i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Boekel
Tags:

“Nonkel Joppe” vindt veilig onderkomen in huize Padua - maar wie nog meer?

vertelde op 20 augustus 2018 om 15:40 uur

De oudste is vast al ergens in de zeventig, de jongste misschien nog geen twaalf. Maar dankzij het grote bord waarmee zij poseren, weten we precies waar de foto is gemaakt en wat de aanleiding is: Belgische vluchtelingen in huize Padua in Boekel, 1914. Maar wie kent hun verhaal er achter?

Wil je de foto groter zien? Klik er dan op

 

De foto is ingestuurd door Eduard Van Gasse, kleinzoon van de man bovenaan achteraan links. Hij vertelt: “Mijn grootvader is met zijn broer (nonkel Joppe) een tijdje ondergebracht geweest bij “de broeders”. Hij heeft daar ambachten geleerd, zoals het maken van vis- of vogelnetten, het vlechten van rieten manden en het maken van wat zij in het Antwerps “krapkassen” noemden.

Dat zijn in feite dulcimers (snaarinstrumenten) die met een rietje in de linkerhand, en een plectrum in de rechterhand, werden bespeeld. Je moet dat zien als een balkvormig bakje bespannen met gewone ijzerdraad en met schroefogen als stemsleutels.”

Beide broers trokken tot in de jaren vijftig nog geregeld met de fiets van Antwerpen naar hun Nederlandse broedervrienden om hen te gaan bedanken voor de gastvrijheid in ‘De Groote Oorlog’.

Wie staan hier nog meer op de foto? Wie weet er meer over de vluchtelingen in huize Padua? Wat is het verhaal achter deze intrigerende foto? Vertel het ons!

Met de aanvulling van Lidwien Verstraaten-Jansen: 

Tekst en onderzoek door Lidwien Verstraaten wat geplaatst werd in Boekels Heemkundeblad De Wanmeule nr. 55 december 2018. [ p.s. Het voorafgaande algemene landelijke hierover in het blad is hierbij niet toegevoegd alsmede ook niet de afdrukken van brieven hiervoor kunt u het blad zelf gaan raadplegen of bestellen bij desbetreffende Heemkundekring.]

Het archief van Huize Padua
=1=Een rekening, datum 2 November 1914, van de Broeders Penitenten aan de Gemeente Boekel is de eerste aanwijzing dat er vluchtelingen verbleven in Huize Padua.
Kost en inwoning van Belgische vluchtelingen gedurende 16 dogen 14 volwassenen, is
224 dagen a 30 ct per dag f. 67,20 .
Gedurende 13 dagen één volwassene a 30 ct per dag 2 Hemden a f. 0,80 ; 7 Paar sokken a f. 0,60 ; 1 Paar kousen a f. 0,95 ; 12 Paar klompen a f. 0,53 ; 7 Onderbroeken a f. 0,90 ; 1 Paar schoenen laten repareren f 1,40 ; 1 Zakdoek f 0,20
Totale kosten f. 92,11
Daarnaast zijn er nog rekeningen over de hele maand november van kleding en kost en inwoning, waaruit blijkt dat er 13 Belgische vluchtelingen gedurende 30 dagen in Huize Padua waren en 1 vluchteling gedurende 17 dagen. Kosten: f. 125,10.
Er werd nog een borstrok verstrekt, een jas, vijf broeken, 2 paar klompen, vier hemden, een paar nieuwe schoenen en een jas werd gerepareerd: kosten: f. 35,13.

Uit een brief van de directeur van Huize Padua, de heer Van den Boogaard, blijkt dat ook de provincie zich met de vluchtelingen bemoeide.
Boekel "Huize Padua" 25 November 1914, No. 164. Onderwerp: Belgische Krankzinnigen.
Aan Zijne Excellentie den Commissaris der Koningin in de Provincie Noordbrabant te 's Bosch.
Als antwoord op uw schrijven van 24 November 1914 No 8, 1e Afdeeling hebben wij de eer U mede te deelen, dat in ons gesticht geen Belgische krankzinnigen vertoeven.
Namens Het Bestuur v/h Krankzinnigen-Gesticht "Huize Padua" Boekel,
H. W. van den Boogaard, Directeur.

