i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Nuland
Tags:

De Polderkerk (c.1300-1857)

vertelde op 15 maart 2009 om 14:10 uur

Over de parochiekerk van Nuland, toegewijd aan Sint-Jans’ Onthoofding, zijn twee verhalen te vertellen. Het ene is een vrome legende over de stichting en het andere gaat uit van de nuchtere feiten. Eerst de legende.

Er was eens een rijke schipper die op zee in een hevige storm terecht kwam. Al gauw werd het duidelijk dat al zijn zeemanschap niet zou kunnen verhinderen dat zijn schip met man en muis zou vergaan. Ten einde raad zonk hij op de knieën en begon te bidden. Hij beloofde een kerk te bouwen op de plaats waar schip en bemanning behouden aan land zouden komen.

De storm hield aan, het schip verging niet. Het werd door de wind de Maas opgeblazen. Ten slotte kwam er een plek in zicht waar het anker veilig kon worden uitgegooid. Deze plaats noemde de schipper Nuland (Nieuw land). Hij hield zich aan zijn belofte en liet er een kerk bouwen.

Eeuwenlang droeg de torenspits ter herinnering aan de stichting een schip in plaats van een kruis. Het anker op het Prins Bernhardplein en de smeedijzeren scheepjes langs de verschillende invalswegen en bij de Polderkerk houden de herinnering aan deze legende levend.

Dan de feiten:

de Nulandse kerk is gebouwd op een dekzandrug. Deze lag in de dertiende eeuw kennelijk hoog genoeg om niet om de haverklap te overstromen. Blijkbaar kwam het eerste kerkje tot stand na de bedijking van de Maas, tussen 1275 en 1300. Het stond aan de zuidelijke rand van de Polder van der Eygen, dichtbij de overgang naar de hogere zandgronden. Vandaar waarschijnlijk de benaming “polderkerk”. Natuurlijk was deze locatie, op de grens van hoog en laag en van zand en klei, ook gunstig om er een dorp te stichten.

In de late middeleeuwen moet het kerkje zijn vervangen door het gebouw dat in de negentiende eeuw omschreven werd als “schoon, ruim en luchtig” en door dr.C.R.Hermans, die er als jongeman langs kwam wandelen, als “een sieraad voor de omgeving”. Jammer genoeg kregen de kerk en haar directe omgeving steeds vaker te kampen met het water van de Beerse Maas.

Maar liefst zesmaal moest de kerkvloer worden opgehoogd. De lijken van overleden Nulanders moesten soms wekenlang in de toren wachten op een begrafenis in of rondom de kerk, omdat alles onder water stond. Uiteindelijk oordeelde men de situatie niet langer houdbaar. Hoewel burgemeester Van Hagens zich hier fel tegen verzette -  hij was zich duidelijk bewust van de schoonheid van dit culturele erfgoed  -   begin men in 1857 met de sloop van de kerk.

De nieuwe parochiekerk is enkele honderden meters zuidelijker gebouwd. Het enige wat nog aan de oude Polderkerk herinnert, zijn de contouren in de grond, die na een periode van opgravingen sinds 2006 weer zichtbaar zijn gemaakt.

Aanvulling van de redactie

Paul Haerkens stuurde ons een luchtopname van de Polderkerk, die hij maakte met behulp van zijn drone.

Foto: © Paul Haerkens

 

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (16)

Andre Huismans zei op 5 mei 2012 om 18:23 uur

zijn er duidelijkeren afbeeldingen van de polderkerk of vergelijkbare kerk gebouwen

Marilou Nillesen bhic zei op 6 mei 2012 om 09:55 uur

@Andre: We hebben ze niet kunnen traceren maar ik leg je vraag voor aan Heemkundewerkgroep Nuwelant. Mogelijk komen we zo verder.

a.bezoen zei op 15 september 2015 om 16:46 uur

Ik heb een fraaie en duidelijke gewassen pentekening van de Polderkerk met de aanpalende panden, van 13x20cm met de tekst "Nuwland 1732", vermoedelijk door een reizende kunstenaar die schetsen voor boekillustraties maakte. De tekening komt uit oud Frans bezit en heeft een wat lossere toets dan de meeste Nederlandse topografische tekenaars als Pronk en De Beijer.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 16 september 2015 om 21:03 uur

Bedankt voor je reactie A. Bezoen, zou je een foto van deze pentekening aan ons kunnen mailen om bij dit artikel te plaatsen en ook Andre Huismans hiermee te helpen? info@bhic.nl

a.bezoen zei op 17 september 2015 om 10:15 uur

Dat is goed. Helaas staat er niets op de achterkant. In de Franse collectie was de schets aan de etser L.F. van Nieuwland toegeschreven, wat op verkeerde interpretatie van het onderschrift zal berusten. Als iemand een plausibel vermoeden heeft over de maker zou ik een reactie zeer waarderen. bezoen@gmail.com

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 17 september 2015 om 12:27 uur

Ondertussen hebben we een scan van de pentekening ontvangen; bedankt Meneer Bezoen !

