i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Heesch
Tags:

De kerkbrand van 1961

vertelde op 12 oktober 2009 om 13:27 uur

Heesch heeft opvallend genoeg geen beeldbepalende dorpskerk met toren. De Petrus-Emmauskerk uit 1968 heeft maar een bescheiden torentje. Ongeveer op dezelfde plaats stond van 1868 tot 1962 echter een forse neogothische kerk, van de Roermondse architect Charles Weber.

Een catastrofale brand in 1961 en twintigste-eeuwse minachting voor de neogothiek leidden tot de sloop. Wat is er toen allemaal gebeurd?

Op vrijdag 30 juni 1961 is het warm weer. Om half 4 ’s middags zijn bouwvakkers van Aannemersbedrijf Muller bezig met herstelwerkzaamheden aan het Angelustorentje, 22 meter boven de grond. In de kerk leidt kapelaan Burghouts een gebedsdienst voor 100 bejaarden.

Plotseling een kreet van één van de arbeiders: brand in de dakgoot! Was de oorzaak een sigarettenpeuk? Of een stukje glas dat dankzij de felle zon werkte als een brandglas? Men is er nooit achter gekomen.

Onmiddellijk wordt groot alarm geslagen. Terwijl de brandweerkorpsen uit de omliggende gemeenten onderweg zijn, verlaten de bejaarden de kerk, met de schrik in hun hart, maar zonder paniek. Kapelaan Burghouts brengt enkele kostbaarheden in veiligheid.

Op de rijksweg, die pal langs de kerk loopt, ontstaat een verkeerschaos. Honderden mensen staan te kijken. Onder de toeschouwers is pastoor Van Uden, die naar Berghem was gereden om te gaan biechthoren. Bij aankomst daar werd hij ingelicht over de ramp, waarna hij meteen was teruggereden. Allen moeten machteloos toezien hoe het kerkdak uitbrandt.

Ook de brandweerlieden kunnen er weinig aan doen, want er staat niet genoeg druk op het water om zo hoog te kunnen blussen. Even na vijf uur komt met luid gekraak en in een regen van vonken de torenspits naar beneden. Bisschop Bekkers, die inmiddels ook is gearriveerd, is er getuige van.

Uiteindelijk brandden alleen de torenspits en het kerkdak uit. De rest van het gebouw bleef overeind. Het is zeer de vraag of na een dergelijke brand tegenwoordig een kerk van die kwaliteit ook zou zijn gesloopt, maar dat is wat er daarna in Heesch gebeurde: in 1962 wordt de toren met behulp van dynamiet opgeblazen. Terwijl de toren begon om te vallen, sloegen de klokken in hun val nog één keer. Wim Kuijpers was daarbij en noemt het een kippevelmoment: om nooit meer te vergeten.

Er zijn  van de brand (amateur)filmbeelden gemaakt:

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (29)

Wim Kuijpers zei op 3 mei 2010 om 08:26 uur

De foto's van de brand komen niet door op de site de reden weet ik niet maar dit was 3 mei 2010 om 8:45 uur ik vind het z.g. filmbeelden van de foto's niet zo aanterkkelijk als wanneer je de foto's gewoon zou tonen.
mijn e-mail adres is nu anders dan voorheen.

Rien Wols bhic zei op 3 mei 2010 om 09:56 uur

Dag Wim,
We hebben de foto's vervangen door een film van de brand.

Wilhelm Ploegmakers, oud Heeschenaar zei op 27 mei 2010 om 18:40 uur

Ik zag de kerkbrand op internet. Ik was op het moment dat de kerk in brand stond in het zwembad te Uden. Daar hoorden wij van de brand en zagen een rookpluim. Zo hard wij konden fietsen reden wij naar Heesch. In Heesch aangekomen zagen wij de torenspits van de kerktoren vallen. Wij stonden bij tegenover jullie bij Jan van de Kamp. Het vallen van de spits heb ook ik ook nog zo in beeld. Later was is ook bij het opblazen. de toren maakte een knik en viel languit richting Kerkstraat.
Ook het laatste luiden is ons bijgebleven. Wij kwamen elke zondag bij tante Cisca (Smits) als we uit de
kerk kwamen. Ik was 11 jaar oud.

Mariët Bruggeman bhic zei op 28 mei 2010 om 09:56 uur

Bedankt, Wilhelm, voor je persoonlijke verhaal over de brand in de Kerk in Heesch. We houden ons zeker aanbevolen voor meer van dit soort anekdotes. Als je wil mag je ze plaatsen op onze website bij 'stuur verhaal/foto's in'.
Nogmaals bedankt en met vriendelijke groeten,

wlpmkuijpers@ziggo.nl zei op 30 mei 2010 om 20:25 uur

Wim Kuijpers heb vanaf 28 mei 2010 de film van de kerkbrand en opblazen van de toren voor iedereen beschikbaar gemaakt (dat wil zeggen zonder registratie) voor <a href="http://www.famkuijpers.info/Video/Player/TabId/130/VideoId/88/Kerk-Heesch-Brand-1961-Opblazen-Toren-1962.aspx" target="_blank">het zien van deze film</a>.

Mariët Bruggeman bhic zei op 31 mei 2010 om 14:19 uur

Dank je wel, Wim, voor het doorgeven van je linkje naar jullie website. Zo kunnen onze bezoekers ook dit filmje, aangevuld met foto's, bekijken.

Wilhelm Ploegmakers zei op 25 april 2011 om 21:57 uur

Nog iets over de kerk.

Als ik het mij goed herinner is er een keer met een motor over een kabel gereden naar de kerktoren. Ook liep er een man over de kabel naar boven die een hele lange evenwichtsstok had. Zijn daar foto's van bekend? Die kabel was gespannen vanaf de hoek achterin op he kerkhof of mischien wel vanaf het oude voetbalveld.

Annemarie van Geloven bhic zei op 3 mei 2011 om 10:15 uur

Een heel herkenbaar beeld uit de jaren '50-'60, motorstunten. In de fotocollectie van BHIC zitten geen foto's van dit spannende gebeuren in Heesch. Gezien de brand moet dit evenement voor 1961 hebben plaatsgevonden. Mogelijk is in de plaatselijke pers aandacht aan besteed. In Heesch verscheen de Sirene, die u bij het Stadsarchief <a href="http://www.stadsarchiefoss.nl/Default.aspx?so=a" target="_blank">Oss</a> kunt inzien.
Ook verscheen er de <a href="http://145.11.60.17/Exe/ZyNET.exe?Client=regionaalarchief&amp;Init=1&amp;ZyAction=ZyActionLtarget=" _blank="_blank">Gelderlander</a>, die u online kunt raadplegen.

herman smits, oud inwoner Heesch (broekhoek) zei op 24 augustus 2011 om 23:46 uur

aan deze kerk kleven voor mij veel herinneringen maar in 1961 was ik het ouderlijke huis al uit toen het afbranden.Ik ben in deze kerk gedoopt deed er de eerste communie en vormsel en op zondag moest je er heen na afloop naar cafe van Piet Kuijpers biljarten.Voor vele was deze kerk een monument jammer dat het zo afliep.

Henk Buijks bhic zei op 25 augustus 2011 om 10:59 uur

Inderdaad jammer, Herman! De waardering voor neogotische kerken was toen veel geringer dan tegenwoordig. Als de kerk 40 jaar later net zover was afgebrand als toen (dus alleen de torenspits en het dak), zou er vrijwel zeker aan wederopbouw zijn gedacht. Na de brand van de Petruskerk in hartje Oisterwijk enkele jaren terug besloot men ook niet te slopen. Die kerk staat er nu weer helemaal gaaf bij.

En om terug te komen op Heesch: dat dorp mist nu een duidelijke blikvanger en jij een dierbare plek met veel herinneringen.

Dank voor je reactie!

Maria Smits (Janus van Errekes) zei op 7 november 2011 om 22:43 uur

De kerkbrand zie ik nog zo voor me.Ik zat in de 4e klas van de lagere school en toen deze uit was zag ik in het Vijfeikenstraatje de enorme rookwolken.Ik wist eigenlijk niet meer hoe ik naar huis moest komen doordat er ontzettend veel kijkers waren.Doordat ik ging huilen heeft mij iemand naar huis gebracht.
Het opblazen van de kerktoren was op een zaterdagmorgen.Wij mochten in de school tegenover de kerk binnen achter de ramen naar het opblazen kijken.

Henk Buijks bhic zei op 8 november 2011 om 10:37 uur

@Maria Smits, die brand maakte echt indruk op je en je hebt dat goed beschreven! Blijkbaar stond het Vijfeikenstraatje helemaal vol kijkers. Werd dat straatje toen niet Schoolstraat genoemd?
En tijdens het opblazen van de kerktoren zaten jullie dus niet in jullie H.Hartschool, maar in de oude jongensschool?

Maria Smits Broekhoek zei op 8 november 2011 om 23:10 uur

Beste Henk
Dat het Vijfeikenstraatje eerst Schoolstraat heette weet ik niet meer.
Wat betreft het opblazen van de kerktoren was inderdaad de oude jongensschool t.o.v. de kerk.
Jammer dat in Heesch veel oud verloren is gegaan, het dorps is niet meer !

Desy van Sinderen zei op 9 februari 2012 om 11:09 uur

@Henk,
Ja het Vijfeikenstraatje heette vroeger Schoolstraat

Henk Buijks bhic zei op 9 februari 2012 om 12:07 uur

@Maria en @Desy, bedankt voor jullie reacties! Dus eigenlijk hadden ze 't Vijfeiken gerust officieel Schoolstraat(je) mogen noemen. De oude naam ''t Vijfeiken' beklijft ook wel via de naamgeving van de sporthal.

Hannie van Uden- van Grunsven zei op 19 maart 2012 om 21:46 uur

Mijn vader Piet was op dat moment de koster van de kerk en in Uden aan het kersen plukken. Zo snel mogelijk is hij naar huis gekomen om &quot;zijn&quot; kerk te helpen blussen, hijw as immers ook bij de brandweer.
De melding kwam bij ons op de brandweertelefoon in de gang binnen en ik moest de sirene laten gaan en ben direct daarna naar de tuin gegaan en zag enige rook bij het kleine torentje boven het middenschip. Snel breidde de rook zich uit. Met mijn vader ben ik 's avonds nog in de kerk geweest en er lag hier en daar verbrand hout van de balken in de banken en bij de communiebank.
Iedereen was totaal verslagen na de brand, zeker ook ons pap. Jammer dat hij niet is opgebouwd, de schade was te herstellen geweest. Ik heb vele mooie momenten meegemaakt, wij mochten immers altijd helpen.
Hannie van Piet de koster.

Henk Buijks bhic zei op 20 maart 2012 om 09:33 uur

@Hannie, mooi, jouw ooggetuigenverslag waarin 'en passant' Udens kersenverleden aan bod kwam! Vroeg me wel af hoe jij die sirene kon activeren. Ging dat vanuit jullie huis?
Verder heb je gelijk wat betreft de gemiste kans om de kerk te restaureren. In de jaren '60 was er weinig of geen waardering voor de neogotiek. Voor Heesch betekende de afbraak van deze kerk louter verlies, niet alleen omdat het een mooie kerk was, maar ook omdat het dorp zijn voornaamste blikvanger kwijtraakte.

Rini de Groot. zei op 18 januari 2013 om 11:35 uur

De avond van de brand, de kerk in Heesh,kan ik mij nog goed voorstellen.
Ik hoorde het op de radio en was er door geraakt en niet te geloven.
Ik heb toen een willekeurig telefoon nummer in Heesh gedraaid, ik kreeg de bevestiging.
Het kon toch niet waar zijn, enige jaren eerder, 1959, de kerk van Son.
Ik vond jullie verhaal, over de brand, op de site nav. een verslag dat ik wil gaan schrijven.
Een verhaal van het moment tijdens mijn bezoek aan de afgebrande kerk, op de zondag erna, een stukje geschiedenis voor Heesh.

Henk Buijks bhic zei op 18 januari 2013 om 11:59 uur

@Rini, wij, en zeker de Heeschenaars onder ons, wachten in spanning jouw verhaal af....

Rini de Groot Uden zei op 24 januari 2013 om 21:33 uur

Toevallig, ik kwam juist uit de Kersenbogerd toen ik het nieuws hoorde. Zoals beloofd, ben ik meteen met het verhaal begonnen en is 21 januari geplaatst onder de titel: Ontmoeting met een globetrotter. De inhoud nav. het bezoek als”Ramptoerist”
De tekst over de brandmelding, het bracht mij weer op een nieuw verhaal, handelend over de alarmering bij een brand in Uden .

Henk Geurts
Henk Geurts zei op 17 september 2014 om 19:37 uur

Precies op de dag van de kerkbrand waren wij op schoolreis naar Harderwijk. Ik zat bij de broeders op de nieuwe witte school in de derde klas bij juffrouw Van den Dungen. Toen we op weg naar huis gingen hoorden we van een zenuwachtige kapelaan die met ons mee was dat onze kerk in brand stond. Dit was voor ons een onvoorstelbaar bericht. Toen we 's avonds in weer Heesch aankwamen zagen we alleen nog maar een nog smeulende kerk zonder dak en zonder spits. Ik heb nog ergens foto's liggen van de afgebrande kerk die wij boven vanaf onze Witte Molen gemaakt hebben.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 17 september 2014 om 21:36 uur

Bedankt Henk voor je levendige verhaal over deze gebeurtenis. Wat moet het een triest gezicht geweest zijn toen jullie 's-avonds weer thuiskwamen.
Zoals tijdens onze chat van hedenavond afgesproken zien we de foto's graag tegemoet :). Alvast bedankt daarvoor.

Peter v.d. heijden zei op 7 augustus 2015 om 12:13 uur

Graag zou ik aan de hand van bouwkundige tekeningen en foto's de kerk die in 1961 afgebrand is in een 3D model op de Computer namaken. Wie kan mij hiermee helpen

Carlo zei op 3 december 2016 om 13:57 uur

Dit was niet in 61? Dit was eerder toch?

Jacques Neutelings zei op 16 april 2019 om 12:47 uur

Ik stond met mijn moeder en zuster Dionysio op het kleuterschoolplein toen de brandweer langskwam. Even later sloeg de zuster haar hand voor haar gezicht en riep uit: het is de kerk!
Die middag heeft mijn moeder mij en mijn zusjes naar het zwembad in Uden gebracht om ons af te leiden. Ik herinner me de zondag daarop een indrukwekkende openluchtmis op het kerkplein bij de puinhopen. En toen de toren werd opgeblazen gingen we kijken en lagen er overal dode duiven, waar ik als kleuter heel verdrietig van werd.

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 april 2019 om 11:29 uur

Hoi Carlo, excuses voor de vertraagde reactie! Maar het is echt 1961, kijk maar eens mee in de historische krantenbank Delpher. Daar vind je diverse artikelen over de brand:

https://www.delpher.nl/nl/kranten/results?query=brand+kerk+heesch&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=2%7C20e_eeuw%7C1960-1969%7C1961%7C&page=1&sortfield=datedesc&coll=ddd

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 april 2019 om 11:33 uur

Jacques, bedankt voor het delen van je herinnering. Ik kan me de ontsteltenis van de zuster inbeelden! En wat bijzonder dat je moeder jullie zo wist af te leiden.

Maar zo'n beeld van die dode duiven; ik kan me voorstellen dat die voor een kleuter heel verdrietig zijn (voor volwassenen trouwens ook). Wel mooi dat je dat hier meldt; het beeld van een toren die wordt opgeblazen, maakt veel associaties los, maar niet zo snel met dode vogels. Terwijl dat op jou misschien meer indruk heeft gemaakt dan het doen ontploffen van de toren zelf?

Truus Lucassen zei op 11 juli 2019 om 17:54 uur

Buitengewoon veel indruk maakte de kerkbrand op me!
We woonden in de Wilhelminalaan, dus we hadden ruim zicht op de achterkant van de kerk. er zat alleen een perceel bouwland achter van Frans van Hoek uit de Kerkstraat.
Ik was toen 10 jaar. Wat ik zag was een mini-rookpluimpje. Ik rende naar binnen en zei tegen mijn moeder: " Het brandt boven op de kerk!". Moeder dacht echt dat ik onzin verkocht. Ik ging weer naar binnen en nog geloofde ze me niet.
Intussen was mijn vader er met een kaki-tuinbroek aan. Hij had waarschijnlijk geen dienst. ( vader was bij de politie in Heesch)
Het begon behoorlijk te branden en vader sprong op zijn fiets richting kerk. Zijn toenmalige baas stuurde hem terug omdat vader zijn uniform niet aan had! Dus als de weerlicht naar huis en uniform aangetrokken. Ik was erg bang van die zwarte rookpluimen. Ik herinner me dat we nog wat glas-in-lood kregen uit de kerk. Heel, heel erg jammer dat de kerk niet is behouden.

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 15 juli 2019 om 09:03 uur

Jee Truus, wat een verhaal! Mooi dat je al die details nog zo scherp voor ogen hebt; het geeft precies aan dat het enorm indruk op je heeft gemaakt. En wat tekent voor de tijd (dat denk ik althans), om iemand die niet zijn uniform aan had weer terug te sturen! Was je vader daar verontwaardigd over, weet je dat nog?

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 21 januari 2013 om 11:24 uur

Ontmoeting met een globetrotter

vertelde op 31 januari 2009 om 14:23 uur

Klokken voor Petrus

vertelde op 24 september 2010 om 09:39 uur

Vlammen aan het water

vertelde op 24 november 2014 om 16:12 uur

De Petruskerk in Heesch