skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper Bhic

Archiefstukken

Nieuwsgierig geworden naar wat je allemaal in de archieven kunt vinden? Dat snappen wij maar al te goed. Hier vind je verwijzingen naar de archiefstukken die aan bod zijn gekomen in de podcast.

Aflevering 7: Gegroet Eerwaarde

Vondst van de Maand

De vondst van Margot laat ons aan tafel schuiven bij meneer pastoor want zij toont ons verschillende smakelijke menukaarten, vol met pasteitjes met regôut en blinde vinken. Lees hier meer:

Aan tafel met meneer pastoor - BHIC

BrabantinBeelden

Bizar gezicht eigenlijk, ouders die knielen voor hun jonge zoon. Maar die is net tot priester gewijd en dat levert opmerkelijke foto's op. Je vindt ze hier.

Stem uit het Verleden

Het is een anonieme briefschrijver die in de Graafsche Courant van 3 november 1934 de pastoor aanschrijft en zegt: “Ik krijg soms den indruk dat U bang is, dat door alles ’t gezag en de R.K. Staatspartij zal lijden.”  Lees zelf mee in de krant.

Op het podium

Historicus en programmamaker René Bastiaanse weet alles over het rijke, Roomse leven en zet op levendige manier uiteen hoe belangrijk deze man in de Brabantse gemeenschap was. In augustus 2022 promoveert Bastiaanse op het onderwerp Katholieke huwelijksmoraal.

Old case, cold case

Van huis uit is hij timmerman, deze Johan van Isterdaal, totdat pastoor Van Zinniq Bergmann hem meeneemt naar de nieuwe kerk in de Noordhoek in Tilburg. Dan neemt hij de taak van koster op zich; maar wat is zijn rol bij de moord op Marietje Kessels? De koster is veelvuldig terug te vinden in het procesdossier van schilder Mutsaers maar je kunt ook meer over hem lezen in onze oude kranten.

Inzien procesdossier C. Mutsaers betreft de moord op Marietje Kessels

Blik uit het BHIC

Hoe je pastoors ook in deze tijd nog op letterlijk iedere hoek van de straat tegenkomt, vertelt Anton meer.

De krantenberichten over de Tweede-Kamerverkiezingen van 1922 komen uit juni 1922 uit het Dagblad van Noord-Brabant. Lees meer in De katholieke vrouw stemt lijst 50.

Aflevering 6: Van huis en haard vervreemd

Vondst van de Maand

Margot laat ons een bijzondere plattegrond zien; die van onze oud-archivaris Louis Pirenne; zelf zoon van een Belgische vluchteling

BrabantinBeelden

Een heel bijzondere film neemt ons terugneemt naar begin vorige eeuw; naar Vluchtoord in Uden.

Stem uit het Verleden

De Vlaamse Mathilde Vermeeren is gevlucht tijdens de Eerste Wereldoorlog en zoekt nu haar echtgenoot. Meneer Belleman biedt hulp. Jikke Schepers en Floris Molenaar van de Koningstheateracademie brengen ze weer tot leven.

 

Op het podium

Joost Rosendaal is historicus en weet alles over de Bataafse Republiek. Hij laat ons kennismaken met Eindhovenaar Jan van Hooff die vanwege zijn mening naar Frankrijk vlucht

Old case, cold case

Met beperkte middelen probeert de politie in Tilburg te achterhalen wie de 11-jarige Marietje Kessels heeft vermoord en hoe haar lichaam is verplaatst. Daarvoor wordt de hulp ingeroepen van een 12-jarig meisje, het dochtertje van een van de werkmannen van vader Kessels. 

Inzien procesdossier C. Mutsaers betreft de moord op Marietje Kessels

Blik uit het BHIC

Anton laat zijn licht schijnen over onder andere Jean-Sixte d’Antras en pastoor Tiercelin.

Benieuwd naar meer verhalen over Franse vluchtelingen? Lees dan het verhaal over pastoor Pétel en de broers Beaulaincourt. 

 

Aflevering 5: Hoe waor ut vruuger - over tradities

Vondst van de Maand

Margot ontdekt de laatste strohalm in ons archief, je leest er hier meer over: Laatste strohalm - BHIC

BrabantinBeelden

Net als je je afvraagt ‘wat ís dit nu weer?’ licht Mathilde het toe: het onvervalste geluid van een rommelpot. Dat komt uit een stukje film van Filmclub Haarens Journaal Meer over het rommelpotten, te zien op BrabantinBeelden.

Uit de krant

En de krantenberichtjes komen uit de Udensche Courant van 15-4-1922.

Stem uit het Verleden

Geen verjaardag zonder passend gedicht: de familie Hanewinckel kan niet zonder. Jikke Schepers, student aan de Koningstheateracademie in Den Bosch, geeft mevrouw Alida Hanewinckel een stem.

Op het podium

Ineke Strouken is meer dan dertig jaar directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland en weet alles over tradities. Want hoe zit dat bijvoorbeeld met het Brabantse worstenbroodje?

Old case, cold case

het stukje hout met bloedsporen

 

Technisch politieonderzoek staat in 1900 nog in de kinderschoenen; hoe ziet het recherchewerk van de Tilburgse politie eruit? En is de 65-jarige inspecteur Caarls hiervoor de aangewezen persoon?

Via onze site kun je nu het hoger beroep tegen verdachte G. Mutsaers online inzien in het archief van het Gerechtshof in 's-Hertogenbosch.

Inzien procesdossier C. Mutsaers betreft de moord op Marietje Kessels

Blik uit het BHIC

Anton laat zijn licht schijnen over de bijzondere traditie tafelen. Lees meer via het artikel uit het Parool.

Voor wie meer wil weten over het tafelen in Berlicum in 1933 leest hier verder.

 

Aflevering 4: Vrouwen die hun mannetje staan

Vondst van de Maand

Margot neemt je mee naar een angstaanjagende plek in Haps waar zojuist een moord is gepleegd...

BrabantinBeelden

Mathilde vertelt over de vrolijke dames van de Jansen de Wit. Wil je hier meer over lezen, check dan ook zeker dit verhaal: Meisjes van de Sok 

 

Stem uit het Verleden

Ze rookt, ze jaagt en ze draagt broeken. Pieter Jacob Costerus komt als vrijwilliger bij het Jagercorps der Utrechtse studenten door Udenhout en verbaast zich hoorbaar over deze Maria Susanna Johanna, baronesse van Dopff.

De brief wordt voorgedragen door Floris Molenaar, student Koningstheateracademie in 's-Hertogenbosch.

Op het podium

Onze hoofdgast is schrijfster Vrouwkje Tuinman; zij schreef het boek Tijdelijk Verblijf. In dit verhaal staat moeder Dora centraal wiens drie zoontjes kort na elkaar overlijden. Vrouwkje deed hiervoor archiefonderzoek bij het BHIC.

Old case, cold case: Marietje Kessels

Er zijn inmiddels twee verdachten aangehouden maar Marietje is nog altijd niet gevonden. Dit keer volgen we de zoektocht tot aan het ontzielde lichaam van het meisje. Gebruikte archiefstuk:

23.286 Strafvonnissen Breda (23.286) 

Mutsaers, Casparus Augustinus: doodslag 

Blik uit het BHIC

Anton laat zijn licht schijnen over bijzondere vrouwen:

Het album amicorum Van der Does is hier te vinden

Over vrouwelijke alba: Sophie Reinders, De mug en de kaars. Vriendenboekjes van adellijke vrouwen 1575-1640 (Utrecht en Nijmegen 2017).

Voor wie het album van Clara van Beers wil bekijken: helaas kunnen scans van het album van Clara van Beers niet in de juiste volgorde worden doorgebladerd. De albumbladeren zijn wel los (dus niet in de context van het boekje) te bekijken via Europeana of de website van de Koninklijke Bibliotheek.

