i

Neergestorte vliegtuigen in Schijndel 1940-1945

vertelde op 7 juni 2012 om 11:51 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder.

In Schijndel zijn relatief veel militaire vliegtuigen neergestort tijdens de Tweede Wereldoorlog, met name in de tweede helft daarvan. Zo crashte op 15 juni 1943 om 00.59 uur een Avro Lancaster III (ED980) van het 619 Squadron. Piloot van dit toestel was P/O Kenneth McCulloch (31). De bemanning kwam hierbij om.

Naast de piloot sneuvelden ook F/O Harry Forshaw (30); Sgt. Norman Conrad Richards (19), Sgt. Patrick Joseph Ruane; Sgt. Lionel Timms en Sgt. Robert Edward Tofts (22). Ze werden begraven in Woensel.

Zij hadden deelgenomen aan een bombardementsmissie met 197 Lancaster-bommenwerpers op Oberhausen. Zeventien van deze toestellen keerden niet meer terug op hun basis. Dankzij Antoon Verbakel weten we inmiddels  dat ook het zevende bemanningslid, F/Sgt. Ralph Hughes van Camp, omgekomen is. Als Canadees werd hij in de herfst van 1945 overgebracht naar het Canadese oorlogskerkhof te Groesbeek, graf XVI E 7.

Op 17 augustus 1943 stortte om 23.10 uur bij Gemonde een Duitse Dornier Do 217M-1 (werknummer 56018) neer van 3./KG 2. Het toestel was opgestegen van Eindhoven en kreeg onderweg motorstoring. Men probeerde een noodlanding te maken, waarbij het toestel een aantal boomtoppen raakte en crashte.

Piloot Lt. B.J.J. Mende en zijn radiotelegrafist Ogfr. H. Vogt overleefden de crash, maar raakten wel gewond. Slechter liep het af met waarnemer Gfr. Paul Ehle (18) en boordschutter Uffz. Eugen Scherer (21). Zij overleden aan hun verwondingen en liggen begraven op de Duiste militaire begraafplaats Ysselsteyn in Venray, graven CI-2-47 en CI-2-46.

Pieter Schellekens stuurde ons een artikel over deze crash met het verhaal van Mies van Bragt, die toen ooggetuige was van het neerstorten van deze Duitse bommenwerper. Het artikel is verschenen in De Brug, jrg. 61 (2005), nr. 17 van 28 april 2005, in de serie Herdenken 60 jaar - Sint-Michielsgestel.

En op 15 maart 1944 crashte Hptm. Emil Bitsch (27) ten westen van Schijndel met zijn Messerschmitt Bf 109G-6 (werknummer 161139) van 8./JG 3. Hij werd neergeschoten door een aantal P-47’s van 332nd Fighter Group.

Hptm. Bitsch was een geducht gevechtspiloot. In totaal schoot hij 108 vijandelijke vliegtuigen neer. Na 104 overwinningen werd hij op 29 augustus 1943 onderscheiden met het Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes. Er volgden nog eens vier overwinningen op viermotorige bommenwerpers voor hij in 1944 werd neergeschoten. Hij was ook onderscheiden met de Ehrenpokal für Besondere Leistung im Luftkrieg en het Deutsches Kreuz in Gold. Hij ligt begraven op het Duitse militaire kerkhof Ysselsteyn in Venray, graf Z-6-148.

Tijdens de Operatie Market Garden, waar Schijndel toch al behoorlijk onder heeft geleden, stortte op 18 september 1944 om 15.35 uur een Amerikaans transportvliegtuig, een C-47A Skytrain van 316TCG/45Sq. neer. De piloot hiervan heette 1st Lt. John S. Melvin.

Het toestel met registratienummer 43-15641 was opgestegen vanaf vliegveld Cottesmore in Engeland met een zweefvliegtuig op sleeptouw dat naar de omgeving van Arnhem gebracht moest worden om de troepen daar te bevoorraden. De bemanning van de Skytrain bestond naast de piloot uit co-piloot 2nd Lt. Edward G. Welsh, navigator 1st Lt. Manuel Florez Jr., radiotelegrafist Sgt. Michael J. Malanick en crew chief T/Sgt. Thomas C. Glaze.

Het wrak van de C47-A, 43-15641

Het wrak van de C47-A, 43-15641

Nadat ze hun glider met succes op de plaats van bestemming hadden afgeleverd, begonnen ze aan de terugweg. Boven Boxtel kreeg het vliegtuig te maken met zwaar luchtafweergeschut. Het hele instrumentenpaneel van het toestel werd weggeschoten en  Melvin moest een crashlanding maken op een Schijndelse akker. Daarbij raakte het een boom, waardoor een vleugel van het toestel werd afgerukt en het onmiddellijk in brand vloog.

Malanick vertelde hoe de piloot uit het toestel geslingerd werd en hijzelf naar buiten kwam. Hij ging terug het toestel in, constateerde dat de navigator dood was en droeg de crew chief naar achteren, sneed zijn parachute los en sleepte hem naar buiten. Daarna ontfermde hij zich over de co-piloot die volledig versuft was. Deze Welsh verklaarde later dat ze ook geholpen werden door Duitse militairen en mensen van de lokale bevolking die te hulp waren gesneld.

De vier overlevenden werden overgebracht naar het Lidwiniaziekenhuis in Schijndel, onder strenge Duitse bewaking. Daar bleven ze tot 23 oktober toen de Britten Schijndel bevrijdden,  waarna de Amerikanen weer terug konden naar hun thuisbasis. Bron (van dit verhaal en van de foto): Hans den Brok, Wings of Freedom (2008), p. 196-198.

Diezelfde dag, maar dan bijna twee uur later, om 17.26 uur, crashte 2nd Lt. W.M. Hartshorn met zijn jager, een P-47D Thunderbolt (44-19719) van 56FG/61FS. Hij was opgestegen van zijn basis Boxsted in Engeland, werd tijdens zijn vlucht door Duitse Flak geraakt en moest springen. Hij kwam veilig aan de grond, waar hij krijgsgevangen werd genomen.

In die maand september stortten nog twee andere geallieerde jagers neer. Op 26 september 1944 was dat F/Sgt. F. Barwise met zijn Hawker Typhoon IB (MM973) van het 247 Squadron om 17.30 uur. En op de 28e stortte ’s ochtends om 09.45 uur F/Lt. G.G. Millar met zijn Spitfire LF.IX (PL490) van het 442 Squadron neer bij Wijbosch.

Daarmee was het nog niet gedaan met de luchtoorlog in de buurt van Schijndel. In februari 1945 nam de 2nd Tactical Air Force een vliegveld in gebruik, vanwaaruit toestellen van 2nd TAF luchtsteun moesten geven aan de Britse en Canadese troepen die op dat moment het Rijnland binnentrokken. Op het Schijndelse vliegveld B.85 hebben tussen 6 februari en 16 april 1945 zo’n 17 toestellen, meest Spitfires, een noodlanding moeten maken of zijn daar gecrasht.

Dat is wat we weten van deze crashes. Namen van de overige bemanningsleden van de bommenwerpers (behalve de Lancaster van 15 juni 1943) hebben we niet, en evenmin weten we of ze het er levend vanaf hebben gebracht of niet.

Ook de naam van de piloten van de jachtvliegtuigen weten we niet allemaal. En wellicht hebben de neergestorte toestellen nog schade hebben aangericht of zelfs slachtoffers gemaakt aan de grond?

Er zijn vast nog wel mensen in Schijndel die op deze en andere vragen een antwoord hebben.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (6)

A. Verbakel - Documentatiegroep Volkel (DGV) zei op 29 januari 2015 om 17:54 uur

Onderstaand een tweetal reacties, en wel:
1). Lancaster III, ED980, 619 Sqdn. RAF op 15-06-1943
Alle zeven bemanningsleden kwamen om het leven - er was geen overlevende die krijgsgevangen werd genomen.
Zij werden begraven op het Britse oorlogskerkhof te Woensel. Het zevende lid was F./Sgt. Ralph Hughes van Camp, R.C.A.F. en hij werd in de herfst van 1945 overgebracht naar het Canadese oorlogskerkhof te Groesbeek - graf XVI.E.7.
2). Typhoon 1B, MM973, ZY-H, 247 Sqdn. RAF op 26-09-1944.
Opgestegen van vliegveld Eindhoven
Hij was pas op dezelfde dag bij het squadron gekomen en het was zijn eerste operationele vlucht bij deze eenheid. Werd krijgsgevangen genomen en verbleef in Stalag Luft VII / Bankau, POW-nr. 1092.

Thijs Hellings zei op 29 januari 2015 om 20:17 uur

Emil Bitsch van 8/III Jg 3 crashte met zijn Bf-109 G6 R6 ten oosten van Schijndel, niet ten westen, langs de Steeg. Zie mijn website http://1drv.ms/1BAiXvd voor alle info, oa bezoek van zijn dochter.
Tijdens het luchtgevecht met de 352 FG werden zes Bf-109's neergeschoten. Twee vliegers sneuvelden, Bitsch en Wellstein bij Nuland. Een derde en vierde vlieger overleefden met de parachute bij Lieshout en Vorstenbosch, twee toestellen maakten buiklandingen rond Den Bosch. Alle toestellen behalve de crashlandingen zijn gelokaliseerd en onderzocht.

2nd Lt W.M. Hartshorn sprong volgens zijn wingman boven Schijndel uit zijn vliegtuig (bron: MACR), hijzelf verklaarde in een interview dat hij dacht met zijn parachute in Belgie te zijn geland. In ieder geval is er geen enkele aanwijzing dat zijn vliegtuig in Schijndel neerkwam en de landingsplaats van Hartshorn met zijn chute is ook niet bekend.

Bijna op de grens met Sint Oederode crashte Lancaster PB115 op 2 november 1944. Deze crash was vrijwel vergeten totdat we de site herontdekten in de jaren 90 en er delen van een onbekend vliegtuig vonden dat we later konden identificeren als de PB115.
http://1drv.ms/1ES6LqF voor fotos van dit onderzoek. Een bemanningslid is nog steeds vermist, mogelijk is een onbekend stoffelijk overschot dat in de buurt van de plaats waar dit toestel met de Lancaster HK612 (crash Heuvel Veghel) in botsing kwam werd gevonden van deze vermiste.

F/Sgt Barwise zijn Typhoon hebben we helaas nooit kunnen lokaliseren, net als die van Millar. Er zijn echter nog een aantal crashes geweest rondom het vliegveld die we niet hebben kunnen identificeren, dus mogelijk is daar een verband.

Verder zijn er nog een flink aantal gliders geland, Houterdse dijk, langs de Boxtelse weg, bij de oude Molenheide, vlakbij Lidwina en bij de Molendijk. Ik ben momenteel druk doende deze te identificeren en te beschrijven.

Rien Wols
Rien Wols bhic zei op 5 februari 2015 om 09:56 uur

Toon en Thijs, hartelijk dank voor jullie commentaar, aanvullingen en correcties. Dit hele verhaal moet duidelijk herschreven worden. We gaan daar mee aan de slag. Vriendelijke groet,

Henk van den Brand zei op 5 november 2015 om 20:27 uur

Naar aanleiding van dit verhaal heb ik eerder een brief gekregen met daarin de vraag of de exacte crashsite van een amerikaanse B-17G bommenwerper, gevlogen door 1st Lt.F. Fulton, neergestort rond 11.45 uur aan de Schijndelseweg op 23 maart 1944. Weet iemand hierop het antwoord?

pieter schellekens zei op 15 mei 2019 om 19:00 uur

Op 17 augustus 1943 stortte om 23.10 bij Gemonde een Duitse Dornier Do 217M-1 (werknummer 56018) neer van 3./KG 2. Piloot was Lt. B. Mende.

daar hebben we een mooi artikel over met land kaart

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 20 mei 2019 om 14:05 uur

Ah, bedankt voor je aanvulling, Pieter. Staat dat artikel toevallig ook online? Dan kunnen we er met een linkje naar verwijzen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: