skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marte Stoffers
Marte Stoffers Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marte Stoffers
Marte Stoffers Bhic

De middenstand verdween in hoog tempo uit Hooge Zwaluwe

Met de sluiting in 2003 van het kruidenierswinkeltje van Naantje Vermeulen (geboren Knoop, getrouwd met Dirk Vermeulen), in de volksmond meer bekend als “t winkeltje van Naantje”, verdween het laatste stukje middenstandsgeschiedenis uit Hooge Zwaluwe.

Hooge Zwaluwe in 1920 (bron: Regionaal Archief Tilburg)
Hooge Zwaluwe in 1920 (bron: Regionaal Archief Tilburg)

Het vertrek van Naantje, het winkeltje bestond al in 1912, betekende het slot van een al jaren sluipend proces van het vertrek van uiteindelijk de complete middenstand van het ooit op zich zelf staande dorp. Na de sluiting van het zo bekende winkeltje verdween de volledige inventaris daarvan naar het museum van de Erfgoedvereniging Heerlijkheid Hooge- en Lage Zwaluwe (eerder bekend onder de naam Heemkundekring Willem Snickerieme). Dat museum was gevestigd in het statige gemeentehuis uit 1865 van de vroegere gemeente Hooge- en Lage Zwaluwe. Een gemeente, die per 1 januari 1997 werd opgeslokt tijdens een gemeentelijke herindeling en ging behoren bij de gemeente Drimmelen.

Naantje in deuropening van haar winkel
Naantje in deuropening van haar winkel

In dat voormalige gemeentehuis was de winkelinventaris, de toonbank en alles wat bij zo’n winkeltje hoorde, te bewonderen en trok voornamelijk tijdens de landelijke jaarlijkse monumentendag veel bekijks. Een lang leven was deze laatste rustplaats van het winkeltje niet beschoren. De gemeente Drimmelen besloot tot verkoop van het vroegere gemeentehuis en een deel van de inventaris werd opgeslagen in een depot van de heemkundekring.

Het voormalige gemeentehuis
Het voormalige gemeentehuis

Tijdens de negentiger jaren van de vorige eeuw was er nog volop bedrijvigheid in het ooit zo levendige dorp. Voor de dagelijkse boodschappen was er keuze genoeg. Men kon onder andere terecht bij de plaatselijke warme bakker Ad Knoop die wegens gebrek aan een opvolger zijn nering moest sluiten.

Bakker Ad Knoops (© Paul de Schipper)
Bakker Ad Knoop (© Paul de Schipper)

Eerder sloot slagerij Jan Kanters na 25 jaar zijn deuren en was zijn collega Van Heusden hem al voorgegaan. Willy Vos van de gelijknamige bloemisterij ging de VUT in, het PTT-postkantoor vertrok, een cafetaria aan de Spoorstraat verdween en ook de Sparwinkel van Rie Dudok kon het niet langer bolwerken tegen de concurrentie van de winkels en supermarkten in het naburige Made en Lage Zwaluwe. Volhouders waren nog een woninginrichter, een bar en een filiaal van de Rabobank, dat meer gesloten was dan open. Deze laatsten sloten uiteindelijk nog voor de eeuwwisseling de deuren en was het voorzieningenniveau tot een nulpunt gedaald, op een enkele antiek- en curiosawinkel na.

De oorzaak van dit alles kan worden gezocht in het vertrek van de oudere inwoners. De door hen verlaten woningen werden bevolkt door jonge gezinnen die de wekelijkse boodschappen per auto elders haalden. Verder werd het provinciale beleid gehekeld, dat groei van kleine dorpen belemmerde en deze ‘dorps’ wilden houden. Conclusie van het toenmalige gemeentebestuur: “Een dorp, dat je klein houdt, sterft af". “Het is een slaapdorp geworden”, was dan ook de mening van de autochtone en achtergebleven inwoners ondanks een bezienswaardige oude hervormde kerk en een gerestaureerde molen.

