skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic

De Oostenrijkse bleekneusjes van Pater Van der Bom

Tijdens en na de Eerste Wereldoorlog zijn duizenden Oostenrijkse kinderen naar Nederland gekomen om aan te sterken. Initiator en organisator van deze actie was de pastoor van Oberhollabrunn, de in Oudenbosch geboren pater Anton van der Bom, een telg uit de bekende Oudenbosche boomkwekersfamilie Van der Bom.

Anton van der BomAntonius Johannes Maria van der Bom (1868-1919) had tien broers en zusters van wie er nog twee broers en twee zussen in het klooster intraden. In 1886 werd hij Minderbroeder in Zevenaar en in 1892 tot priester gewijd. Drie jaar later vertrok hij als missionaris naar Smyrna. Na vele omzwervingen als missionaris, overtuigde een Oostenrijkse geestelijke hem tijdens een zeereis op weg naar Amerika ervan in plaats daarvan naar Oostenrijk te gaan.

In 1902 meldde hij zich bij de aartsbisschop van Wenen. Deze benoemde hem als kapelaan in Kirchberg am Wagram. In 1910 werd hij pastoor in Oberfellabrunn en in 1913 van Oberhollabrunn.

Uit deze tijd dateert zijn brochure over het wonder van Pieter de Rudder uit Oostakker, waarin hij 1.000 Kronen uitlooft aan diegene, die de wonderbaarlijke genezing te Lourdes  van twee gebroken benen als wonder zou weten te ontzenuwen. Daar is overigens niemand in geslaagd.

OberhollabrunnPater Anton was een bezig baasje. Tijdens een verblijf in ons land deed hij een beroep op zijn vroegere dorpsgenoten om hem financieel te ondersteunen bij de bouw van een patronaat in zijn parochie. Het was hem namelijk een doorn in het oog dat er in Oberhollabrunn wel een socialistisch verenigingsgebouw was en geen rooms katholiek. Die actie leverde hem de benodigde 130.000 Kronen op, waarmee het patronaat Sankt Antoniusheim gerealiseerd kon worden.

Maar nu de bleekneusjes: naarmate de Eerste Wereldoorlog langer duurde, werd de voedselvoorziening in de omgeving van Wenen steeds nijpender. Van der Bom kon niet aanzien hoe de jeugd hieronder leed en ondervoed raakte. Hij vatte het plan op om groepen kinderen onder te brengen in het neutraal gebleven Nederland en hen daar gedurende zes weken aan te laten sterken. In 1917 vertrok hij, samen met zijn zuster die hem daarbij hielp, voor het eerst met 30 noodlijdende Oostenrijkse kinderen naar Nederland die ondergebracht werden in Oudenbosch, Etten-Leur en Langeweg. Dit herhaalde hij in 1918. Het jaar daarop vertrokken drie treinen naar Nederland. Op 28 oktober 1919 keerde Van der Bom voor de laatste keer naar Oberhollabrunn terug.

De laatste Oostenrijkse kindertrein vertrekt, 1924Pastoor Van der Bom leed die jaren aan een maagkwaal, die er door het slechte voedsel in Oostenrijk niet beter op werd. Zondagnacht 7 december 1919 kreeg hij een hevige aanval, waarop men besloot hem te opereren. De operatie verliep goed, maar er kwam een ernstige longontsteking bij ten gevolge waarvan hij op woensdagavond  10 december 1919 overleed.

Na zijn dood werd zijn werk in Nederland voortgezet door ’t R.K. Huisvestingscomité. Op 15 mei 1924 verliet vanuit ’s-Hertogenbosch de laatste trein met Oostenrijkse bleekneusjes Nederland. Duizenden Oostenrijkse kinderen waren in de jaren daarvoor in ons land ondergebracht. Velen kwamen in de jaren daarna nog terug bij hun voormalige gastgezinnen. Hechte vriendschappen waren er opgebouwd, die soms zelfs uitmondden in huwelijken.

Voor zijn grote verdiensten werd Anton van de Bom meermaals onderscheiden: met de Oostenrijkse Rode-Kruismedaille, de Franz-Josephmedaille en in 1918 met het Kruis van Verdienste met de Kroon.

Reacties (34)

Annie Heeringa-van der Lans zei op 3 november 2015
Mijn moeder kwam in WO 1 vanuit Wenen naar Nederland/Den Haag met de kindertrein. Ze werd ondergebracht bij een lieve familie in Wateringen. Ze is weer teruggegaan naar Wenen, maar ook weer hier teruggekomen. Ze is in 1928 getrouwd met een Hagenaar (mijn vader). Op hoge leeftijd is ze in 2001 overleden.
Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 4 november 2015
Dank voor uw spontane reactie. Heeft uw moeder nog ooit herinneringen aan haar verblijf in Nederland met jullie gedeeld of was zij daar nog te klein voor?
Joop van der ster zei op 6 juni 2017
Mijn moeder met twee zussen kwamen naar Nederland in 1919. Een zus is teruggekeert en de anderen zijn achter gebleven en getrouwd met nederlanders. Mijn moeder heeft haar moeder weer ontmoet in Dirksland na een afwezigheid van 31 jaren.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 6 juni 2017
Dag Joop, heeft je moeder wel eens verteld hoe het was om zo jong naar een ander land te gaan? Of hoe het was om haar moeder na zo lange tijd weer te zien?
Monique zei op 5 september 2017
Mijn oma Emilie Niedermayer kwam ook naar Nedeland, maar ik weet helaas niets van haar familie. Zij kwam in een pleeggezin bij de familie Kuiper ? in Meppel. Wie kan mij vertellen waar ik kan mee kan vinden over de familie van mijn Oma?
Norah zei op 5 september 2017
Hallo Monique,

Je vindt je oma terug bij www.alledrenten.nl Daarna niedermaijer invullen. Mogelijk ook nog een broer Anton?
In het bevolkingsregister Meppel staat zij vermeld * 11-08-1911 Ober Pensdorf ~~?(Oostenrijk). Ze zat in een pleeggezin bij de familie Kuipers-de Korte.
Ze heeft als het goed is, ook nog in Leeuwarden gewoond. Zoon Marten daar geboren die jong overleden is. www.wiewaswie.nl
Mvg.
Norah zei op 5 september 2017
Op 01-11-1935 zijn Gerrit Kijk in de Vegt en Emilie Maria Niedermayr in Leeuwarden getrouwd.
Emilie was in Pöndorf(Oost.)geboren, dochter van Anton Niedermayr en Emilie Jelinek. www.allefriezen.nl
En verder op de site www.delpher.nl hierna onder kranten.

Je kunt ook als je grootmoeder in 1939 nog in leven was, een persoonskaart van haar(en haar man) opvragen bij het CBG in Den Haag. Enige kosten aan verbonden.
Mvg.
Norah zei op 5 september 2017
Op www.delpher.nl is de achternaam ook te vinden onder -niedermayr-
Verschillende familieberichten.
Monique zei op 5 september 2017
Dank allen voor uw reactie!
Norah zei op 5 september 2017
Graag gedaan, ik tel niet voor twee;)
Monique zei op 5 september 2017
Oh haha, beste Norah, ik zag n aantal reacties, zag zo snel niet dat ze allen van jou waren.
Margreeth Rijkhof-Postma zei op 19 maart 2018
Mijn moeder, Kotilde Wallner, geboren in 1908 in Wenen, kwam kort na WO-I als hongerevacuee bij een pleeggezin in Leeuwarden en werd toen ze 14 jr was officieel als pleegkind ingeschreven in het bevolkingsregister.
Haar pleegouders hebben haar met veel liefde en zorg grootgebracht, een goede opleiding laten volgen.
Door haar huwelijk met mijn vader in 1933 kreeg ze de Nederlandse nationaliteit en behalve nu en dan met vakantie, is ze niet meer naar Oostenrijk teruggegaan.
Annie Heeringa-van der Lans zei op 19 maart 2018
Beste mevrouw Rijkhof, Uw kort verhaal gelezen en zowel uw moeder als de mijne zijn op dezelfde manier indertijd in Nederland gekomen. Uiteraard zal het verdere leven van uw moeder anders zijn verlopen dan de mijne, maar ze zijn beiden in Nederland gebleven. Daarvan zijn u en ik een levend bewijs.
Misschien leuk om met elkaar te mailen?
Hartelijke groeten Annie Heeringa-van der Lans aheeringa@casema.nl
Bovenaan heb ik al eens in 2015 een berichtje gestuurd.
Rini de Groot. zei op 19 maart 2018
Norah, bij ons op de afdeling Philips Röntgen werkte een man,Hr. Kijk in de Vegte, voor het werk vanuit Leiden naar Eindhoven verhuist.
Norah zei op 20 maart 2018
Rini, alles leuk en aardig, maar ik ben slechts de beantwoorder;) Dit is meer voor Monique, denk ik.
Mvg.
frank puylaert zei op 4 december 2018
Mijn moeder Marietje Temmerman ( 20 jaar) vertrok met haar zus Irma ( 18 jaar) naar Wenen met hun tante Mevrouw van Acker uit Westdorpe in, ik schat 1920.
Die tante had zoo veel heimwee naar dat meisje uit Wenen,dat haar gezondheid er onder leed; de jonge dames hadden de tijd van hun leven daar in Wenen bij de familie van dat 'adopt kind', een schat van een meisje van 10.
Toen ze geld nodig hadden en 100 gulden wisselden op de bank, kregen ze een koffer vol ( reeds sterk gedevalueerd ) geld mee…
Na een steeds uitgesteld vertrek uit Wenen, kreeg de tante onder weg een bloeding, ze overleed enkele weken later aan baarmoederkanker…
…………………………
In 1957 op bezoek bij vrienden in Wenen, werd ik in de kamer bij de ouders geroepen, waar ik in een kring kwam te zitten; Ze hieven het glas op Nederland, alle 10 aanwezigen waren eertijds in Nederland geweest ! Of ik heel Nederland
zeer hartelijk wilde bedanken namens hen allen en of ik dat ook echt hier wilde door geven...hetgeen ik bij deze doe... Frank Puylaert Sas van Gent, 2018.
Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 5 december 2018
Bedankt Frank voor je mooie verhaal. Wat fijn om te lezen dat deze tijd van beide kanten zo positief ervaren is: Je tante met heimwee naar 'haar adopt kind' en de 10 aanwezigen die alle in Nederland geweest zijn.
Anita Hamelink zei op 22 juli 2019
Mijn opa (alfred johann knapp) is ook in Drenthe terecht gekomen. Hoe kan ik er achterkomen, en waar staat het precies geregistreerd, wanneer hij exact hoe naar nederland is gekomen en bij welke familie hij verbleef voordat hij mijn oma trouwde? Ik heb wel wat aktes kunnen vinden over trouwen en geboorte van twee kinderen. Dank voor de reactie.
Norah zei op 23 juli 2019
Je zou kunnen zoeken op www.alledrenten.nl, dan naar -bevolkingsregisters-, vervolgens de achternaam invoeren.
Vind je niet waar je naar zoekt, kun je altijd het archief in Assen proberen.
Mvg.
Norah zei op 23 juli 2019
Dag Anita,

In de bevolkingsregisters staat onder de naam Knapp, Alpes(= foutief) geschreven dat je grootvader ambtshalve 10-04-1924 uit Wien gekomen is. Hij was toen 15 jaar oud, zijn geloof was R.K.
Dit is het enige wat ik eruit gehaald heb.
Norah zei op 23 juli 2019
Met bevolkingsregisters bedoelde ik van Hoogeveen, maar dat weet je wel;)
Andere mogelijkheden zoals gezegd www.drentsarchief.nl/contact

En als je grootvader in 1939 nog in leven was, een persoonskaart van hem bij het CBG in Den Haag aanvragen. Alleen hoop ik dat dit ook kan, omdat hij van origine geen Nederlander was.
Mvg.
Cor Kerstens
Cor Kerstens zei op 24 juli 2019
Beste Rini de Groot. Je artikel gelezen. Later traden diverse van deze kinderen met iemand uit Etten-Leur in het huwelijk. Misschien is dat in Uden ook wel gebeurd. Ik dacht, maar weet het niet zeker, dat er door de organisatie die de kinderen naar Nederland haalde, lijsten met namen werden bijgehouden.
Rini. zei op 24 juli 2019
Ja, Cor tijdens het schrijven van dit verhaal heb ik zo’n persoon in Uden opgezocht. Hij vertelde daar zelf een verhaal over te gaan schrijven dat ik jammer genoeg nooit tegen ben gekomen.
Norah zei op 24 juli 2019
Anita, je kunt ook twee persoonskaarten bestellen bij het CBG, en dan betaal je slechts voor één. Is te overwegen om van allebei je grootouders, of je grootvader en een ander persoon te bestellen.
Mvg.
Norah zei op 24 juli 2019
De huwelijksbijlagen, altijd belangrijk, zijn ook te lezen(scans via www.alledrenten.nl)
Vervolgens naar huwelijk Knapp-Benjamins in Hoogeveen 1932, en dan zie je direct wat je kunt aanklikken. Het zijn de pagina's 356 t/m 366.
Loek van der Heijden zei op 9 december 2019
Niet alleen na WO1 maar ook na WO2 kwamen Oostenrijkse kinderen naar Nederland. Wie weet hier meer over? Wie organiseerde deze reizen? Ik weet dat er bij mijn oma in Haarsteeg een kind was.
Henri Braakenburg zei op 16 april 2020
Mijn moeder Karola Katharina Martinek werd in 1909 in Wenen geboren. Vanaf 1924 heeft ze in Nederland gewoond bij haar, wat zij noemde, 'tweede vader en moeder', de familie Roeloffs In Den Haag/Wassenaar/Heemstede. Ik vermoed dat zij in 1922 voor het eerst in Nederland is geweest, mogelijk met een 'kindertrein'. Weet iemand of er nog passagierslijsten van die treinen bestaan? Zelf heeft zij altijd gezwegen over haar komst naar Nederland.
Monique Lubbers zei op 11 mei 2020
Hoi! Een late reactie, maar ook mijn oma kwam na WO1 van Wenen naar Nederland. Ze heeft contact gehouden met haar oudere zus, die ook mee kwam en vond later haar oudste broer terug. Maar ik weet verder niets van haar Weense familie. Ik zou heel graag hun adres in Wenen achterhalen, zodat ik in Wenen verder onderzoek kan doen. Ik heb gezien dat het 'comité ter verzorging van Oostenrijkse Arbeiderskinderen in Nederland' het transport en plaatsen van de kinderen verzorgde. Er moeten toch lijsten zijn met adressen van de kinderen? Heeft iemand dit misschien al eens onderzocht voor zijn of haar familielid? Ik ben blij met alle info en hulp!
Fred van Luit zei op 24 mei 2020
Hallo, ook mijn oma is na WO 1 bij een pleeggezin ondergebracht ik meen in Haarlem. Dit was de familie van Luit waar ze mijn opa heeft ontmoet. Mijn oma is teruggegaan naar Wenen waar mijn opa haar later ten huwelijk heeft gevraagd. Ze zijn naar mijn weten in Nederland getrouwd en hebben daarna in Zaandam gewoond. Een leuk weetje is dat mijn overgrootvader (de vader van mijn oma) op het hof van Kaiser Fransz Joseph (van Sisi) werkte en wij nog een foto hebben waar hij op te zien is samen met Fransz Joseph. Ik zou graag willen weten wanneer mijn oma naar Ned. is gekomen. Haar naam was Windmaiser. Bij voorbaat dank.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 29 mei 2020
Dat is zeker een heel leuk weetje, Fred! We zetten de foto er graag bij als je die naar ons mailt (via info@bhic.nl)

Wat betreft je oma: ik vind wel haar naam, Sophia Maria Anna Windmaisser (geboren 28 januari 1902 in Oostenrijk) maar niet de exacte datum wanneer ze naar Nederland is gekomen. Maar misschien kan het archief Zaandam je verder helpen? Probeer het eens via https://archief.zaanstad.nl/

Succes ermee!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!