i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Uden
Tags:

Zweefvlieger als Uitkijkpost

vertelde op 29 augustus 2014 om 09:08 uur

Het begin van de bevrijding, september ’44: Britse vliegtuigen trekken zogenaamde gliders, zweefvliegtuigen, achter zich aan die in onze buurt landen. Ik was die zaterdag met Moeke in de bogerd aan het werk, toen toestellen vlak boven ons hoofd overtrokken.

Uitkijktoren van gliderframeEven later zagen we soldaten via de Zoggelsepad richting het dorp voorbij marcheren. Met mijn zus Truus bezocht ik de landingplaats, een cockpit stond naar boven geklapt, hier had een jeep gestaan. We liepen het lege toestel in en draaiden aan het stuurwiel, met staaldraden bewogen toen de vleugelkleppen.

De toestellen waren op de stoppelvelden neergestreken met hun landingswielen. De piloot had ook de keuzemogelijkheid om door het overhalen van een roodkleurige handel de kist te laten landen op glijders.

Het buurtschap begon meteen aan de ontmanteling. Mijn broers en kameraden zaagden een stuk buizenframe uit de romp dat op een onderstel van een kinderwagen naar huis werd gereden. Diny vertelde: ik nam Engelse boeken mee, later waren de soldaten daarin geïnteresseerd. Ik ruilde die met een Engels missaal, ik kon wel geen Engels maar wel de Latijnse tekst lezen.

Onderdelen zoals de cockpit, landingswielen, het stuurwiel, mica, bouten, triplex, staaldraad en zeildoek werden eraf gesloopt. Het triplex gebruikte vader voor stoelzittingen, deksels voor een naaidoos en koffers. Van een dikwandige pijp werd een elzenproppenschieter gemaakt. Het zeildoek dat om het buizenstel zat gewikkeld, werd gebruikt voor rolgordijnen in het werkhuis.

De veearts liet een caravan maken van het buizenstel van de cockpit, rubberbanden werden op vervoermiddelen geplaatst. Hierbij een afbeelding van de neergestreken  zweefvliegers op buurtschap Hoenderbosch vlakbij de windmolen van Toon van Heeswijk, waarvan nu helaas alleen nog de romp rest.

Thuis werd het groenkleurige, uitgezaagde frame overeind gezet. Daarna beklommen we de “toren” via de zigzag bevestigde schoorpijpen. Wanneer de brandsirene loeide, bestegen we in snel tempo het buizenstel, want waar rook is, is ook vuur. Bij vlagdagen plaatste Truus in de top een vlaggetje. Dat viel in het niet bij de vlag die Toon op de windmolenwiek plantte.

Vanaf de Uitkijkpost, zoals wij het noemden, bekeek ik op een heldere winteravond de omgeving van 10 meter hoogte en ontdekte een afwisselend wit en rood licht. Achteraf  was dat het ronddraaiend Philipsembleem op het Klokgebouw aan de Beukenlaan in Eindhoven. Het beeldmerk was aan de ene zijde wit en de andere zijde rood, in vogelvlucht 25 kilometer verderop.   

Dalende gliderOp 6 juni 1984 volgden we via de TV de 40-jarige herdenking aan de Normandische kust. Het greep ons zo aan, dat het dat jaar onze studiereis werd. We bezochten de kust en de oorlogsbegraafplaatsen. Er heerst daar een ongelooflijke stilte. Met bezoek aan St. Mére Église en het oorlogsmuseum. Onder het parachute-vormige dak stond een complete Glider, waar je ook in kon. Ik herkende daar vele onderdelen.

Uitzicht vanaf de torenWe woonden aan de rand van het dorp met verre uitzichten. Ik maakte foto’s zoals de seizoenswisselingen van de omliggende akkers en onze kersenboomgaard aan de voet van de toren die veel voor mij heeft betekend.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (16)

AD HERMENS zei op 29 augustus 2014 om 22:37 uur

Beste Rini,
Complimenten voor het goede verhaal. ik kan het verhaal nog wat aanvullen met belangrijke logestieke gegevens.Het vond plaats op zondag 17 september .De bewuste gliders behoorden tot de 82 ste USA Luchtlandingsdivisie. Het waren de beroemde Waco gliders. Het aantal betrof ongeveer 50 stuks. Ze waren bestemd voor de landingszone bij Overasselt,maar omdat een C-47 trekvliegtuig werd neergeschoten en de glider daar moest landen volgde de rest ook, zoals de voorschriften waren. Gelukkig konden allen toch nog hun bestemming vinden omdat het aan de Corridor gebeurde. Het moet toch een heel transport geweest zijn om dat toch nog groot frame op het kinderwagenonderstel te vervoeren!! Goed dat deze geschiedenis nu voor het nageslacht is vastgelegd.