De Hervormde kerk (foto: BHIC / Frans van de Pol, 2017)
De Hervormde kerk (foto: BHIC / Frans van de Pol, 2017)

Naantje Vermeulen, hoewel zij al een paar jaartjes tot de groep AOW-ers behoorde, was een taaie en een onverwoestbare met haar kleine kruidenierswinkel aan de Raadhuisstraat 31, waar naast de op de toonbank staande weegschaal nog met potlood en papier werd gerekend. Maar naarmate de tijd vorderde werd het winkeltje alleen gezien als een ‘vangnet’ voor de vergeten boodschappen: daar kon men na sluitingstijd nog terecht. Uiteindelijk ging dit winkeltje als laatste middenstander ook verloren en ging het dorp, met amper 1600 zielen, al slapende een winkelloos tijdperk tegemoet.

In de winkel van Naan Vermeulen
In de winkel van Naan Vermeulen

Wat restte was het buurthuis De Zonzeel. Tien jaar later opende een dagwinkel, juist bestemd voor kleine woonkernen, de deuren en de katholieke kerk werd omgedoopt tot restaurant. Maar sinds januari 2024 is de dagwinkel gesloten (zie aanvulling van Eel onder dit verhaal).

Bronnen

Erfgoedvereniging Heerlijkheid Hooge- en Lage Zwaluwe
De Stem 1996, auteur Paul de Schipper
BN/DeStem 2003, auteur Jan van Vliet

Reacties (12)

M.B.G. Veeke zei op 27 juli 2020 om 16:22
Zowel Naantje als de bakker heette alletwee Knoop zonder S.
M.B.G. Veeke van der zei op 27 juli 2020 om 16:25
en de foto is gespiegeld geplaatst en de NH. kerk kan niet op de foto staan want op de achtergrond is het huis van de familie Lagarde te zien en verderop de Hornhilsedijk.
Paul Huismans
Paul Huismans bhic zei op 28 juli 2020 om 06:51
Dank voor de correcties. De naam Knoops is intussen gewijzigd in Knoop. Naar de foto doet de schrijver nader onderzoek. Wordt vervolgd.
Crista Nelemans zei op 5 maart 2021 om 22:03
de NH. kerk staat ook niet op de foto. als je goed kijkt is het een lantarenpaal ;-)
Tonny Slager zei op 22 april 2023 om 16:32
Moet Van Heusden geen Van Heusen zijn?
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 24 april 2023 om 08:35
Oh, dat durf ik niet te zeggen, Tonny, maar jij kent deze collega dus als Van Heusen? Mogelijk kunnen mensen uit Hooge Zwaluwe ons verder helpen?
Jan van Vliet
Jan van Vliet zei op 24 april 2023 om 09:01
Over Van Heusden: zie bron dag- en nieuwsblad De Stem van 23 juni 1996, auteur Paul de Schipper.
Vrgr. Jan van Vliet.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 24 april 2023 om 13:53
Duidelijk Jan, bedankt voor deze aanvulling!
John van opdorp zei op 14 september 2023 om 13:08
Jan , Dit is de Schoolstraat in Langeweg , gespiegeld.
Eel zei op 19 januari 2024 om 20:17
Helaas is er een aanvulling nodig: sinds jan 2024 is de dagwinkel gesloten.
M.B.G. van der Veeke zei op 20 januari 2024 om 11:44
Inderdaad de Schoolstraat te Langeweg (gespiegeld) en niet Hooge Zwaluwe
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 21 januari 2024 om 15:31
Met dank voor de aanvullingen, de tekst is aangepast met de sluiting van de dagwinkel. Is er wat betreft de Schoolstraat ook een correctie nodig, M.B.G. van der Veeke? Het was mij zo snel niet duidelijk wat precies maar dat hoor ik dan graag!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Geef mij een andere som.