i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Udenhout
Tags:

Werken op het steenfabriek in Udenhout

vertelde op 20 november 2017 om 14:16 uur

Het was hard, maar ook gezellig werken op het steenfabriek. En ook niet zonder gevaar! Als 19-jarige ben ik er begonnen als hoefsmid en onderhoudsmonteur en ik was ook reservemachinist. Als machinist heb ik even gereden op de zandtrein in de put aan de rechterkant van de Laan van Assisi, vanuit de A65 gezien.

Gerard van Spaandonk haalde als machinist met een bagger eerst het zand van de leemlaag af. Dat zand werd later weer teruggestort als de leem eronderuit gebaggerd was. Op de leemtrein zat Marinus Berendonk als machinist. Hij bracht de leem naar de fabriek om verwerkt te worden tot stenen.

Op een dag spoelde het zand na een wolkbreuk gedeeltelijk onder de rails vandaan. Ploegbaas Van Doveren zei tegen mij: “nu kan je laten zien dat je machinist bent, Gerard. Die trein moet naar voren.” Ik bedacht een truc: ik voerde de snelheid op en sprong van de loc af. Toen de trein veilig over het weggespoelde zand was, werd hij opgevangen en afgeremd en ik kreeg een pluim.

Als hoefsmid hoefde ik alleen maar de hoeven bij te houden. Een keer werd ik geroepen om Janus van Drunen, een één-armige stalbaas, te helpen bij een paard dat weggezakt was bij het storten van gebroken zonstenen. Deze werden later hergebruikt om er stenen van te maken. De voerman moest het paard rustig houden en wij zouden een zeil onder het paard doorgraven. Daarna hebben we het paard er met twee paarden uitgetrokken.

Foto: Collectie Stichting Heemcentrum 't SchoorOp een morgen werd ik om halfzeven geroepen om de lampen in de oven aan te doen, zodat de ovenisten de gebakken stenen die nog een beetje warm waren er uit konden halen en sorteren. Normaal hoefde dat alleen als er lampen stuk waren, maar dat was nu niet het geval. Er stond mij iets heel anders te wachten. Er zat een man in de oven die er niet meer uitging, zeiden ze. Ik deed de lamp aan en zag hem tegen een stuik stenen zitten. Ik riep naar hem dat hij weg moest gaan.

Omdat hij geen aanstalten maakte, greep ik hem bij de schouder en toen voelde ik dat hij stijf was en gestorven. De ovenisten zeiden dat het een spiritusdrinker was, de ‘tjiletjap’ (Van Bremen). Die sliep wel vaker in de oven, omdat het er lekker warm was. Ik heb de politie gebeld en de huisarts, die later bevestigde dat hij gestorven was. Ik heb hem onder begeleiding van de politie naar het gasthuis in Udenhout gebracht.

Udenhout, personeel van de steenfabriek, 1908. Foto: Regionaal Archief Tilburg fotonr. 048608

Udenhout, personeel van de steenfabriek, 1908. Foto: Regionaal Archief Tilburg fotonr. 048608.

Als onderhoudsmonteur moest ik een keer tijdens de pauze met Jan Rokven nieuwe messen zetten in een leemmenger. Daarna zou hij gaan eten en kon de menger weer volgestort worden met leem. Ik moest er bij blijven staan om te kijken of de messen op hun plaats bleven en alles in orde was. Op een geven moment gaf ik aan dat de laatste kar met leem naar boven kon komen, want dan was hij vol.

Hoe en wat er toen gebeurde, weet ik niet, want het ging zo snel. Er kwam een losgeslagen kiepkar met leem naar beneden die ik niet zag aankomen. Hij kwam tegen mijn schouder en ik viel voorover in de menger met de nieuwe messen. Goed dat die al vol was en ik een engel op mijn schouder had én dat een medewerker het op een afstand zag gebeuren en met al wat hij geleerd had riep: “zet de menger stil, want Gerard ligt erin!!”

Het was op tijd, maar ik heb er lang nachtmerries aan overgehouden. Mijn moeder kon dat dan beneden op het opkamer horen, en dan kwam ze altijd even boven kijken. De directeur kwam dezelfde avond nog langs om naar mijn toestand te informeren. Hij bracht drie zakken kolen mee en omdat ik kostwinner was, konden we die heel goed gebruiken!

 

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (6)

Rini de Groot. zei op 13 december 2017 om 19:43 uur

Gerard, pracht verhaal, zo direct uit de eerste hand het schrijft gemakkelijker wanneer je van iets getuige bent.
Zeker als onderhoudsmonteur kom je van allerlei storingen tegen, maar ook iets handiger bedenken.
Je bent lekker aan het schrijven, mooie verhalen, ga door !

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 14 december 2017 om 11:19 uur

Daar is het BHIC het natuurlijk helemaal mee eens, Rini! Ga zo door Gerard, we lezen jouw prachtig geschreven verhalen met veel plezier. Onze complimenten!

Piet de Kort zei op 21 mei 2018 om 16:13 uur

In de leemput naast de Assisielaan te Biezenmortel waren ze rond 1950 - 1960 aan het uitgraven met een graafmachine. op een dag was een Broeder van Assisie aan het wandelen met pupillen toen er om hulp geroepen werd. De Broeder ging kijken en toen bleek dat de machinist onder de machine terecht was gekomen. Hij verloor hierbij zijn beide benen. door het kordaat optreden van deze Broeder heeft hij de eerste hulp kunnen bieden en is hij gered. Ik dacht dat de machinist Dhr.Schapendonk was.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 23 mei 2018 om 12:45 uur

Jee, wat een verhaal Piet. Verschrikkelijk om te lezen dat deze machinist zijn beide benen moest missen. Maar wel een doortastende actie van de Broeder gelukkig zodat nog erger werd voorkomen.

Gerard Veltman zei op 1 juni 2018 om 14:47 uur

Wat was er gebeurd in de laan bij Assisi?
Ties Robben, de machinist van de zandbagger, was onder het draaien aan het smeren. Dit is wel effectief, maar gevaarlijk!! Tijdens het smeren voelde Ties te laat een aanval van epilepsie aankomen en hij viel tussen de emmers van de ladder die het zand omhoog transporteerde.
Hierbij verloor hij twee benen, een onder en een boven de knie. Bovendien verloor hij door het slaan met zijn hand ook nog zeven vingers. Aan een hand had hij nog een duim en aan de andere hand de duim en wijsvinger.
Lang heeft hij in het ziekenhuis gelegen tot de tijd aangebroken was dat hij naar huis mocht. Ties woonde in de Kreitemolenstraat in Udenhout nog bij zijn moeder thuis die hem liefdevol verzorgde. Als voetballiefhebber kon hij al snel weer naar RKSSS met de rolstoel, dit was vlakbij (50 meter). Niet dat hij zijn eigen schaamde, maar hij was o zo blij toen hij zijn prothesen kreeg. Eerst nog met twee krukken en daarna met twee wandelstokken en hij liep als een kievit.
Ties was een hele sociale man, die altijd klaar stond…..maar je moest hem niet voor de gek houden, want als hij je aankon, trok hij je met één stok naar zich toe en met de andere stok kreeg je op je flikker. Ik kon goed met Ties opschieten hij woonde langs mijn Oom!

Piet de Kort, ik denk dat je je vergist met Dhr. Schapendonk, want dit was n.l de buurman van Ties die een huis verder woonde lands het voetbalveld.

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 4 juni 2018 om 09:35 uur

Jeetje Gerard, wat heb je dat prachtig verwoord. Wat een mooi monumentje voor Ties Robben! Heb je toevallig nog een foto waar Ties op staat? Dat zou het helemaal af maken ;)

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 5 februari 2009 om 12:16 uur

Leemputten

vertelde op 8 februari 2008 om 09:57 uur

Bèlze bakstenen

vertelde op 7 januari 2015 om 14:54 uur

De Rooijsche Steenfabriek