skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Karin de Mol
Karin de Mol RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Karin de Mol
Karin de Mol RA Tilburg

Kinderjaren 1945-1953

Mijn verhaal gaat over onze kindertijd in Berghem van 1940 tot 1953. Zo nu en dan denk ik daar nog aan terug. Deze was bijzonder. Ik ben geboren op 2 mei 1935 in Berghem. Een prachtig dorp met toen nog een eigen bestuur.

Diverse burgemeesters hebben dit mooie dorp mogen besturen. Wij als kinderen hebben ondanks oorlog en gemis van speelactiviteiten een mooie jeugd gehad.

Ook wij waren al hangjongeren. De ene keer zaten we op het erf van de boerderij tegenover ons (nu afgebroken en nieuwbouw), de andere keer voor onze woning of dan weer bij de bakker. We  waren meestal met zes of zeven kinderen.

In het Heieind, nu Zevenbergseweg, waren veel kinderen. Iedereen kende elkaar en hulp werd geboden wanneer het nodig was. De burgemeester, pastoor, dokter en notaris waren de notabelen van het dorp. Voor een tandarts moest je nog naar Oss. Tandartsbezoek was minimaal. Ook hier heeft grote omslag plaats gevonden. Vele liepen met een half of rot gebit. Dat zie je nu niet meer.

De spannendste tijd was wel de periode van 1940-1945. Wij als kinderen hebben de zorgen die onze ouders hadden niet direct gevoeld. We hadden ons eten en drinken, zaten bij elkaar en haalde soms kattekwaad uit. Eens hebben we een zus van mij verstopt onder het gras. We lieten haar vreemde geluiden maken en riepen de buurman en vertelde hem dat er een vreemd dier onder het gras lag. Hij er op af met een vork en wilde het dier te lijf. Wij schreeuwde niet doen, niet doen. Hij droop af, wij lachen.

Zo ook bij de touwslager die naast ons woonde. Deze maakte touw voor de boeren om hun paarden op te tuigen. Het touw werd er door ons wel eens afgehaald voor springtouw of gewoon om iets vast te binden. Met mijn moeder liepen we ruim 8 km heen en 8 km terug om naar een speeltuin te gaan aan de Rijksweg in de Reek bij Schaijk. Voor tien cent mochten we daar dan een poosje in een schommel of op de wip en glijbaan. Mijn moeder had dan een fiets bij zich waar dan weer de één of de ander op mocht zitten.

Met Pasen gingen we naar Oma en Opa op de Koolwijk, paaseieren eten. We liepen dan met een hele familie, ooms, tantes, neven en nichten. Gezellig vonden we dat. Ook dit was een uurtje lopen. Na de kerkdienst op zondag gingen diverse mannen naar het café. Dronken liepen ze naar huis. Eens riepen we naar zo'n dronkaard “geef ons een gulden''. "Een steen in je nek kun je krijgen", was het antwoord. Dit ging allemaal in het dialect. Als het kermis was stonden er twee danstenten, hier gingen de jongelui dansen. Wij gluurde door het zeil.

Wat ook bijzonder was eind jaren veertig, dat ik met vijf neven in dezelfde klas zat van de school. Vele ooms en tantes woonde in hetzelfde dorp. Ieder had wel familie wonen in zijn buurt. Nu woont men door het hele land. Soms een zus of broer in de Randstad, dan weer ergens in Oost Brabant. De lagere school had ons niet veel te bieden. Je kon nauwelijks lezen en schrijven als je van school ging, eind jaren veertig. Enkelen gingen naar de Mulo in Oss. Jongens- en meisjesscholen had men in die tijd.

We hebben wat kolen geraapt tijdens de oorlogstijd. Ook bramen plukken en krootjes rapen (dennenappels) dit allemaal om het 's winters warm te hebben. De meesten hadden een eigen moestuintje, wij ook. Berghem was voor 99,9% Rooms Katholiek. Nu was er een politieman Parlefliet en een spoorwegbewaker Luchtmeijer en zijn vrouw die elders naar de kerk gingen. Heintje Luchtmeijer hield onze moestuin op orde. Hij lapte ook de klompen en schoenen als we die hadden.  

Parlefliet was een prima man. Mijn moeder had een fiets die gevorderd werd. Ze ging naar Parlefliet en binnen een uur stond de fiets bij ons weer voor de deur. We hebben ook Engelsen ingekwartierd gehad. Zij namen de voorkamers in gebruik. Maar ook tijdens de bezetting controle van mensen die dachten dat wij iets te verbergen hadden: vlag, radio of onderduikers. Duizenden kisten munitie, vaten met benzine waren geplaatst in onze straten. Berghem was in september 1944 al bevrijd. Soldaten die echter bij Arnhem aan het front lagen, kwamen voor rust een poosje achter het front gelegerd. Hier hadden wij profijt van. Koekjes en chocolade vielen ons ten deel. 

Natuurlijk waren we ook wel eens bang, vooral als je in de schuilkelder zat. Dan ging je fantaseren dat de Duitsers er aankwamen. Maar ook de duizenden bommenwerpers deden angstig aan. De ramen moesten lichtdicht gesloten zijn, 's avonds ging er een schot voor. De militairen hadden langs de weg schuilputten gemaakt. Ook daar hebben we wel eens in gezeten. Maar de zorgen die de ouders hadden ging ons voorbij.

We hadden een prima jeugd, die niet te vergelijken is met de huidige levensstandaard van de jeugd. Zakgeld kenden we niet. Radio, tv, auto waren er niet. Een paard en wagen, de fiets en zelf lopen waren onze vervoersmiddelen. Toch was het goed zo. Onze jeugd was niet slecht. Mogelijk heeft u aanvulling of een eigen belevenis uit deze jaren. Schrijf het op voor het nageslacht.

Reacties (22)

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 6 oktober 2014 om 19:23
Wat bied je ons een mooi inkijkje in je jeugd, Jo. En wat een prima advies in je laatste regels: aanvullingen en herinneringen zijn zeker welkom! Maar ik hoop dat heel wat mensen ook je advies opvolgen om hun verhaal voor het nageslacht vast te leggen. Jouw verhaal biedt in ieder geval meer dan genoeg inspiratie!
Rini de Groot. zei op 6 oktober 2014 om 21:11
Je hebt het prachtig beschreven, Jo ! ik was 2 jaar jonger en met dezelfde ervaringen.
Wij zijn vanuit Uden ook eenmaal naar die speeltuin geweest, Den Tol Velp?
Sommige kinderen reden met een Expeditiewagen mee.
Jo van der Sloot zei op 7 oktober 2014 om 11:05
Ter aanvulling.
In Berghem hadden, hebben? Veel bewoners een bijnaam of hun naam werd voor de helft uitgesproken. Een paar kan ik mij er nog van herinneren uit onze kindertijd
De Bim-Bimbergen, De Knip-Knipping de Boei-Boeijen. In Berghem hielden ze niet van praten maar van doen. Dus kort maar krachtig.

Bijnamen die veel gebruikt werden: De Mol, Den Brouwer ( van der Wiel) De Mus ( van Deutekom) , De Schierp, De Pop, de Tjouw, De Kat, enz.

Waar de bijnamen vandaan kwamen weet ik niet. Of er nu nog bijnamen gegeven worden is onduidelijk. Het zal wel uit de tijd zijn. Toen in de jaren 50 een nieuwe politie commandant in Berghem kwam wonen hoorde een van de kinderen een kind uit de klas zeggen “Daar komt een hele klucht mussen aan” Maar het nieuwe klasgenoot zag geen mus. “Ik zie geen mussen” Dat was de familie van Deutekom.

Wat ook nog in het geheugen staat is de watersnoodramp van zondag 1 februari 1953. Men had het die zondagmorgen niet direct door dat het zo'n grote ramp was. Het begon pas echt goed tot de mensen te komen dinsdags.
Rini de Groot zei op 7 oktober 2014 om 11:47
Jo, ik merk dat je mooie woorden op 'papier' kunt zetten.
Want ook bij mij is het zo gebeurd ik had zeker niet gedacht aan de nu 134 verhalen te komen en heb nog zeker twintig titels klaar liggen.
Maak een opsomming met de bij- en echte namen die bij je opkomen, doe er dagen over vooral op je gemak.
Het hoeven voor iedereen geen scheldnamen te zijn.
Wanneer ons Moeke de Engels Des Heren en het Rozenhoedje op snelheid voorbad wisten we het niet te vertalen.
Jo van der Sloot zei op 7 oktober 2014 om 19:53
Ter verduidelijking ( Rini) . Verhalen na 1955 worden moeilijker voor mij Ik ben met mijn 19 jaar uit Berghem vertrokken. Eerst militaire dienst en later in de gezondheidszorg. Dus mijn jaren in Berghem waren kort maar krachtig. Ik voel me nog steeds 'ene Bergse' . Na mijn militaire dienst heb ik 4 jaar rondgezworven in de Ambonezen Woonoorden ( kampen) in het Zuiden van Nederland. Wij hebben 12 jaar in Den Dolder gemeente Zeist, Provincie Utrecht gewoond en nu al meer dan twee en veertig jaar in Epe, Gelderland. 90 km ten Noorden van Berghem. Natuurlijk zijn we veel in Berghem op bezoek geweest bij familie. Nu minder want de familie wordt steeds kleiner.
Margot America
Margot America bhic zei op 9 oktober 2014 om 13:06
Mooi verhaal over je jeugd Jo! Ik ben zo vrij geweest jouw verhaal op te nemen in onze digitale nieuwsbrief van het BHIC. Als je deze nieuwsbrief zelf nog niet ontvangt, kun je je hiervoor gratis inschrijven via www.bhic.nl/nieuwsbrief
Als je 'm niet meer wilt ontvangen, kun je je trouwens heel gemakkelijk weer uitschrijven. Kijk maar even :-)
Cor Keijzers zei op 26 juli 2015 om 16:33
ik ken verschillende bijnamen en weet van sommige waar ze vandaan komen
Jo van der Sloot zei op 26 juli 2015 om 18:31
Dat is prachtig Cor, vertel je verhaal maar.
groetjes
Cor Keijzers zei op 26 juli 2015 om 20:12
eerst de bijnamen die waren vaak nodig om de juiste mensen aan te duiden
bv. den kolenhond er waren in Berghem 3 kolenboeren met de naam den brok.
wie was nou wie ,mijn grootvader kil den brok ging vroeger met zijn broer marinus kolen venten met de hondenkar tegelijk venten ze ook haring , wat een combinatie dus de een heette den kolenhond en de andere de kolenfik . en de overgebleven den Brok was gewoon Bertus den brok, trouwens een neef.
De naam de koperen komt niet van koperslager wat velen denken,
Lenna die met Tinus van Oorsouw getrouwd was had de bijnaam de kopere
Haar vader ging met paard en wagen goederen rondbrengen voor de coperatie
die naam werd verkort tot kopere.die heb ik van Lenna de kopere zelf gehoord,hoe ze eigenlijk met haar achternaam heette weet ik niet
Rini de Groot. zei op 26 juli 2015 om 22:46
Cor, een prachtige uitleg over de genoemde en gevormde bijnamen.
Over de achtergrond van een bijnaam zou een verhaal te schrijven zijn.
Mijn vader werd in de volksmond ‘Seuniere’ genoemd, terwijl Reinier zijn voornaam was.
De verklaring die ik kreeg was dat vroeger de letter, R als S uitgesproken werd.
Zo ook het woord, Retraitehuis in Uden, als ‘Setraitehuis’ uitgesproken werd.
Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 28 juli 2015 om 11:39
Werd jij vroeger ook Sini genoemd, Rini?
Cor Keijzers zei op 27 februari 2016 om 00:06
Nog een bijnaam en de geschiedenis die er aan vast zit.
Aart de Brok genoemd Aart Slek.
Aart werkte vroeger op de gasfabriek in Oss ,Door verhitting van kolen werd er gas en cokes gemaakt , maar tussen de cokes zaten steenslakken en die moest Aart verwijderen zo kwam hij aan de naam slak.
Jo van der Sloot zei op 27 februari 2016 om 16:33
Wat toepasselijk Cor. Heel goed dat deze informatie bewaard wordt.

bedankt Jo
Cor Keijzers zei op 27 februari 2016 om 18:38
Volgens mij was de speeltuin in velp en heette de kleine elft , het kan zijn dat ik me vergis, daar is nu een ABC restaurant volgens mij.
Het hei eind was van ons uitgezien vanaf loonbedrijf Rijselenberg tot het huukske bij het pakhuis van de boerenbond. ik ben geboren en opgegroeid in de Bergse hei aan de zevenbergseweg
Cor Keijzers zei op 24 april 2016 om 21:44
Nog enkele bijnamen en de geschiedenis die er aan vast zit.
den Dominee (Boeijen) woonde in het huis van de dominee die hier met de reformatie woonde , er woonde en wonen veel boeijens in Berghem.
Zo kon men de Boeijens uit elkaar houden.
De wever (van den Hatert) Ergens in 17- 1800 was ene van den Hatert weduwman en trouwde met een spinster hij ging toen weven wat zijn vrouw spinde zodoende die bijnaam. ik heb in de 100 bijnamen van mensen in Berghem en ben bezig om de geschiedenis er achter te zoeken.
Helly van de Wetering-Albers zei op 31 mei 2016 om 14:35
Naar aanleiding van de reactie van Cor Keijzers over de bijnaam de Kopere van Tinus van Oorsouw en Lenna het volgende. Lenna heette met haar achternaam Bimbergen. Tinus en Lenna zijn mijn opa en oma. Ze hadden inderdaad de bijnaam vanwege de coöperatie, maar voor zover ik weet was mijn opa degene die voor de coöperatie werkte.
Helly van de Wetering-Albers zei op 31 mei 2016 om 15:12
Voor bijnamen in Berghem zie http://www.bergswoordenboek.nl/Actueel.html. Bij het bericht van overlijden van Hein Hoeks staat een link naar een brief die hij heeft geschreven waarin heel veel bijnamen uit Berghem worden genoemd.
Cor Keijzers zei op 31 mei 2016 om 18:58
Hij schreef die brief aan Luis Boeijen oftewel aan Luis van Brordus Boeijen deze emigreerde in de jaren 50 van de vorige eeuw, hij is nog verschillende keren in Berghem geweest en sprak dan in het Bergs zonder Engelse tongval.
Dat kwam volgens hem omdat hij ene Bergse was en dat kon je net als fietsen niet verleren
Jo van der Sloot zei op 31 mei 2016 om 21:23
Fantastisch, http:/www.bergswoordenboek.nl/Actueel.html . vele namen herken ik uit mijn kindertijd. Een pracht gedicht op de bijnamen. Zo zie je maar weer hoe prachtig bergsetool is
Mirjam van Rooijen zei op 13 april 2020 om 19:13
Prachtige verhalen. Ik zoek naar namen op foto's, die Jo van Lier (1935) vergaard heeft op zoek naar zijn familie, m.n. van zijn moeder Adriana den Brok. Zijn vader was Petrus Johannes van Lier. Zijn moeder overleed toen hij 5 was. Zijn stiefmoeder was Maria Johanna van Herpen. Jo van Lier had in zijn verzameling bij zijn overlijden veel onbenoemde foto's. Ik heb ze op de facebookpagina van de Beeldbank van Berghem gezet, maar krijg helaas geen reacties. Ook niet als ik de Beeldbank direct benader. Misschien kan iemand de foto's eens bekijken, bij het item van 23 maart.
https://www.facebook.com/beeldbank.berghem.5?epa=SEARCH_BOX
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 16 april 2020 om 09:31
Hoi Mirjam, bedankt voor je berichtje en dat klinkt een interessante zoektocht! Jammer dat je nog geen reacties hebt gekregen. Je mag je foto's ook naar info@bhic.nl sturen, dan plaatsen we een aparte oproep op onze site. Kijk maar of je dat wil.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Doe mee en vertel jouw verhaal!