De krant van 100 jaar geleden

De advertenties vind je terug in de Graafsche Courant van 11-3-1922.

Bonus romantiek

Vier maal treedt Alfred Haighton begin vorige eeuw in het huwelijk, waarvan drie maal met een vrouw met één been. Wie is deze curieuze man die de dubieuze titel 'financier van het fascisme’ draagt, en die zo jachtig op zoek gaat naar eenbenige bruiden?

Lees: ja, ik wil een eenbenige bruid

 

Aflevering 3: Ik bemin U!

 

Vondst van de Maand

“Dan liever de lucht in!” zouden de befaamde laatste woorden van Jan van Speijk zijn geweest voordat hij zijn boot liet exploderen. Of dat klopt, valt zeer te betwijfelen: feit is wel dat er na deze gebeurtenis fysiek weinig van hem is overgebleven. Margot praat ons bij over deze bijzondere tekening.

 

Brabant in Beelden

Mathilde praat over de families De Kort en Bertens die een wereldrecord bruiloft-houden vestigen. Lees en kijk hier.

 

Stem uit het verleden

 

De brief bevat alle ingrediënten voor een mooie afscheidsbrief: prachtig dichtgelakt met een rood zegel, een onberispelijk handschrift en vol venijn in de staart. Het gaat om het schrijven van C.H. de Kock aan haar waarde Vriend Roomer. Lees hier mee.

 

Op het podium

 

Mark Traa is beheerder van Liefde van toen en duikt in de wereld van contactadvertenties. En vertelt meer over de man met een voorliefde voor eenbenige vrouwen.

Lees: ja, ik wil liefst een eenbenige bruid.

 

Old case, cold case

 

familie Kessels met links vader Mathieu, met Philomena links daarvan met kindje op de arm. Marietje helemaal rechts

Uit welke familie komt Marietje Kessels? Is het belangrijk dat haar vader directeur is van een gerenommeerde fabriek? En waarom duikt de pastoor telkens op cruciale plekken en tijden op? Christian en Marilou banen zich een weg tussen de dossierstukken, op zoek naar het ware verhaal. Hieronder de plattegrond, met achter de schutting de tekst 'plaats waar het gillen is gehoord'.

Inzien procesdossier C. Mutsaers betreft de moord op Marietje Kessels

Blik uit het BHIC


Het verhaal over Peter van Middegael en Anna van Brempt is ontleend aan:
Mechelien Spierings, 'Mr. Peter van Middegael: de romantische levensschets van een rentmeester van Herlaar', Brabants Heem 30 (1978) 32-35
Spierings baseerde haar verhaal met name op de schepenprotocollen van Veghel (nr. 27) en Sint-Michielsgestel (nr. 45)

doopinschrijving Elselina Versfelt

De doopinschrijving van Maria Elselina Johanna Versfelt in Lith is hier (scan 62) te vinden. Over haar staat een mooi verhaal op onze website.

Als bonus staat op de verhalenpagina nog een nieuw verhaal over een schaking uit 1608

Aflevering 2: Gezondheid!

 

Vondst van de Maand

Terwijl in de oorlog alles op de bon is, treft de politie van Vught in november 1944 grote hoeveelheden boter, suiker en kaas aan in huize Zionsburg te Vught: het onderkomen van de familie Marggraff. Achtergelaten door de Duitsers, stelt de familie. En dan zijn er nog bijna 480 oude munten van de Marggraffs, waar komen die nu weer vandaan? Margot legt uit.

De brief is gevonden in het archief van Gemeentepolitie Vught (toegangsnr. 5109, inv.nr. 628).

 

Stem uit het Verleden

Ze is jong, vriendelijk en welbespraakt. Maar het leven van Christina Bergman, Stien voor bekenden, verandert binnen een paar jaar in een nachtmerrie. Iris Schröder leest een fragment uit haar dagboek voor, Noah Oelderik haar bidprentje.

De voorgelezen brief is te vinden in het archief Collectie Vught en Cromvoirt (toegangsnr. 5231). Daarin zitten diverse mooie archiefstukken van en over Christina:

 

BrabantinBeelden

Mathilde vertelt over een film van een TBC-screening in Boekel. Lees verder >

 

Op het podium

Als koopman Reinier van Arkel in 1439 overlijdt, wordt met zijn erfenis de basis gelegd voor een instelling voor zes 'sinnelosen' in Den Bosch. Rut Stokman, zelf bijna een halve eeuw werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg, vertelt alles over het oudste psychiatrische ziekenhuis van Nederland.

Lees hier meer over Reinier van Arkel en lees ook het verhaal over verkeersregelaar Piet die in het verhaal van Rut ter sprake komt.

 

Old case, cold case: Marietje Kessels

Christian en Marilou duiken in de archieven om te zien wat zij vertellen over deze tragische moordzaak. Dit keer openen ze het archief van advocaat Frans Pels Rijcken op zoek naar antwoord op de vraag: wie is Marietje Kessels? Maar ook heeft collega Emiel de iconische foto van Marietje van kleur voorzien.

In de bonus bij deze aflevering vertelt Emiel hoe hij dat heeft aangepakt. Wij zijn heel benieuwd wat jij van het inkleuren van de foto van Marietje Kessel vindt. Voegt het iets toe of kun je het beter laten?

Laat van je horen >

Inzien archief van advocaat Frans Pels Rijcken

 

Blik uit het BHIC

Anton laat zijn scherpe blik gaan over... scherpe blikken.

Het levensverhaal van dominee Schouten van Sprankhuizen kun je hier in uitgebreidere vorm nalezen. Voor wie meer wil weten over de gevaren van staaroperaties in het verleden is de podcast Wie doofde het licht in Bachs ogen  een aanrader.

 

 

Aflevering 1: De donkere kant van Brabant

 

Vondst van de Maand

Margot praat je bij over doodsbriefjes en wat daarin staat vermeld. En die dokter Wiegersma, die kun je kennen uit het bekende boek van Antoon Coolen, Dorp aan de Rivier.

 

BrabantinBeelden

Mathilde vertelt over de foto's van twee heel verschillende dames. Lees verder >

 

Op het podium

Onze hoofdgast is universitair docent Jan Julia Zurné die onderzoek doet naar criminaliteit tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zo probeert ze onder meer de vraag te beantwoorden hoe het komt dat mensen in oorlogstijd makkelijker lijken te vervallen in criminaliteit.

 

Stem uit het Verleden

Die komt dit keer uit het archief van advocaat Frans Pels Rijcken. Het is een brief van August Mutsaers, hoofdverdachte van de moord op Marietje Kessels, die hij schrijft aan de koster, en waarin hij stelt dat deze schuld moet bekennen. De brief wordt voorgedragen door Floris Molenaar, student Koningstheateracademie in 's-Hertogenbosch.

In de bonus bij deze aflevering stellen Floris en zijn medestudenten zich aan je voor.

 

Old case, cold case: Marietje Kessels

Ook voor de serie over Marietje Kessels maken Christian en Marilou gebruik van dit archief. Zij duiken in de archieven om te zien wat die vertellen over deze tragische moordzaak. En vinden onder andere deze plattegrond van de precieze route die Marietje liep tussen haar huis en de kerk, waar ze voor het laatst werd gezien:

 

Blik uit het BHIC

Anton laat zijn licht schijnen over vreemde sterfgevallen van onder andere graaf van Schlippenbach. Wil je daar meer over weten, dan kun je hier terecht: 'Een oorlogsman van dezen tijd en beminnaar der sexe': De autobiografie van Casimir, graaf von Schlippenbach (1682-1755), in 2007 vertaald (de generaal schreef in het Frans) en uitgegeven door Hans Vogel en Marjan Smits.

Wil je zelf eens op onderzoek uit? Klik dan hier en dan zie je het overzicht van onze boevenbronnen. Daar je bijvoorbeeld het Geheim Register van Ontslagen Gevangenen of kun je kijken of je boeven hebt in je familie.