i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Etten-Leur , Oudenbosch
Tags:

De Oostenrijkse bleekneusjes van Pater Van der Bom

vertelde op 2 februari 2015 om 14:26 uur

Tijdens en na de Eerste Wereldoorlog zijn duizenden Oostenrijkse kinderen naar Nederland gekomen om aan te sterken. Initiator en organisator van deze actie was de pastoor van Oberhollabrunn, de in Oudenbosch geboren pater Anton van der Bom, een telg uit de bekende Oudenbosche boomkwekersfamilie Van der Bom.

Anton van der BomAntonius Johannes Maria van der Bom (1868-1919) had tien broers en zusters van wie er nog twee broers en twee zussen in het klooster intraden. In 1886 werd hij Minderbroeder in Zevenaar en in 1892 tot priester gewijd. Drie jaar later vertrok hij als missionaris naar Smyrna. Na vele omzwervingen als missionaris, overtuigde een Oostenrijkse geestelijke hem tijdens een zeereis op weg naar Amerika ervan in plaats daarvan naar Oostenrijk te gaan.

In 1902 meldde hij zich bij de aartsbisschop van Wenen. Deze benoemde hem als kapelaan in Kirchberg am Wagram. In 1910 werd hij pastoor in Oberfellabrunn en in 1913 van Oberhollabrunn.

Uit deze tijd dateert zijn brochure over het wonder van Pieter de Rudder uit Oostakker, waarin hij 1.000 Kronen uitlooft aan diegene, die de wonderbaarlijke genezing te Lourdes  van twee gebroken benen als wonder zou weten te ontzenuwen. Daar is overigens niemand in geslaagd.

OberhollabrunnPater Anton was een bezig baasje. Tijdens een verblijf in ons land deed hij een beroep op zijn vroegere dorpsgenoten om hem financieel te ondersteunen bij de bouw van een patronaat in zijn parochie. Het was hem namelijk een doorn in het oog dat er in Oberhollabrunn wel een socialistisch verenigingsgebouw was en geen rooms katholiek. Die actie leverde hem de benodigde 130.000 Kronen op, waarmee het patronaat Sankt Antoniusheim gerealiseerd kon worden.

Maar nu de bleekneusjes: naarmate de Eerste Wereldoorlog langer duurde, werd de voedselvoorziening in de omgeving van Wenen steeds nijpender. Van der Bom kon niet aanzien hoe de jeugd hieronder leed en ondervoed raakte. Hij vatte het plan op om groepen kinderen onder te brengen in het neutraal gebleven Nederland en hen daar gedurende zes weken aan te laten sterken. In 1917 vertrok hij, samen met zijn zuster die hem daarbij hielp, voor het eerst met 30 noodlijdende Oostenrijkse kinderen naar Nederland die ondergebracht werden in Oudenbosch, Etten-Leur en Langeweg. Dit herhaalde hij in 1918. Het jaar daarop vertrokken drie treinen naar Nederland. Op 28 oktober 1919 keerde Van der Bom voor de laatste keer naar Oberhollabrunn terug.

De laatste Oostenrijkse kindertrein vertrekt, 1924Pastoor Van der Bom leed die jaren aan een maagkwaal, die er door het slechte voedsel in Oostenrijk niet beter op werd. Zondagnacht 7 december 1919 kreeg hij een hevige aanval, waarop men besloot hem te opereren. De operatie verliep goed, maar er kwam een ernstige longontsteking bij ten gevolge waarvan hij op woensdagavond  10 december 1919 overleed.

Na zijn dood werd zijn werk in Nederland voortgezet door ’t R.K. Huisvestingscomité. Op 15 mei 1924 verliet vanuit ’s-Hertogenbosch de laatste trein met Oostenrijkse bleekneusjes Nederland. Duizenden Oostenrijkse kinderen waren in de jaren daarvoor in ons land ondergebracht. Velen kwamen in de jaren daarna nog terug bij hun voormalige gastgezinnen. Hechte vriendschappen waren er opgebouwd, die soms zelfs uitmondden in huwelijken.

Voor zijn grote verdiensten werd Anton van de Bom meermaals onderscheiden: met de Oostenrijkse Rode-Kruismedaille, de Franz-Josephmedaille en in 1918 met het Kruis van Verdienste met de Kroon.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (17)

Annie Heeringa-van der Lans zei op 3 november 2015 om 12:47 uur

Mijn moeder kwam in WO 1 vanuit Wenen naar Nederland/Den Haag met de kindertrein. Ze werd ondergebracht bij een lieve familie in Wateringen. Ze is weer teruggegaan naar Wenen, maar ook weer hier teruggekomen. Ze is in 1928 getrouwd met een Hagenaar (mijn vader). Op hoge leeftijd is ze in 2001 overleden.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 4 november 2015 om 09:35 uur

Dank voor uw spontane reactie. Heeft uw moeder nog ooit herinneringen aan haar verblijf in Nederland met jullie gedeeld of was zij daar nog te klein voor?

Joop van der ster zei op 6 juni 2017 om 04:50 uur

Mijn moeder met twee zussen kwamen naar Nederland in 1919. Een zus is teruggekeert en de anderen zijn achter gebleven en getrouwd met nederlanders. Mijn moeder heeft haar moeder weer ontmoet in Dirksland na een afwezigheid van 31 jaren.

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 6 juni 2017 om 08:45 uur

Dag Joop, heeft je moeder wel eens verteld hoe het was om zo jong naar een ander land te gaan? Of hoe het was om haar moeder na zo lange tijd weer te zien?

Monique zei op 5 september 2017 om 14:59 uur

Mijn oma Emilie Niedermayer kwam ook naar Nedeland, maar ik weet helaas niets van haar familie. Zij kwam in een pleeggezin bij de familie Kuiper ? in Meppel. Wie kan mij vertellen waar ik kan mee kan vinden over de familie van mijn Oma?

Norah zei op 5 september 2017 om 15:55 uur

Hallo Monique,

Je vindt je oma terug bij www.alledrenten.nl Daarna niedermaijer invullen. Mogelijk ook nog een broer Anton?
In het bevolkingsregister Meppel staat zij vermeld * 11-08-1911 Ober Pensdorf ~~?(Oostenrijk). Ze zat in een pleeggezin bij de familie Kuipers-de Korte.
Ze heeft als het goed is, ook nog in Leeuwarden gewoond. Zoon Marten daar geboren die jong overleden is. www.wiewaswie.nl
Mvg.

Norah zei op 5 september 2017 om 16:12 uur

Op 01-11-1935 zijn Gerrit Kijk in de Vegt en Emilie Maria Niedermayr in Leeuwarden getrouwd.
Emilie was in Pöndorf(Oost.)geboren, dochter van Anton Niedermayr en Emilie Jelinek. www.allefriezen.nl
En verder op de site www.delpher.nl hierna onder kranten.

Je kunt ook als je grootmoeder in 1939 nog in leven was, een persoonskaart van haar(en haar man) opvragen bij het CBG in Den Haag. Enige kosten aan verbonden.
Mvg.

Norah zei op 5 september 2017 om 16:44 uur

Op www.delpher.nl is de achternaam ook te vinden onder -niedermayr-
Verschillende familieberichten.

Monique zei op 5 september 2017 om 19:31 uur

Dank allen voor uw reactie!

Norah zei op 5 september 2017 om 19:43 uur

Graag gedaan, ik tel niet voor twee;)

Monique zei op 5 september 2017 om 21:12 uur

Oh haha, beste Norah, ik zag n aantal reacties, zag zo snel niet dat ze allen van jou waren.

Margreeth Rijkhof-Postma zei op 19 maart 2018 om 14:25 uur

Mijn moeder, Kotilde Wallner, geboren in 1908 in Wenen, kwam kort na WO-I als hongerevacuee bij een pleeggezin in Leeuwarden en werd toen ze 14 jr was officieel als pleegkind ingeschreven in het bevolkingsregister.
Haar pleegouders hebben haar met veel liefde en zorg grootgebracht, een goede opleiding laten volgen.
Door haar huwelijk met mijn vader in 1933 kreeg ze de Nederlandse nationaliteit en behalve nu en dan met vakantie, is ze niet meer naar Oostenrijk teruggegaan.

Annie Heeringa-van der Lans zei op 19 maart 2018 om 14:53 uur

Beste mevrouw Rijkhof, Uw kort verhaal gelezen en zowel uw moeder als de mijne zijn op dezelfde manier indertijd in Nederland gekomen. Uiteraard zal het verdere leven van uw moeder anders zijn verlopen dan de mijne, maar ze zijn beiden in Nederland gebleven. Daarvan zijn u en ik een levend bewijs.
Misschien leuk om met elkaar te mailen?
Hartelijke groeten Annie Heeringa-van der Lans aheeringa@casema.nl
Bovenaan heb ik al eens in 2015 een berichtje gestuurd.

Rini de Groot. zei op 19 maart 2018 om 22:49 uur

Norah, bij ons op de afdeling Philips Röntgen werkte een man,Hr. Kijk in de Vegte, voor het werk vanuit Leiden naar Eindhoven verhuist.

Norah zei op 20 maart 2018 om 00:17 uur

Rini, alles leuk en aardig, maar ik ben slechts de beantwoorder;) Dit is meer voor Monique, denk ik.
Mvg.

frank puylaert zei op 4 december 2018 om 19:08 uur

Mijn moeder Marietje Temmerman ( 20 jaar) vertrok met haar zus Irma ( 18 jaar) naar Wenen met hun tante Mevrouw van Acker uit Westdorpe in, ik schat 1920.
Die tante had zoo veel heimwee naar dat meisje uit Wenen,dat haar gezondheid er onder leed; de jonge dames hadden de tijd van hun leven daar in Wenen bij de familie van dat 'adopt kind', een schat van een meisje van 10.
Toen ze geld nodig hadden en 100 gulden wisselden op de bank, kregen ze een koffer vol ( reeds sterk gedevalueerd ) geld mee…
Na een steeds uitgesteld vertrek uit Wenen, kreeg de tante onder weg een bloeding, ze overleed enkele weken later aan baarmoederkanker…
…………………………
In 1957 op bezoek bij vrienden in Wenen, werd ik in de kamer bij de ouders geroepen, waar ik in een kring kwam te zitten; Ze hieven het glas op Nederland, alle 10 aanwezigen waren eertijds in Nederland geweest ! Of ik heel Nederland
zeer hartelijk wilde bedanken namens hen allen en of ik dat ook echt hier wilde door geven...hetgeen ik bij deze doe... Frank Puylaert Sas van Gent, 2018.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 5 december 2018 om 11:27 uur

Bedankt Frank voor je mooie verhaal. Wat fijn om te lezen dat deze tijd van beide kanten zo positief ervaren is: Je tante met heimwee naar 'haar adopt kind' en de 10 aanwezigen die alle in Nederland geweest zijn.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 28 mei 2015 om 16:26 uur

De laatste kindertrein