Rini de Groot. zei op 29 augustus 2014 om 22:54 uur

Ad, bedankt voor de uitgebreide aanvulling.
Ik blijf erbij dat het op een zaterdag was,
maar iedereen beweerd dat het op een zondag was.

Rini de Groot. zei op 29 augustus 2014 om 23:29 uur

Bij bezoek aan de Arromanchese kust zagen we op de kade geschut van 25 ponders staan, waarop ik tegen mevrouw zei:
“Daarmee heb ik ook geschoten” ze keek mij raar aan.
Ja, tijdens mijn militaire dienst ,56- ,58 hadden we dáár in Oldenbroek mee geschoten.

Rini de Groot. zei op 30 augustus 2014 om 11:58 uur

Udensche Courant van october 1944 lees ik onder de kop: On the road, een van de korte stukjes.
Een journalist is niet verlegen en in alle onschuld hebben we ’n heerlijk tripje over de ,,little passage”gemaakt en ‘ns gaan neuzen bij de zweefvliegtuigen. Ze zijn aardig ingericht en de wand is van sterk linnen, groen gevergd en voorzien van de Amerikaanse kenmerken. Ze zijn van binnen uitgerust met allerlei navigatie instrumenten, als waterpassen, compassen etc. De vloer is bedekt met prachtig parketvloer, en je wordt ’n beetje afgunstig, als je ‘s avonds weer in je huis stapt, bedekt met ’n goedkoop vloerkleed.

Henk riepe zei op 31 augustus 2014 om 15:45 uur

De brug bij Nijmegen
Op zondag 17 september 1944 vlogen meer dan 1000 transporttoestellen en bijna 500 zweefvliegtuigen naar Nederland. De Amerikanen die neerkwamen in het Eindhoven-Nijmegen gebied ondervonden weinig tegenstand. De Britse troepen nabij Arnhem hadden het vanaf de landing zwaar te verduren. Een bataljon van de 82nd nabij Grave wist de brug aldaar binnen het uur te veroveren. Voor het donker werd is ook de route die Nijmegen binnen ging, door ook hier één van de bruggen in te nemen, veilig gesteld. De volgende morgen, 18 september, kwam een tegenaanval van Duitse troepen vanuit het Reichswald. Dit viel samen met de te verwachtten aanvoer van versterkingen voor de 82nd Airborne. Vanuit Engeland waren reeds 12.03 zwevers onderweg, al waren die laat vertrokken in verband met de slechte weersomstandigheden aldaar. De aanval door de Duitsers leverde hen de DZ voor de zwevers op. Generaal Gavin gaf opdracht om met alle middelen het gebied van Duitsers te ontdoen. Met slecht dertig minuten speling lukte het om de Duitsers terug te dringen. Maar de zwevers landden onder vuur. Ondanks dat, vielen er weinig slachtoffers. Waren de zwevers op tijd vertrokken, dan waren ze midden in het veroverde gebied neergekomen. Maar het hield ook in dat het nu te laat op de dag was om de bruggen bij Nijmegen, over de Waal, in het bezit te krijgen.

Henk riepe zei op 31 augustus 2014 om 15:47 uur

Hallo , bovenstaande een citaat uit het strijdbewijs van de 82 ste airborne divsie.
Lijkt mij duidelijk welke datum het betreft....

Fred Albers. zei op 19 september 2014 om 09:17 uur

Geachte heer de Groot,
Bedankt voor uw verhaal, leuk om te lezen.
De door ons ontworpen en gerealiseerde glider in Groesbeek
is op ‘Klein Amerika’ te bezichtigen en zeker een aanrader.
Vriendelijke groet,
Fred Albers.

Joop Thuring zei op 18 september 2019 om 19:21 uur

Rini, je hebt het goed gezien, goed onthouden en mooi beschreven. Het was inderdaad zaterdag 23 september 1944. Honderden USAAF WACO transportzweefvliegtuigen kwamen bij Bergeijk ons land binnen op weg naar Overasselt. Boven die molen werd een fraaie foto gemaakt die ik in januari 1945 onder ogen kreeg. Ongeveer een jaar geleden kon ik vaststellen aan de hand van die molen en een schoorsteenpijp dat in Bergeijk moet zijn geweest.
Overigens een bezoek aan 'Klein Amerika' in het kerkdorp Breedeweg onder Groesbeek is de moeite waard; na 75 jaar nog eens die atmosfeer opsnuiven.

Rini de Groot. zei op 19 september 2019 om 22:11 uur

Bedankt Joop, 'voor inderdaad op zaterdag.'
Ik word telkens gecorrigeerd door personen jonger dan ik met:
"Er werd op zaterdag niet gevlogen.'!

Henk Riepe zei op 22 september 2019 om 12:56 uur

Joop Thuring, Rini de Groot, ik probeer níemand te verbeteren, ik probeer het alleen te snappen, bij alle stukken die ik kan vinden, en kan lezen blijft er toch een duidelijk verschil in data.
Zondag 17 september of zaterdag 23 september is een wezenlijk en niet logisch verschil.
Kan iemand hier opheldering in geven, en liefst met evt. bewijsvoering.....

Henk Riepe zei op 24 september 2019 om 21:26 uur

Citaat van Rien Wols;


De grote verliezen kwamen echter de volgende dag, op 23 september, toen er maar liefst vier Amerikaanse C-47’s neerstortten. Die maakten onderdeel uit van een grote vloot die het 325 Glider Infantry Regiment (GIR) van de 82e US Airborne Division overvloog naar Landing Zone / Drop Zone O bij Overasselt. Die vloot bestond uit 408 C-47 Skytrains die evenzoveel Waco-zweefvliegtuigen trokken.

De eerste was er een met registratienummer 41-18633 van 313TCG/49Sq., gevlogen door piloot 1st Lt. W.L. Bullock (TCG staat voor Troup Carrier Group). Boven de omgeving Veghel werd de C-47 getroffen door Duits luchtafweervuur, waarna Bullock met ingetrokken landingsgestel een buiklanding maakte in een weiland op buurtschap Kooldert, langs de Knokerdweg te Uden. De getrokken glider had zichzelf tijdig ontkoppeld. Bullock en zijn vijf medebemanningsleden overleefden de noodlanding en konden zich snel bij de geallieerde troepen in Uden voegen.

Rond 15.45 uur stortte ten oosten van Uden een C-47A van 61TCG/14Sq. neer, gevlogen door Capt. J.W. Hagey.Het vliegtuig met registratienummer 43-15609 was ‘Meggie McGee’ gedoopt. Het Duitse luchtafweergeschut raakte het toestel onder de cockpit, waar brand uitbrak. De vijf bemanningsleden konden tijdig springen. Daarbij kwam de navigator 1st Lt. K.J. Zollinger om, doordat zijn parachute onvoldoende of te laat open ging. Hij werd begraven op de tijdelijke Amerikaanse begraafplaats van de 101st Airborne Division te Wolfswinkel, Son, later overgebracht naar de Amerikaanse begraafplaats Margraten en vandaar weer herbegraven op een kerkhof in de V.S. De overlevenden kwamen neer in de buurt van een Britse tank en werden naar Uden begeleid. De getrokken glider was meteen losgekoppeld, toen zijn trekker geraakt werd.

Twintig minuten later crashte er opnieuw een Skytrain, dit keer met registratienummer 42-23935 van 316TCG/45Sq. met 2nd Lt. R.G. Urquart aan het stuur. Die was gewond geraakt door het Duitse vuur, maar slaagde er toch in om met zijn drie bemanningsleden het toestel, dat in brand was geschoten, tijdig te verlaten. De kist stortte neer op buurtschap Kooldert te Uden, langs en deels op de oever van het riviertje de Leijgraaf. Drie van de vier konden zich bij de geallieerde troepen voegen, maar de radiotelegrafist Sgt. L. Miller landde aan zijn parachute in nog door Duitsers beheerst gebied op de Kraanmeer onder Erp en werd krijgsgevangen genomen.

En nog weer tien minuten later, om 16.15 uur, kwam bij de Boekelsedijk in Volkel LtCol. J.F. Lumsden van 313TCG/49Sq. met zijn C-47 ‘Persist Charlie’, registratienummer 42-93597 naar beneden. Ook dit vliegtuig was boven de omgeving Veghel getroffen door Duits luchtafweervuur en ontkoppelde snel de glider. Onder hoogspanningskabels te Volkel doorvliegend maakte Lumsden een noodlanding aan de Boekelsedijk bij het huis van de familie Van Schijndel. De vijf bemanningsleden kwamen er heelhuids vanaf en konden zich al snel bij de geallieerde troepen in Uden voegen. De Duitse troepen waren kort daarvoor uit Volkel verdreven.

In totaal zijn er 26 WACO-zweefvliegtuigen geweest die een noodlanding dan wel een voortijdig landing hebben gemaakt op Udens grondgebied. Dat was ofwel vanwege schade aan het toestel zelf of aan de trekkende C-47 Skytrain óf het gebeurde dat men in de veronderstelling verkeerde dat men al in het landingsgebied was gearriveerd en dus voortijdig loskoppelden.

Dat we inmiddels zoveel details weten over deze crashes, is vooral te danken aan het vele speurwerk dat Antoon Verbakel verricht heeft.

In de veronderstelling dat verdere bevoorrading door parachute droppings werdt gedaan, heb ik dus een verkeerde aanname gemaakt, mijn excuses aan alle betrokkenen en in het bijzonder de heer R. De Groot

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 25 september 2019 om 20:14 uur

Beste Henk, bedankt voor je berichtje. Onze site is juist bedoeld om van elkaar te leren, soms tot andere inzichten te komen. En dat gaat nooit lukken als niemand zijn zienswijze uit de doeken doet. Dus dank voor al je reacties, alleen op die manier blijven we met elkaar in gesprek, en leren we van elkaar.

Rini de Groot. zei op 25 september 2019 om 20:46 uur

Joop, ik was destijds op de hoogte gebracht en heb zondag op Klein Amerika de Glider bezocht. Prachtig tot in details in de cockpit het bedieningspaneel met 5 gaten de plaats voor de diverse meters. Ik heb een foto van het bedoelde paneel (Ad Hermens) met de meters. Je kunt zelfs op de stoel achter de stuurknuppel plaats nemen, die in 1944 hadden een ¾ stuurwiel.
Ik zag de schoorpijpen terug waarover wij in de Uitkijkpost naar boven en neer klommen. Zelfs het Staartwiel ontbreekt niet. Heb mooie opnamen gemaakt. Misschien voor een volgend verhaal. Mooi stuk 'Vakwerk' van: Staalbouw Mook!

Rini de Groot. zei op 25 september 2019 om 21:54 uur

Historisch foto met de Gliders aan de voet van de Windmolen van Den Hoenderbosch maar heeft vanaf 1955 nog alleen de Romp maar hoelang nog? Overal worden windmolens gerestaureerd. Gemeente Uden loopt harder weg met de Standerdmolen van Jetten dat heeft natuurlijk met Mondriaan te maken en dat brengt meer op!

Rini de Groot. zei op 26 september 2019 om 10:03 uur

Het ooggetuige verslag van m,n oudere broer een negentig jarige:
‘Ik stond erbij nadat er al geland waren daarbij vroeg een soldaat om plaats
te maken voor de volgende landing.’ Ook hij bevestigd de landing op zaterdag.

Joop Thuring zei op 26 september 2019 om 15:55 uur

Rini, nu je toch in deze materie aan het verdiepen bent en zelfs mijn advies hebt opgevolgd, kan ik je nog wijzen op primaire literatuur, weliswaar in de Engelse taal: a) Airborne Operations in WW II, European Theater door Dr. John C. Warren en b) onze eigen Brabantse auteur: Karel Margry in: Operation Market Garden, Then and Now. Op de KMA in Breda en specifieke musea zoals in Best en Groesbeek kunnen ze daar beslist verder helpen. Ook bij Documentatie Groep Volkel heeft men in de loop der jaren veel gegevens hierover verzameld.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: