i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Uden
Tags:

Vluchtoord Uden

vertelde op 10 november 2009 om 16:04 uur

Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 zochten duizenden Belgische vluchtelingen, vooral uit Antwerpen en omgeving, hun toevlucht in het neutrale Nederland. Voor al die mensen moest huisvesting, voeding en verzorging geregeld worden. De eerste opvang kwam vooral van de lokale besturen langs de grens en steuncomités.

Die lokaal gegroeide vluchtelingenzorg vormde de grondslag voor de centrale organisatie die de toenmalige regering in het leven riep, de Regeringscommissaris.

De Rijksoverheid probeerde bovendien de vluchtelingen te concentreren, eerst in tijdelijke vluchtkampen en later in zogenaamde "Vluchtoorden", zoals de officiële benaming voor een aantal "Belgische dorpen in Nederland" werd.

Uden was een van de plaatsen waar zo’n definitief vluchtoord kwam. Half februari 1915 konden de eerste bewoners worden opgenomen.

De “Regeringscommissaris voor de vluchtelingen in Noord-Brabant en Zeeland” was verantwoordelijk voor de plaatsing van de vluchtelingen via doorgangshuizen ofwel in een bepaalde gemeente naar keuze (maar in ieder geval buiten het grensgebied, want dat was in staat van beleg verklaard), ofwel in een van de Vluchtoorden.

Die Commissaris was vanaf oktober 1914 Ch.J.M. Ruys de Beerenbrouck. Eerst hield hij kantoor in het raadhuis van Roosendaal, vanaf juni 1915 was dat in het Vluchtoord te Uden. Formeel vervulde hij deze functie tot 16 mei 1918, toen hij benoemd werd tot Commissaris van de Koningin in Limburg. Zijn officiële opvolger werd overste J.P.A. Wilhelm, die echter in feite al vanaf 1 september 1915 als plaatsvervangend Regeringscommissaris voor de vluchtelingen de touwtjes in handen had gehad.

Het Vluchtoord Uden was eerder een nederzetting dan een kamp. De bewoners konden zich gaan voelen als burger van een gewoon dorp en wel een met een uitgesproken Belgisch karakter. Louis Brounts beschreef in een klein boekje, Schetsen uit het Vluchtoord Uden, allerlei aspecten van het kampleven. Lees hier de beschrijving van zijn woning.

Toch was de situatie natuurlijk niet "gewoon": weliswaar was er een "raadhuis" en werd de ambtenaar die belast was met de leiding “burgemeester” genoemd, maar een echte burgemeester was hij niet. Evenmin waren er wethouders of een gemeentebestuur of gemeenteraad. De macht was volledig in handen van de vertegenwoordiger van de Nederlandse Regering, de Regeringscommissaris.

Hij stelde de verschillende reglementen van orde vast en richtte met een staf van ambtenaren en beambten de organisatie van het Vluchtoord in en zorgde zo voor het lichamelijke en geestelijke welzijn van de V.O.-bewoners. Zo was er een ambtenaar die de "Registratie" van de vluchtelingen uitvoerde, bijna zoals een Ambtenaar van de Burgerlijke Stand; verder waren er een verplegingsdienst, een kledingdienst, een medische-hygiënische dienst, een dienst voor het onderwijs en de volksontwikkeling; er was godsdienstige verzorging onder een geestelijke; en er was de dienst van de werkverschaffing onder een Directeur en velerlei afdelingen.

Het Vluchtoord had zelfs eigen “geld”, een bijzonder “Puntenstelsel” ofwel betaalsysteem met bonnen die recht gaven op nuttige winkelwaren of inleg bij de Postspaarbank. Je ziet het allemaal in beeld gebracht op de speciale website over het Vluchtoord.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (15)

carla zei op 2 februari 2013 om 20:36 uur

Goedendag,
Ik ben heel benieuwd of er gegevens bekend zijn of fotomateriaal over de aanvoer van de materialen waar het vluchtoord van is gebouwd.Zoals ik heb begrepen is alles per trein aangekomen in Uden maar waar is dit te vinden?Kan mij iemand advies geven.
groeten een Udenaar die binding heeft met het Duitse lijntje en dit stukje puzzel nog zoekt

frank zei op 3 februari 2013 om 15:09 uur

Zie ook www.vluchtoord-uden.nl. Enkele krantenartikelen geven de bevestiging van aanvoer per trein.

Rini de Groot. zei op 19 januari 2014 om 21:46 uur

Over de Zuinige Nederlander gesproken.
Vandaag nam ik deel aan een IVN wandeling het vertrek was bij het prachtige Belgen monument in Amersfoort. Natuurlijk werd er stil gestaan over de geschiedenis 100 jaar geleden het werd zelfs gebouwd in hun Oorlogstijd.
Er werd verteld dat de rekening van hun verblijf hier, achteraf gepresenteerd werd aan de Belgen ! of ?

J.P. van denHurk zei op 15 juli 2014 om 12:12 uur

Mijn ouders woonde kort bij het kamp n.l.op de Raam vlak bij de kleuter en het Duits-lijntje Mijn vader ging daar de W.C putten leeg maken,heeft daardoor een erge besmetting van Typhus opgelopen, en bijna er onder bezweken,op 't kantje gelegen!!.Heeft er later veel over vertelt,de grote massa's volk die daar verbleven,onder moeilijke omstandigheden!!Ik ben van 1931,dat heb ik er van mijn ouders later van meegekregen!!

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 15 juli 2014 om 16:26 uur

Wat een aangrijpend verhaal over uw vader! Bij dat soort schadelijke gezondheidseffecten staat de doorsnee lezer meestal niet stil. Fijn dat u ons daarvan bewust maakt! Als u nog meer herinneringen hebt via de verhalen van uw ouders, wilt u deze dan met ons delen? We kijken er erg naar uit..

Luciën Bressers - Uden-archief van Bressers zei op 15 juli 2014 om 16:47 uur

J.P. vd Hurk wil je contact met mij opnemen, In Uden zijn we op zoek naar overleveringsverhalen (oral history) over het Vluchtoord i.v.m. 100 jaar herdenking Vluchtoord '14-'18.

GLADINES Karel zei op 15 juli 2014 om 20:37 uur

ik zoek data en jaren van het verblijf van LEMMENS-GLADINES die vanuit Borgerhout naar Uden zijn gevlucht. Dank je wel.

Luciën Bressers - www.udenarchief.nl zei op 15 juli 2014 om 20:45 uur

Beste Karel, de naam Gladines komt volgens mijn gegevens niet voor in het Bevolkingsregister van het Vluchtoord Uden. Gladiné wel. Neem even contact met ons op via de site www.udenarchief.nl en we zullen kijken wat er te vinden is. Graag meer concrete gegevens zoals de voornaam vanwege het grote aantal Lemmens.

Sjef van den Hurk zei op 15 juli 2014 om 21:21 uur

Helaas heb ik daar geen verdere gegevens over,als dat er veel armoe was!! Dat mijn ouders in Februari 1918 zijn getrouwd en wij met 13 kinderen waren.Den eerste 29 Nov.1918 daags voor ons moeder's verjaardag is geb.en de jongste 29 Okt.1938 10 jongens en 3 Deurskus,op z'n Ujens!!Dat wij allen in Uden zijn geboren,en sinds 1939 in Helvoirt zijn gaan wonen!!Dat was 't wel 'n beetje.

Luciën Bressers zei op 15 juli 2014 om 22:31 uur

Hoi Sjef, ik had hoop dat je meer wist, omdat je schrijft dat je vader er veel over heeft verteld. Overigens zijn je broer en zijn zoon enkele jaren geleden bij mij op bezoek geweest.

'J.P. v.d.Hurk zei op 17 juli 2014 om 09:12 uur

Dag Luciën Ik ben eigelijk wel benieuwd welke van mijm broers toen is geweest, daar ik u niet ken!!??Ik merk wel dat je 'n beetje teleurgesteld bent,wat betreft over vluchtoord in Uden.Helaas m'n geheugen is ook niet meer van gister.!!En het is ook al van 'n eeuw terug!!Graag antwooord,gegroet Sjef

Luciën Bressers - www.udenarchief.nl zei op 17 juli 2014 om 13:22 uur

Het is zoon Hans van je broer Gerard die aanvankelijk voor priester heeft gestudeerd op het Kruisherencollege, die in 2008 bij mij op bezoek is geweest. We hebben toen enkele gegevens uitgewisseld. Ik weet dat Gerard in 2010 is overleden, want ik heb van zijn zoon de rouwbrief en het bidprentje ontvangen.

Martien v. Dooren zei op 30 april 2015 om 20:47 uur

Hallo Lucien Bressers .
Nu heb ik een paar verhalen over het vluchtelingen oord , mijn Moeder heeft daar in de winkel gewerkt . ik zal ze opsturen en zie maar wat bruikbaar is. soms zijn verhalen dubbel
Nu heb ik voor het eest contact met Rini de Groot . bij mij gaat niets verloren .
geef je Em adres maar aan mij door.

Martien.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 1 mei 2015 om 08:48 uur

Beste Martien,
ik zag in onze administratie dat wij jouw e-mailadres hebben. Als je wilt kan ik Luciën een mailtje sturen met daarin jouw e-mailadres.
Groeten, Mariët Bruggeman, BHIC

Luciën Bressers
Luciën Bressers zei op 2 mei 2015 om 11:59 uur

Hoi Martien
Ons emaialdres is info@udenarchief.nl
Goed dat je aan ons archief dent.
Alvast bedankt.
Groetjes Luciën

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: