skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Ans Holman
Ans Holman RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Ans Holman
Ans Holman RA Tilburg

Zuid-Oost Molukkers in Nistelrode

Sinds 1958 kent Nistelrode een Molukse gemeenschap. Deze Zuid-Oost Molukkers zijn oorspronkelijk afkomstig van de Kei- en Tanimbareilanden, in het zuidoosten van de Molukse archipel. Zij maakten deel uit van de ruim 4.000 Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen die in 1951 naar Nederland kwamen.

Deze militairen en hun gezinnen wisten niet dat ze hier zouden blijven wonen. Nederland haalde hen ‘tijdelijk’ naar hier, omdat ze na het zelfstandig worden van  Indonesië niet als koloniaal leger daar konden blijven en ook moeilijk naar hun eiland van herkomst terugkonden. Ambon was namelijk door Indonesië heroverd op de uitgeroepen Republiek der Zuid-Molukken.

De Molukkers werden vanwege de veronderstelde tijdelijkheid van hun verblijf collectief gehuisvest. Dat gebeurde onder andere in het voormalig kamp Vught, voor hen tot woonoord Lunetten opgeknapt. Naar Nistelrode kwamen de Zuid Oost Molukkers pas in tweede instantie.

Woonoord Donzel

In de bossen nabij het gehucht Donzel werd tijdens de Duitse bezetting een werkkamp gebouwd ten dienste van de Nederlandsche Arbeidsdienst. Mannen uit heel Nederland waren daar ondergebracht. Vanuit het kamp marcheerden zij met de schop over de schouder naar en van werkverschaffingsprojecten in de omgeving.

Najaar 1944, toen de bevrijding in volle gang was, vonden evacuees uit Groesbeek onderdak in Donzel en tot 1955 diende het kamp als opleidingscentrum voor de Rijkspolitie. De eerste berichten over de mogelijke onderbrenging van Molukkers op Donzel bereikten Nistelrode in november 1955.

De eerste reacties in het dorp waren afwijzend. Men zag het helemaal niet zitten om mensen met, naar men aannam, een afwijkende taal, godsdienst en cultuur binnen te halen, terwijl er bovendien sprake was van een flinke woningnood. Maar het Ministerie van Maatschappelijk Werk was onverbiddelijk. Uiteindelijk kwam er een compromis uit de bus. Nistelrode zou alleen Zuid Oost Molukkers krijgen. Die waren in tegenstelling tot de overwegend protestantse Ambonezen rooms-katholiek en wilden graag vertrekken uit de grotere Molukse woonoorden zoals Lunetten bij Vught en Ommen. In 1958 vestigden zich de eerste Molukse gezinnen in Donzel. In 1960 woonden er ruim 580 mensen.

Van ’t Rijk

Niet lang daarna kwam de Rijksoverheid met nieuw beleid. De fictie van een tijdelijk verblijf voor de Molukkers werd opgegeven, en men moest integreren binnen de Nederlandse samenleving. Aparte woonoorden pasten daar in de ogen van het ministerie niet meer bij. De bewoners van Donzel zouden dus moeten verhuizen naar het dorp Nistelrode, waar een nieuwbouwwijk verrees: Van ’t Rijk.

De consternatie in het woonoord was groot en veel gezinnen verhuisden naar Helmond, Cuijk, Zevenaar en zelfs naar Indonesië. De blijvers trokken in 1965 naar Van ’t Rijk en in 1966 naar de Binsbergenstraat.

Boek

Op 16 mei 2008 was het vijftig jaar geleden dat er Molukkers naar Nistelrode kwamen. Dat werd onder meer gevierd met de verschijning van een boek van de hand van Pascal Amukwaman. De titel is 50 jaar Molukse gemeenschap in Nistelrode en je kunt er informatie over inwinnen bij de auteur.

Reacties (41)

henk van den elzen zei op 31 januari 2008 om 20:25
ik ben met iemand getrouwd die in het kamp van donzel gewoond heeft als klein meisje haar naam is maria jamlean
maria jamlean zei op 2 februari 2008 om 20:44
ik moet zeggen dat ik in de kleuter klas naast jou heb gezeten (in de kleuterklas op kamp donzel)
wilson jamlean zei op 20 maart 2008 om 19:14
wie mag die maria jamlean zijn? hoe heten de ouders van maria jamlean? en uit welke kampong komt maria?
maria v d elzen-jamlean zei op 23 december 2008 om 20:34
mijn vader was t jamlean kwam van de kei-eilanden was in 1951 als knil militair naar holland gekomen we hadden eerst in haalderen op kamp gewoond en daarna op kamp in donzel nistelrode mijn moeder was een nederlandse nu woon ik in uden mijn vader is in 2001 overleden in faan indonesie
Christian van der Ven, namens BHIC bhic zei op 29 december 2008 om 23:15
Dank voor jullie reacties! Misschien heeft een van jullie zelfs nog wel foto's, als illustratie bij het verhaal?
R.van Berkom zei op 2 maart 2009 om 11:51
Pascal Amukwaman heeft in 2008 een boek samengesteld "50 jaar samen" met als ondertitel:"Historisch fotoboek over 50 jaar Molukkers in Nistlrode".
In dat boek staan een groot aantal foto's,verhalen en wetenswaardigheden.
Jo vd Elzen zei op 12 maart 2010 om 23:53
Van 1956-1961 werkte ik bij huisarts Trugg. Heb er veel mee te maken gehad; zag via “wan tv” dat 50 jarig jubileum. Hoe kan ik in bezit komen van deze video?
H.P.Burger zei op 12 juli 2011 om 17:39
In dit verhaal staat veel over de Molukkers geschreven, en dat is goed, maar het jammer dat men in jullie zo weinig weet van de vele duizenden jonge mannen die verplicht in de oorlog ondergebracht werden in Donzel. Het lijkt wel of niemand het mag weten. Een neefje van mij heeft er onder erbarmelijke omstandigheden gezeten en is er op onduidelijke wijze overleden. Er is niet achter te komen hoe het precies is gegaan.
Henk Buijks, namens BHIC bhic zei op 12 juli 2011 om 19:53
@H.P. Burger, ik denk dat er in de regio best mensen zijn die hierover meer kunnen vertellen. Wie pakt deze handschoen op?
Jo van der Sloot zei op 20 april 2014 om 21:11
Bij toeval zijn wij afgelopen donderdag 17 april 2014 in contact gekomen met Pascal Amukwaman. Wij troffen elkaar bij het afscheidscollege Einde of een Nieuw begin? van Prof.dr Veenman, die o.a. studie gemaakt heeft over het verblijf en integratie van 'Molukse jongeren in Nederland' Econoom Prof.Dr. Veenman is meer dan 40 jaar verbonden geweest aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Zijn sociologische theorieën ten aanzien van de economie zijn opmerkelijk.

Pascal was zeer verrast dat hij zijn 'oude' kleuterjuf juffrouw Van der Hoeven na ruim 50 jaar weer een hand kon drukken. Zowel juffrouw van der Hoeven als haar man Jo van der Sloot hebben op Woonoord Donzel in Nistelrode hun werkzaamheden gehad. Jo van der Sloot was vervanger van de beheerder de heer de Poot. Deze had zo nu en dan een vrij weekend of vakantie. Juffrouw van der Hoeven was hoofd van de kleuterschool op het woonoord. Wij hebben veel contact gehad met pater Vliegen die ook op het woonoord woonden. Ouderen weten wel wat voor een gezag deze pater op het woonoord had. Hij was de.... Ik heb diverse malen contact gehad, overleg met de vader van Pascal, deze zat in het bestuur van het woonoord.
Rini de Groot. zei op 21 april 2014 om 10:23
Vader vertelde na het kerkhofbezoek van Nistelrode op Allerheiligen, de met fruit bedekte graven.
Mijn broer, in de jaren ,50 zaten op de Ambachtschool van Veghel ook Keiesen.
Sonja Babaubun zei op 9 mei 2014 om 11:51
Ben blij verrast met het boek. Ik ben in Donzel geboren en ben op 1-jarige leeftijd naar Zaandam verhuisd. En heb daarna regelmatig bij familie in Van 't Rijk gelogeerd.
Mariët Bruggeman, namens BHIC bhic zei op 13 mei 2014 om 14:09
Beste Sonja, bedankt voor je reactie.
Heb je het boek al ingezien? En herkende je er nog wat van?
Met vriendelijke groeten,
Sonja Babaubun zei op 13 mei 2014 om 14:14
Beste Mariet,
Heb het boek nog niet ingezien. Hoop dit snel te kunnen.
Met vriendelijke groet,
Mariët Bruggeman, namens BHIC bhic zei op 15 mei 2014 om 10:48
Beste Sonja,
we zijn natuurlijk ook benieuwd naar jouw herinneringen aan Donzel; dus als je het boek hebt gelezen en nog wat herinneringen met ons wilt delen; dan heel graag via onze website.
Met vriendelijke groeten,
Augustinus Rettob zei op 1 augustus 2014 om 13:29
Ook wij hebben in woonoord Donzel gewoond niet lang. We kwamen van Laarbrug Ommen mijn broertje is er wel geboren Na de dood van mijn vader Johannes Rettob zijn we na 2 jaar verhuisd naar Den Haag. Mijn moeder is toen hertrouwd en zijn we naar Wormerveer(Noord Holland) verhuisd. We komen nog regelmatig naar Nistelrode op bezoek bij familie en het graf van mijn vader.
Henri Hammecher zei op 12 augustus 2014 om 15:33
Pater Vliegen MSC. was missionaris op de Kei eilanden geweest. In de periode direct na de tweede wereldoorlog verbleef hij in Eindhoven op de pastorie van het rectoraat St. Joseph in Tivoli. Daarna werd hij rector van het woonwagenkamp van Oss en daarna ook op het woonoord Nistelrode.
Hanneke van der Eerden
Hanneke van der Eerden bhic zei op 13 augustus 2014 om 09:38
@Henri, bedankt voor je aanvulling
H. van Grinsven zei op 29 oktober 2014 om 16:15
IK heb in mijn lezingen afgelopen maand aandacht geschonken aan de geschiedenis van het kamp. ( Arbeidskamp - vluchtelingen opvang - pilotenverblijf - opleidingskamp politie - woonoord Donzel - golfcourse nu.
Ook over hoe het toeging in een arbeidskamp is een dik boek verschenen van de hand van W. Breen - De Nederlandse Arbeidsdienst. Lezen raad ik aan.
Fonz Wenehenubun zei op 8 november 2014 om 23:00
mooi om dit te lezen ben zelf in kamp Westerbork geboren we verhuisde naar Baarschot (Middelbeers) was me zusje Tineke is geboren vanuit Kamp Donzel als vakantiegezin naar Rotterdam toen 3 jaar was van dit kamp weet ik dus heel weinig van...Dhr Snoek zorgde voor onze Vakanties na kinder tehuis het zonneke in Boxtel werd het tehuis Don Bosco te Scheveningen op me 6de jaar vergoed in een hollands Pleeggezin,..kom ook regelmatig naar nistelrode bij Familie en de graf van Broer, Moeder en Vader. Nistelrode is een mooi dorppie mogelijk wel van de wereld, kan het mogelijk wel zeggen als wereldburger.
Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 28 november 2014 om 16:27
Blijft toch een aparte jeugd, van het ene naar het andere opvangcentrum en vervolgens in een pleeggezin opgegroeid. Zijn uw ouders en uw broer in het opvangcentrum Donzel overleden?
Robert Kuijpers zei op 22 januari 2015 om 12:56
Ik heb veel mooie herinneringen aan de Molukse gemeenschap in Nistelrode! In 1969 zijn m'n ouders naar de Kerkhoflaan verhuisd, ik was toen 9 jaar oud. Veel vrienden in 't Rijk en de Binsbergenlaan dus. Ook leuke verjaardagen bij met thuis gevierd. Ik ben na zoveel jaar veel namen vergeten, maar ik kan me nog goed herinneren Titti Toatubun (Croppy?), Hans Carken (of Cirken?), Agapitus Letsoin... Wat hebben we regelmatig de boel op stelten gezet in de vierde klas bij meester Swinkels! Ik heb vorige week pas ontdekt dat het boek "50 jaar Molukse Gemmeenschap in Nistelrode" bestaat, en ga alles doen om er een exemplaar van te pakken te krijgen. Mijn vader was overigens Michel Kuijpers, die werkte bij de gemeente. Hij is in augustus 1988 overleden.
Robert Kuijpers zei op 22 januari 2015 om 12:58
Mijn reactie van 22-01 om 12:56 : in 1969 was ik zeven jaar oud.
don jaftoran zei op 1 februari 2015 om 15:12
Alhoewel ik in 1952 in Kamp Villheide in Mill geboren ben en daarna met mijn ouders via Geleen in woonoord Loperweg in Echt terecht kwam hou ik eveneens goede herinneringen aan woonoord Donzel. Als ik daar was sliep ik bij Addi Toatubun of bij Gollie Renwarin. Ik kan me nog iets herinneren dat ik op een bruiloft in Donzel met de band van Frans Jejanan heb opgetreden. Ik was geloof ik een jaar of 9 en speelde op een blokfluit 2 nummers: Red River Rock en Mustafa. Indien iemand nog een foto ervan heeft dan zou ik er graag een copy er van willen.
Marilou Nillesen, namens BHIC bhic zei op 1 februari 2015 om 20:04
@Robert: Mooie herinneringen Robert, dank voor het delen hiervan! Toevallig trof ik deze aankondiging:

http://www.nobb.nl/bernheze/agenda-b/evenement/3245-50-jaar-molukse-gemeenschap-in-nistelrode

Wellicht dat dit ook interessant is voor jou?

@Don: Ik kan me voorstellen dat je op zoek bent naar foto's daarvan! Leuk ook dat je nog precies weet welke liedjes je hebt gespeeld. Wat herinner je nog van die bruiloft?
don jaftoran zei op 2 februari 2015 om 19:25
De bruiloft is me helemaal ontgaan, ik kan me daar niks meer van herinneren. Van het optreden zijn dan de 2 nummers me het meest bijgebleven maar ook dat ik op een stoel heb moeten staan zodat ik mijn blokfluit tegen de microfoon kan plaatsen.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 3 februari 2015 om 09:47
Ik kreeg al een aardig beeld van een jongetje op stoel :-) Bedankt voor je aanvulling!
bertje jacobs MILL zei op 9 september 2015 om 11:09
ik woon vlakbij de locatie waar de Molukkers toendertijd gehuisvest waren.ik heb een aantal foto,s die in het KAPELLETJE geschilderd waren [op de muren ] wie is geintereseerd in deze foto,s en wie weet de betekenis hier van.































Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 11 september 2015 om 15:43
Beste Bertje, je mag je foto's ook aan ons insturen (info@bhic.nl) dan kunnen we kijken of we ze bij dit verhaal kunnen plaatsen.
Lizzy Leftew zei op 12 december 2016 om 21:23
Mooie verhalen. Dank allemaal! Ik ben in Kamp Pietersberg in Westerbork geboren. Als 5de van gezin 7 kinderen met pap en mam.
Als baby verhuist naar kamp Donzel in Nistelrode. Op de kleuterschool daar bij juffrouw v.d. Horst mooie zorgeloze kleutertijd gehad. Op 8-jarige leeftijd verhuisd naar Van 't Rijk 20 t/m mijn 18de. Daarna uitgevlogen.....
Pauline L van Till zei op 19 april 2017 om 11:50
Wie weet iets over de 9 Molukkers die in 1944 uit een Japans kamp op Bougainville zijn ontsnapt? Het waren J.F. Anakotta, B. Jamlean, J.M. Latumaerissa, I.J. Pattipeilohy, J. Pattipeilohy, J. Patty, A. Pentury, J. Sairleia en G.K. Soplanit . Mogelijk zijn zij ook naar Nederland gekomen.
bertje jacobs valendries 15 5451 tk mill zei op 19 april 2017 om 12:42
uit het verhaal van de schrijver maak ik op dat verhuizing plaats vond naar cuijk en helmond ,doch de eerste locatie was mij inziens de gem, Mill .het kapelletje staat nog steeds op het voormalige M.O.P. complex maar is inmiddels in particulieren handen .info gemeente mill en st hubert
Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 19 april 2017 om 14:13
Ondertussen heeft Bertje (van het bericht van 9.9.2015 de foto's opgestuurd en deze heb ik bij zijn opmerking geplaatst. Hopelijk kan iemand Bertje helpen met de betekenis van deze tekeningen.
Paul zei op 23 augustus 2020 om 11:30
De foto's van Bertje Jacobs Mill:
Het zijn Hebreeuwse symbolen. Op de eerste tekening in de kapel staan de stenen tafelen met de 10 geboden, de wet, op de tweede het eeuwig brandend vuur, de ziel blijft voortbestaan, op de derde de esculaap, de geneeskunde,
op de vierde het jodendom, de davidster, op de vijfde de religie, de menora.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 24 augustus 2020 om 09:56
Bedankt voor je uitleg, Paul! Fijn dat dit nu duidelijk is geworden.
Albert
Albert zei op 24 augustus 2020 om 10:57
De berichten over de symbolen komen helaas te laat voor Bertje Jacobs, want die is overleden. Bertje Jacobs had gelijk over de plaats van het MOP complex en kwam inderdaad wonen in de omgeving waar het kampement heeft gestaan. Ik heb het kampement in de oorlog zien bouwen en was de eerste bewoner van het MOB complex, omdat ik daar in 1952 werd opgeroepen voor mijn eerste herhalingsoefening en mij daar moest melden per eerste reisgelegenheid na 07.00 uur. Ik woonde op minder dan 1 km afstand. Ik ben benieuwd of er nog Molukse bewoners op dit Forum reageren.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 24 augustus 2020 om 19:45
Ach, dat is verdrietig om te horen, Albert. Hopelijk zijn anderen ook geholpen met deze informatie.

Dank voor je persoonlijke aanvulling, samen met jou hoop ik dat er nog meer reacties komen, ook van Molukse bewoners. We wachten af!
Albert zei op 25 augustus 2020 om 10:36
Marilou, waarom verschijnt deze reactie niet op het actueel Forum. Ook kreeg ik geen melding van jouw reactie. Ik heb nog een foto van mijn vader met twee Molukse kinderen uit het kampement in Mill. Ik zou deze kunnen plaatsen of er op gereageerd wordt. De foto zal omstreeks 1950/55 genomen zijn. Bij het tikken herinner ik mij de naam van familie Watti.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 25 augustus 2020 om 16:43
Hoi Albert, we hebben hier achter de schermen al even contact over gehad hè? Als je de foto opstuurt van je vader met de Molukse kinderen, dan zetten we die er graag bij. Bedankt alvast!
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 27 augustus 2020 om 16:02
Inmiddels hebben we de foto binnen.

Albert schrijft daarbij: "Mijn vader met twee jongens van "zijn" kinderen uit het kampement in Mill. Voor mijn vader waren het " zijn Amboneesjes" met wie hij veel omgang had. Zij kwamen regelmatig bij hem op bezoek , omdat zij bij vertrek altijd weggingen met een snoepje uit de kruidenierswinkel. De namen van de jongens weet ik niet. De enige naam die ik zo direct herinner is familie Watti. Veel van de beweoners zijn later, toen het kampement vervangen werd door het MOB (mobilisatie complex) verhuisd naar andere plaatsen in het Land van Cuijk."
Heel bijzonder, Albert, dank voor het opsturen!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Henk Buijks
Henk Buijks Bhic
Lint
Doe mee en vertel jouw verhaal!