i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Esch
Tags:

Operatie Taartschep

vertelde op 31 maart 2009 om 16:47 uur

Tussen 12 en 27 mei 1961 was Esch het toneel van een spectaculaire militair-archeologische operatie: een graf uit de Romeinse tijd werd met behulp van een Centurion-recovery tank van de Genie in zijn geheel uit de grond gelicht met behulp van een stalen kooiconstructie en een stalen plaat die als een reusachtige taartschep onder het graf werd doorgetrokken.

Nadat kooi en "schep" eenmaal aan elkaar gelast waren, kon het 24 ton wegende, "ingeblikte" graf vervolgens per dieplader naar de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek in Amersfoort gebracht worden om het daar in alle rust te onderzoeken. De operatie stond onder leiding van kolonel L.C. Dijkstra en prof. dr. J.E. Bogaers.Kol. Dijkstra (l) en prof. Bogaers (midden) in overleg

Dit graf was het zevende op rij dat de archeologen in Esch onderzochten. Al in 1950 en 1952 waren op de Kollenberg drie graven uit de periode tussen ongeveer 175 en 250 na Christus ontdekt. In 1959 werden opnieuw bodemvondsten gedaan, ditmaal op Hoogkeiteren.

De archeologen, inmiddels alert, begonnen een gedegen onderzoek dat verrassende ontdekkingen opleverde. Niet alleen vonden ze op Hoogkeiteren nóg vier Romeinse graven (waarvan het laatste dus op bijzondere wijze werd verplaatst), deze graven bleken ook nog eens heel bijzondere voorwerpen te bevatten.

Graf nummer V kreeg zelfs onmiddellijk de titel van het "graf van de rijke dame". Dit graf bevatte namelijk luxe glaswerk, voorwerpen van barnsteen, waaronder een beeldje van Bacchus, sieraden, mantelspelden, een beursje van kralenweefsel en sandalen.

De centuriontank trekt een stalen plaat onder graf VII door De Centurion-recovery tank van de Genie in actie
Graf VII wordt in zijn geheel uit de grond getild met de dieplader naar Amersfoort

Graf II op de Kollenberg bleek ook iets unieks te bevatten, namelijk een stukje textiel. Op het eerste oog niet bijzonder spectaculair, maar als je goed kijkt, zijn er enkele breisteken in te onderscheiden. Het enige andere stukje breiwerk dat we kennen uit het Romeinse rijk is afkomstig uit een stad aan de Eufraat. Maar het Essche breiwerk is wel ouder!

geribd schenkkannetje uit graf IV Geribde glazen kom uit graf IV

Ook de andere graven bevatten zoveel materiaal, dat op basis daarvan veel duidelijk geworden is over de datering van de bewoning ter plekke en over het begrafenisritueel dat men volgde.

Zowel op de Kollenberg als op Hoogkeiteren dateert het oudste graf van rond 175 na Christus. Daarna is er ongeveer elke vijfentwintig jaar op allebei de plekken een graf bijgekomen. Ieder graf bestond uit een kuil van ongeveer 2 meter lang, 1,15 - 1,95 meter breed en tussen de 40 en 70 centimeter hoog. De wanden, en meestal ook de bodem, van zo’n kuil werden met dikke houten planken bekleed. De dode werd op een andere plaats gecremeerd en de gecremeerde resten werden (in een eigen kistje (graf II-VI), een urn (graf I), of een stuk textiel (graf VII)) in de grafkist geplaatst, samen met allerlei bijgaven. Dan werd de kist afgedekt met een zwaar houten deksel, en werd de kuil dichtgegooid met grond. De reconstructie van Graf III is te zien in het Noordbrabants Museum. 

Reconstructie graf III: het vierkantje linksonder is het spoor van het kistje met de crematieresten.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 8 december 2009 om 10:35 uur

Middeleeuwse landweer

vertelde op 31 mei 2007 om 12:52 uur

Mekka voor archeologen

vertelde op 13 februari 2009 om 16:19 uur

Borch Rosmalen

vertelde op 30 april 2015 om 17:18 uur

Opgravingen in Esch