<a href="http://www.bhic.nl/media/document/file/nuwland-1-1732-125x19.5cm.jpg" target="_blank"><img src="http://www.bhic.nl/media/document/file/nuwland-1-1732-125x19.5cm.jpg?tags-1.18.0" title="pentekening polderkerk Nuland" width="400"></a><br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br><br> <br> <br><br> <br> <br> <br> <br> <br>

Adrie van Griensven zei op 26 september 2015 om 13:38 uur

Ik heb het sterke vermoeden dat die fraaie tekening is vervaardigd door Abraham de Haen (1707-1748). Op grond van dat ragfijne pennetje, die bloemkoolvormige kruinen van zijn bomen en de manier van wassen. De Haen was een goede vriend van Pronk; ze reisden vaak samen. De maar 41 jaar geworden De Haen was ook dichter: in 1751 verscheen postuum zijn Herderszangen en mengeldichten. Er bestaat allerlei literatuur over zijn poëzie en over zijn leven.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 30 september 2015 om 12:01 uur

Ik denk dat dhr. Bezoen hier heel blij mee zal zijn. Ik zal hem ook nog even een mailtje sturen hierover. Bedankt Adrie!

A. Bezoen zei op 30 september 2015 om 13:58 uur

Ja, hartelijk dank voor de suggestie, ook De Haen's mooie tekening van Den Bosch lijkt van dezelfde hand. Probleem is wel dat De Haen in 1732 het hele jaar met Pronk en Schoemaker van het Gooi naar Kleef reisde en via Overijssel naar Drenthe en Friesland. Brabant heeft hij zover mij bekend alleen in 1739 bezocht.

Adrie van Griensven zei op 1 oktober 2015 om 21:39 uur

Die reisdata, dat klopt inderdaad afgaand op hetgeen wij van hem weten. Misschien is er destijds met het kadreren een kleine misinterpretatie geweest van het jaartal genoemd in het onderschrift. Twee en negen lijken immers op elkaar.

Jim ten Broeke zei op 6 oktober 2015 om 13:49 uur

Hallo allemaal,
Ik heb een vraag: is er een gedicht of tekst die gaat over de Polderkerk of de stichting van Nuland? Wij wonen sinds kort op 1a tegenover de polderkerk en wij willen een tekst in de keuken op de keuken achterwand die slaat op de Polderkerk of Nuland. Ik heb al gezocht maar kan niets vinden.

Ik hoor graag van jullie.

Groet,

Jim, Gabrielle, Robin & Pascalle ten Broeke

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 6 oktober 2015 om 15:03 uur

Wat een toepasselijk idee! Leuk hoor. Je zou nog eens hier kunnen kijken:

http://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/nuland-in-vogelvlucht

Of misschien vind je het wel leuk om te lezen wat de Commissaris van de Koningin Mr. A.E.J. baron Van Voorst tot Voorst van Nuland vond ("Ik nam van mijn bezoek aan Nuland een goede impressie mede" bijvoorbeeld? Het handschrift is van de Commissaris zelf...) Bekijk dan deze url:

http://www.bhic.nl/media/document/file/nuland.cdk1895.pdf

Jim zei op 6 oktober 2015 om 16:45 uur

Ik heb inmiddels al veel gelezen over de geschiedenis. Echter nog geen typisch Nulands gedicht of spreuk of tekst gevonden. Dus mocht je nog iets vinden, laat het mij weten. Hierbij een voorbeeld hoe het wordt:
https://www.google.nl/search?q=keuken+achterwand+tekst&rls=com.microsoft:en-US:IE-Address&rlz=1I7VRHB_enNL645&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ved=0CDgQsARqFQoTCOir5-WJrsgCFYu4Ggodp3QN7g&biw=1366&bih=673#imgrc=JsSpY-LoqE7EAM%3A

Groet,
Jim

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 7 oktober 2015 om 10:37 uur

O wauw, dat ziet er inderdaad prachtig uit Jim. Maar ik denk dat de mensen van de heemkundekring Nuland je misschien nog wel beter kunnen helpen. Je kunt contact opnemen via http://www.nuwelant.nl

Succes ermee!

Jeanine van den Oetelaar zei op 15 mei 2017 om 22:27 uur

Hoi allemaal
erg interessant, de info over Nuland
we zijn bezig met de Tieners van Toen met een revue, en zullen gebruik maken van jullie prachtige info. Bedankt

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 16 mei 2017 om 09:34 uur

Wat leuk Jeanine, dat jullie een revue aan het maken zijn. Ik neem dan aan o.a. over Nuland? Wij zijn wel erg benieuwd naar de foto's tzt.
Succes en lees vooral nog veel meer verhalen op onze website.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 24 februari 2010 om 10:49 uur

De watersnood van 1880 in Nuland

vertelde op 22 februari 2009 om 14:44 uur

Duuvelsklökske

vertelde op 2 november 2009 om 10:11 uur

De Sint-Lambertuskerk