=2=In een brief van 28 dec. 1914 schrijft de gemeentesecretaris van Boekel aan de eerwaarde overste het volgende:
Woensdagmorgen zullen vertrekken de volgende vluchtelingen: 1. Leonordus Bosmons. 2. Franc. Bosmans. 3. Bolkmans, Franc. 4. Bolkmans, Jacob. Op welk uur ze in Boekel moeten zijn zal nader worden mede gedeeld.
Gelieve dit tevens te laten weten bij de vluchtelingen die gehuisvest zijn bij Marten van Doren uw buurman. Ook van Gasse en vrouw met de drie jongste kinderen moeten vertrekken. De andere kinderen, ook die bij U zijn mogen hun ouders vergezellen, doch behoeven dit niet.
Maak een en ander aan uwen vluchtelingen bekend.
Voor de moeite mijn dank.
Gegroet De secretaris Buskens

=3= Vergoedingen
Het lijkt alsof er problemen zijn met betalingen.
Op 18 januari 1915 stuurt de overste van Huize Padua een brief aan het Comité voor Belgische Vluchtelingen te Boekel. Hij schrijft dat de vergoeding over onderhoud en kleding over de maand december ontvangen is. De kleding voor C. Bakker en W. van Gasse hebben de broeders al voor hun rekening genomen en ook voor L. Butzen is de kleding betaald. Mocht het bestuur bezwaar hebben deze te voldoen dan zal het gesticht zelf de kosten dragen. Na betaling van deze rekening vraagt de penningmeester A. Coppens of de broeders de Belgische vluchtelingen in het vervolg willen verzorgen zonder vergoeding "daar zij werk verrichten en men het Rijk zo min mogelijk op onkosten moet brengen".
Broeder-overste lijkt niet blij met die vraag en antwoordt:
“Naar aanleiding van de vraag deel ik U mede, dat wij de menschen goed verzorgen en ik hen iedere week f. 2,75 zakgeld geef, dan staan die arme lieden toch niet geheel zonder iets. Toen wij er 15 hadden gaf ik hun maar f. 2,25 per week.
Zeer geachte Heeren daar ik mij moet verantwoorden tegenover ons Bestuur en van den anderen kant het mij onaangenaam zoude zijn dat U een indruk had alsof wij daar profijt van willen trekken, daarom zou het mij genoegen doen uw oordeel daaromtrent te vernemen en verlangt U dan waarlijk hen in 't vervolg kosteloos te laten verzorgen in ons gesticht, dan zal ik het aan Het Bestuur mededeelen.
Uw antwoord wachtende heb ik de eer met ware hoogachting te zijn: Ued. Uw dienaar H. W. van den Boogaard, Overste”.

Al snel komt het antwoord van het Comité. Het is een misverstand. De kleding van L. Butzen is aan het Rijk in rekening gebracht. De vraag over de vergoeding van de penningmeester ... "moet beschouwd worden als een persoonlijke uiting van dat lid en niet als een voorstel van ons Bestuur, wijl daarover nooit of nimmer in eene vergadering is gesproken. Ons Bestuur weet te goed, wat Huize Padua voor de vluchtelingen heeft gedaan en nog doet, om zulk een voorstel te doen en dit zou ook niet geoorloofd zijn, wijl het Rijk aan ieder die een onbemiddelde vluchteling huisvest en voedt f. 0,30 per dag vergoeding toekent en ons college zulk een algemeene regeling niet naar willekeur kan intrekken." De heer Coppens verklaart dat de overste gezegd zou hebben: "Als er nog eenige vluchtelingen vertrekken zal ons gesticht de rest voortaan gratis onderhouden."
Hij heeft daaruit opgemaakt dat niet alleen de kleding gratis zou zijn, maar ook dat Huize Padua niet meer in aanmerking wenste te komen voor de vastgestelde vergoeding. Het is een misverstand en het Bestuur zal in het vervolg al het mogelijke doen om dit te voorkomen.

Op 19 februari krijgt de overste opnieuw een brief van het gemeentebestuur Boekel. Voortaan moet het VluchtelingenComité een machtiging hebben van 'Het Provinciaal Comité' voor aanschaf van kleding voor de vluchtelingen, en gelukkig kunnen de Broeders tot aanschaffing overgaan van één paar nieuwe schoenen voor Willem van Gasse, één paar klompen ook voor Willem en één paar klompen voor Eduard Nap van Gasse: "De gezamelijken kosten mogen niet hoogerzijn dan f. 11,60." En dat lukt; voor f. 11,55 zijn de mannen van schoenen en klompen voorzien.

=4= De overplaatsing
Op 11 maart 1915 laat de Gemeente weten dat een verzoek vanuit Huize Padua voor overplaatsing van Stanislas van Gasse zowel door het Comité als door L. Emonds is goedgekeurd. De overste van Huize Padua schrijft op 14 maart: "ik heb de eer u mede te deelen dat de Belgische Vluchteling Stanislas van Gasse op 14 maart jl. in ons gesticht intern is geworden." De reden daarvan is niet bekend.
Op 6 april besluit de burgemeester van Boekel dat alle onvermogende vluchtelingen, die door het Rijk worden ondersteund op zaterdag 10 april zullen vertrekken naar het Vluchtoord in Uden: "Aangezien van tevoren moet worden opgegeven, hoeveel personen zullen arriveeren zult U mij zeer verplichten zo spoedig mogelijk op te geven, welke personen ten Uwent zullen blijven zonder verdere Rijksvergoeding en welke zullen vertrekken. Het uur van vertrek zal nader worden bekend gemaakt”.
Op 9 april schrijft de burgemeester: "Morgenmiddag half een zullen de vluchtelingen van hier vertrekken. Gelieve de 4 vluchtelingen ten Uwent te waarschuwen dat ze zich alsdan gepakt en gezakt moeten bevinden bij de broer van Van Eljen In de Kerkstraat. Voor de bagage zal een kar gereedstaan." Later blijkt uit correspondentie van Huize Padua en het Ministerie van Binnenlandse Zaken dat enkele vluchtelingen door de Broeders tijdelijk zijn opgenomen en behandeld en na overleg met hun familie gezond ontslagen zijn.
Bron:
Archief Museum De Kluis

 

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (16)

L.Verstraaten-Jansen , Museum de Kluis zei op 9 september 2018 om 12:06 uur

In het archief van Museum de Kluis heb ik informatie gevonden over de familie van Gasse n.l Stanislas , Willem en Eduart Nap(?) vanGasse. Een rekening waar hun naam op voorkomt is 23 februari 1915 gedateerd. In maart 1915 is er een bericht dat Stanislas in het gesticht intern is geworden.
Verder onderzoek in de stukken van de broeders kost wat meer tijd

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 10 september 2018 om 10:47 uur

Wat leuk Mw. Verstraaten, dat u al wat gegevens heeft gevonden over de familie van Gasse. Daar zal Eduard van Gasse echt blij mee zijn. Ik ga hem meteen mailen over uw reactie. Mocht u met elkaar in contact willen komen, dan wil ik daar graag in bemiddelen.

Eduard VAN GASSE zei op 10 september 2018 om 10:55 uur

Hartelijk dank, dat gaat inderdaad over mijn grootvader Eduardus Napoleon en zijn broer Stanislas. Willem ken ik (nog) niet. Hartelijk dank. Is er een mogelijkheid om daar een scan van te krijgen? Duizendvoud dank!!!!!

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 10 september 2018 om 11:53 uur

Ondertussen is het e-mailadres van Eduard doorgestuurd naar Mw. Verstraaten.

Luciën Bressers
Luciën Bressers zei op 11 september 2018 om 12:58 uur

Prachtige foto! In Vluchtoord Uden hebben o.a. de gebroeders Louis, Eduard en Stanislaw Gasse verbleven. Of dit dezelfde familie is, weet ik niet! Zie bevolkingskaartjes 1654-1655-1656

Ed Van Gasse zei op 11 september 2018 om 13:14 uur

O Luciën, zeer hartelijk dank! Ik heb de kaartjes gevonden, dat is inderdaad dezelfde familie. Nu ben ik wel eventjes zoet, met die verwijzing naar Vluchtoord Uden.

Luciën Bressers
Luciën Bressers zei op 11 september 2018 om 13:37 uur

Ed, kijk maar eens op onze website: https://www.udenarchief.nl/vluchtoord-uden

Ed Van Gasse zei op 11 september 2018 om 13:39 uur

Bedankt, Luciën, dat had ik al gedaan en ook gelijk de scan van de inschrijvingsfiche gedownload. En meteen ook maar de Heemkundige Kring van Uden gemaild.

Luciën Bressers
Luciën Bressers zei op 11 september 2018 om 15:51 uur

Hoi Ed, de kans is heel erg groot dat de mail die je naar de Heemkundekring Uden hebt gestuurd, ter beantwoording doorgestuurd wordt naar mij, de Stichting Het Uden-archief van Bressers. www.udenarchief.nl :-)

Jac Duis zei op 11 september 2018 om 18:29 uur

Ook in Budel-Dorplein was een interneringskamp voor Belgische vluchtelingen tijdens WO1. Daar zijn onlangs zelfs nog foto's van gevonden.

Luciën Bressers
Luciën Bressers zei op 11 september 2018 om 20:52 uur

Ed, Willem Van Galle komt voor in het Dienstboderegister van het Bevolkingsregister van de gemeente Boekel, waar Huize Padua onder viel/valt. Hij wordt pas op 20 april 1920 ambtshalve doorgehaald; hieruit blijkt dat zijn vertrek uit Huize Padua niet gemeld heeft bij de gemeente. Als adres in Merxem wordt gemeld Bloemstraat 38.

Gerard H.A.A. de Bie
Gerard H.A.A. de Bie zei op 14 september 2018 om 23:03 uur

Luciën , Ik kan hier geen duimpje zetten zoals op faceboek ;o) maar bij deze : "Goed speurwerk ! '

Gerard H.A.A. de Bie
Gerard H.A.A. de Bie zei op 11 februari 2019 om 23:06 uur

In het Heemkundeblad "De Wanmeule" nr 55 December 2018 heeft Lidwien Verstraaten-Jansen , vrijwilligster bij Museum de Kluis een artikel van enkele bladzijden gewijd aan de hand van bovenstaand artikel wat voornamelijk bestaat uit wat zij hierover gevonden heeft in het archief van Huize Padua. Graag zou ik de tekst hierbij geplaatst zien omdat ik vind dat het dankzij bovenstaande naar de geschiedkundige oppervlakte is gekomen. Mocht dit niet mogelijk zijn dan kunnen diegenen die geïnteresseerd zijn alsnog het blad aanvragen bij de Heemkundekring die gevestigd in de voormalige Sint Janschool aan het Sint Janplein 22, Boekel.
Het telefoonnummer aldaar tijdens de openingstijden is: 06-22410417
Openingstijden Heemkamer:
dinsdag van 09.00 tot 12.00 uur.
vrijdag van 19.00 tot 21.30 u
Mail adres: heemkundeboekel@hotmail.com

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 12 februari 2019 om 09:11 uur

Als Lidwien Verstraaten-Jansen het geen probleem vindt, dan willen we de tekst hier zeker bij plaatsen, Gerard. Graag zelfs!

lidwien Verstraaten zei op 12 februari 2019 om 17:00 uur

Dag Marilou
Geen probleem om het vervolg verhaal te publiceren.
Zo heeft het een mooi einde gekregen.
Het was leuk om uit te zoeken

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 13 februari 2019 om 09:45 uur

Veel dank voor je aardige berichtje, Lidwien! En Gerard, hartelijk dank voor het doorsturen van de tekst. Het staat inmiddels in het verhaal hierboven.

Allebei hartelijk dank voor de moeite en medewerking.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 26 augustus 2014 om 10:57 uur

Dr. Louis Pirenne: kind van een Belgische vluchteling

vertelde op 22 juli 2015 om 11:07 uur

Belgische vluchtelingen