen aan de Duitse troepen. Ik weet nog de locatie n.l op de Spoorlaan bij het oude station. Ook is er een glider geland in de polder achter Ussen. Wat ik ook mis is de inslag van de v1iegende bom. Ik woonden in de Arendstaat 11 en het gebeurde in de avond en bij ons was al het glas uit de ramen en de pannen van het dak.
Jan Ruis Tilburg geb. op 5 mei 1931.

Rien Wols bhic zei op 27 augustus 2013 om 10:22 uur

Dank voor die aanvullingen, jan. Daar moet nog wat onderzoek naar gedaan worden, voor meer exacte data en namen. Wat betreft die vliegende bom: daar stond al heel lang een verhaal over op deze site, <a href="http://www.bhic.nl/index.php?id=2511" target="_parent">kijk maar hier</a>.
Vriendelijke groet,

Rien Wols bhic zei op 27 augustus 2013 om 10:30 uur

@Jan Ruijs: klopt helemaal van die Hampden. Staat beschreven onder <a href="http://www.bhic.nl/index.php?id=13646" target="_parent">Neergestorte vliegtuigen in Heeze</a>. Over Heesch komt nog een apart verhaal, want daar zijn nogal wat crashes geweest, vanwege het daar gevestigde vliegveldje.

Jan Nieuwenhuis zei op 19 september 2013 om 21:00 uur

Voor degenen die geïnteresseerd zijn in de luchtoorlog boven Nederland, kijk even op http://www.airwar4045.nl
Binnenkort zal de crash van Hampden AD914 worden toegevoegd!

w.v.orsouw zei op 5 juni 2014 om 10:21 uur

ik ben geboren in de oude molenstraat 28 in oss het vliegtuig (lj873) is neergestort achter onze moestuin. om correct te zijn waar nu de trompstraat ligt. de bemaning is uit het toestel gesprongen maar helaas niet overleefd

Rien Wols bhic zei op 5 juni 2014 om 11:28 uur

Geachte heer Van Orsouw; dank voor uw reatie, maar uit uw vermelding van LJ873 lijkt het alsof u het heeft over de Stirling, waarover Jan Ruijs uitgebreid heeft verteld. Maar dat moet veel westelijker zijn gewest dan waar nu de Trompstraat ligt, als ik mij niet vergis. Wellicht heeft u het over een ander toestel?

Jan Ruijs zei op 8 juli 2014 om 12:53 uur

De exacte locatie van de crash was de kruising Molenweg/Kloosterstraat. De Trompstraat, welke enkele jaren geleden tegen de vlakte is gegaan en waarvan de huizen werden vervangen door nieuwe appartementen, lag daar vlakbij.

WimVerhoeven zei op 29 maart 2019 om 01:56 uur

Dag Jan Ruijs, Wij zijn in Gemonde op zoek naar gegevens van een zekere Frans Ruijs. Tijdens WO II wwonachtig in Gemonde en actief in het plaatselijk verzet. Na de oorlog is hij uit Gemonde vertrokken en niemand in Gemonde weet waarheen. Is het misschien familie van jou, zodat we wat meer over hem te weten kunnen komen? Gemonde groeten Wim verhoeven Werkgroep 75 jaar Bevrijding Gemonde Heemkundevereniging Den Hogert (mailadres via info@bhic.nl verkrijgbaar)

tom cox zei op 27 mei 2019 om 16:04 uur

toen mijn opa in oss woonden toen was er achter hun boerderij een britsse bommewerper neer gekomen en hij heeft daar een onderdeel van maar we weten niet op welke locatie hij woonden

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 28 mei 2019 om 14:42 uur

Ah jammer, Tom, en dit verhaal levert ook geen duidelijke aanknopingspunten op?

Tom Cox zei op 16 juni 2019 om 22:02 uur

Het gaat om de molen straat
En we hebben persoonlijke spullen van die piloten gevonden

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 juni 2019 om 10:15 uur

Ah, dat is bijzonder, Tom! Om wat voor spullen gaat het dan? Wellicht is het overigens verstandig om ook eens te informeren bij het stadsarchief Oss: www.stadsarchiefoss.nl/

Mogelijk kom je zo ook weer verder.

Tom Cox zei op 29 juni 2019 om 21:39 uur

Jan ruijs kende jij ik je jaren dat je in oss woondden ene jaques cox of wim cox

Adrian van Zon zei op 18 september 2019 om 16:19 uur

Jan Ruys was jij op het Titus Brandsma Lyceum? Hit Lith?

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: