i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Grave
Tags:

Protestanten in Grave

vertelde op 2 november 2009 om 11:26 uur

Grave is door de geschiedenis heen overwegend rooms-katholiek geweest. Daarin wijkt de stad niet zoveel af van veel andere Noord-Brabantse plaatsen. Maar Grave heeft in de loop der eeuwen ook steeds een relatief grote protestantse gemeenschap gehad.

Dat komt doordat Grave lang garnizoensstad is geweest. De militairen van buiten waren vaak protestanten. Het begin van de reformatie in de eerste helft van de 16e eeuw ging aan Grave voorbij. Pas in 1578, nadat Grave in 1576 de zijde van de opstand tegen Spanje had gekozen, vormde zich een protestantse gemeente in de stad.

De eerste predikant heette Thomas Spranckhusius. Hij was (zoals zoveel predikanten in deze tijd) een gewezen pastoor. Hij kwam uit Thorn en scheen aanvankelijk nog niet echt te hebben gekozen voor een bepaalde richting binnen het protestantisme. Pas later werd hij een overtuigd calvinist.

Deze eerste Nederduits-Gereformeerde gemeente in Grave had al gauw te weinig ruimte om de toestroom van nieuwe aanhangers aan te kunnen. Het Graafse stadsbestuur weigerde de nieuwe gelovigen aanvankelijk een grotere ruimte ter beschikking te stellen. Daarom namen de aanhangers van de nieuwe religie het heft in eigen handen en betrokken begin maart 1579 de Sint Elisabethkerk. Dat dat de verhouding tussen de beide religies niet ten goede kwam, is voorstelbaar.

De Sint Elisabethkerk zou in de loop der tijd nog een aantal malen van geloofsrichting wisselen. Stond de stad onder protestantse leiding dan zaten de Nederduits-Gereformeerden erin. Hadden de katholieken het voor zeggen, dan moesten protestanten weer plaats maken. In 1586, toen Grave weer Spaans werd, ging de kerk terug naar de katholieken.

Na de verovering in 1602 door prins Maurits eisten de “Nederduytsen” de kerk weer op. Zeventig jaar bleef de kerk vervolgens in protestantse handen, tot in de jaren 1672-1674, toen Grave door Frankrijk werd bezet, de kerk weer even katholiek werd. Na het vertrek van de Fransen bleef de kerk opnieuw lange tijd in handen van Nederduits-Gereformeerden.

Pas toen opnieuw de Fransen de dienst uitmaakten, in 1800, kwam de kerk definitief terug in het bezit van de katholieken. De Nederduits Gereformeerden (wat later de Nederlandse Hervormde kerk ging heten) kregen de kerk van het voormalige Tertiarissenklooster Maria-Graf aan de Bagijnenstraat in gebruik.

Afsplitsingen van de Nederlandse Hervormde kerk in de 19e eeuw zorgden voor een lappendeken van kleinere en grotere kerkgenootschappen. Ook in Grave heeft een tijdlang een gereformeerde gemeente bestaan, die jarenlang gekerkt heeft in de voormalige synagoge.

De gereformeerde en hervomde gemeenten gingen in 1982 samen in de protestantse gemeente Grave. Daarmee liep Grave ver voor op de landelijke ontwikkelingen richting een kerkfusie tussen hervormden, gereformeerden en lutheranen.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (5)

peter zei op 3 september 2008 om 13:25 uur

hoe is het geheime wapen van grave uit gekozen

Henk Buijks (namens BHIC) zei op 5 september 2008 om 10:33 uur

Beste Peter,

Ook jouw reactie op dit onderwerp konden we niet direct plaatsen. Bedoel je het gemeentewapen?

C.S. Smit zei op 6 maart 2009 om 13:56 uur

Heel interessant dit verhaal over Th.S.
Een kleinzoon van hem was van 1652 tot aan zijn overlijden in 1676 predikant te Heeze (bij Eindhoven).
De foto die afgebeeld wordt is m.i. Calvijn, of moet dit Th.S.voorstellen?

Annemarie van Geloven bhic zei op 6 maart 2009 om 15:47 uur

Als het Thomas Spranckhusius is, lijkt hij in elk geval veel op Calvijn!
We zoeken het nog even uit. U hoort nog van ons!

Rien Wols bhic zei op 6 maart 2009 om 15:56 uur

Meneer of mevrouw Smit heeft helemaal gelijk: het ís Calvijn. We hadden dat ook al subtiel (misschien té?) aangegeven in de mouse-over of tooltip, dus als je met de cursor op het plaatje gaat staan. Een portretje van Spranchusius zouden we best willen!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 14 maart 2011 om 20:32 uur

"Protestanten naar overwegend Katholieke omgeving!”

vertelde op 12 november 2009 om 12:13 uur

Het hervormd kerkhof te Etten

vertelde op 27 augustus 2007 om 14:59 uur

De "kathedraal" van Veghel