skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Luud de brouwer
Luud de brouwer RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Luud de brouwer
Luud de brouwer RA Tilburg

Boxmeer in vogelvlucht

Rien Wols
Rien Wols Bhic
vertelde op 22 december 2005
bijgewerkt op 5 april 2022
De gemeente Boxmeer ligt aan de westoever van de Maas, aan de A73 en circa 25 kilometer ten zuidoosten van Nijmegen. Na de bestuurlijke samenvoeging van Boxmeer en Vierlingsbeek op 1 januari 1998 bestaat de gemeente uit elf kernen te weten: Beugen, Boxmeer, Groeningen, Holthees, Maashees, Oeffelt, Overloon, Rijkevoort, Sambeek, Vierlingsbeek en Vortum-Mullem. Het grondgebied telt ruim 11.500 hectare en ongeveer 29.360 inwoners.

Klik op de kaart voor een groter beeld
Klik op de kaart voor een groter beeld

De naam

Kasteel van Boxmeer
Kasteel van Boxmeer

Boxmeer heet van oudsher Meer, naar de dode Maasarm waaraan het kasteel lag. Dit water staat nog steeds als "de Meer" bekend. Op een eilandje in de Meer werd omstreeks 1200 een houten vesting gebouwd. Dat was het begin van het kasteel van Boxmeer. Daaromheen ontstond een dorp.

Het kasteel was ook het (bestuurlijke) middelpunt van de heerlijkheid Meer, die in handen was van leden van de familie Boc. De eerste heren en vrouwen van Meer noemden zich dan ook Boc van Meer. In de loop van tijd zijn de familienaam en de plaatsnaam samengesmolten tot het huidige Boxmeer.

Het gebied

De heerlijkheid Boxmeer strekte zich ook uit over de helft van Sambeek en geheel Oelbroeck, het latere Sint Anthonis. De heerlijkheid maakte deel uit van het Land van Cuijk, maar bleef daarin geheel zelfstandig, als soevereine heerlijkheid. Dat had een bijzonder gevolg: het omliggende Land van Cuijk ging na 1648 officieel deel uitmaken van Staats-Brabant. Daarmee werd dit gebied onderdeel van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Boxmeer bleef daar echter buiten. Het gebied had eigen heren, een eigen rechtspraak en een eigen, onafhankelijk bestuur. Door deze relatieve onafhankelijkheid kon bijvoorbeeld de rooms-katholieke religie hier uitgeoefend worden zonder enige beperking door de overheid.

Gemeentewapen 1817
Gemeentewapen 1817

Nederlandse gemeente (1813-2021)

Aan die situatie maakte de inval van de Fransen in 1795 een einde. Er kwamen nieuwe (landelijke) vormen van bestuur en rechtspraak. De heerlijkheid Boxmeer verdween en Boxmeer ging vanaf 1796 deel uitmaken van Noord-Brabant. Uiteindelijk behoorde Boxmeer dan toch officeel tot het grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden.

Gemeentewapen 1962
Gemeentewapen 1962

Na 1813 is daar geen verandering meer in gekomen. De gemeente Boxmeer werd een beetje groter In 1942, 1994 en 1998.

Gemeente Land van Cuijk

Op 28 oktober 2019 gingen de gemeenteraden van Boxmeer, Cuijk en Sint Anthonis akkoord met een herindelingsontwerp voor één nieuwe gemeente Land van Cuijk. Ook Mill en Sint Hubert haakte, na aanvankelijk tegen te zijn, aan op 30 januari 2020, nadat de inwoners de kans hadden gekregen zich over de fusieplannen uit te spreken.

In de gemeente Grave daarentegen, werd al jaren fel verzet gepleegd tegen aansluiting bij de nieuw te vormen gemeente, voor door de Lokale Partij Grave (LPG). Liever nog wilde men aansluiten bij Oss, maar die gemeente voelde daar weinig voor. De bestuurscoalitie van Grave viel zelfs in januari 2021, omdat het CDA besloot alsnog voor het Land van Cuijk te kiezen. Maar nadat ook hier een inwonersraadpleging was gehouden besloot de gemeenteraad op 6 april 2021 vrijwel unaniem om alsnog aan te sluiten bij de gemeente Land van Cuijk. Daags daarna gaven de andere fusiepartners groen licht, om Grave ook per 1 januari 2022 aan te laten sluiten.

Intussen was de Herindelingswet al op 11 februari vastgesteld door de Tweede Kamer. Door middel van een zogenaamde novelle kon de Eerste Kamer op 13 juli 2021 akkoord gaan met een herindeling inclusief de gemeente Grave per 1 januari 2022.

Overzicht van het industrieterrein
Overzicht van het industrieterrein

Ontwikkeling

Boxmeer is van oudsher altijd een agrarisch dorp geweest. Maar na de Tweede Wereldoorlog moderniseerde, dat wil zeggen industrialiseerde het dorp snel. Bedrijven als Stork, Friki en Akzo vestigden er zich. Ook vele kleinere bedrijven hebben zich in de loop der jaren op de Boxmeerse industrieterreinen gevestigd.

Die ontwikkeling is ook goed af te lezen aan de groei van de bevolking: in 1816 telde Boxmeer 1.786 inwoners. Dat aantal groeide gedurende de hele negentiende eeuw maar heel langzaam. Halverwege de eeuw, in 1849 waren er 2.136 inwoners en aan het begin van de nieuwe eeuw, in 1900 waren dat er 2.307. Halverwege de twintigste eeuw was dat aanzienlijk meer: 7.503 inwoners in 1950 (met dank aan Sambeek). Twintig jaar later waren dat er al 11.185. De samenvoeging met Vierlingsbeek in 1998 maakte dat de teller in 2000 al op 28.600 stond. Anno 2020 had de oude kern van Boxmeer ruim 12.500 inwoners, de hele gemeente ruim 29.000.

Michel Boogerd in 2007
Michel Boogerd in 2007

Typisch Boxmeer

Heel Nederland kent Boxmeer van de jaarlijkse Metworstrennen, van de Vaart en uiteraard de Ronde van Boxmeer (voor de Tourliefhebbers die er nog geen genoeg van hebben).

Bekende Boxmeerenaren

Boxmeer telt vele bekende persoonlijkheden en families. Om er een paar te noemen:

de "stamvader" Jan Boc (1269-1283);
de alleskunner Antonius Peelen (1601-1667), pastoor, medicus, jurist, historicus en muziekliefhebber;
de stichtster van het karmelietenklooster, de gravin-weduwe Magdalena de Cusance (1620-1689);
de componist van barokmuziek Benedictus Buns (1642-1720);
de laatste telg uit een aanzienlijk Boxmeers drostengeslacht, L.F. de Raet (1716-1797);
de "dolle graaf", een tragische leven vol intriges, Jean Baptist van Hohenzollern-Sigmaringen (1728-1781);
de jonkheer die het kasteel redde, Leopold F.J.J.J. van Sasse van Ysselt (1778-1844);
burgemeester, kamerlid en senator J.B.J. Hengst (1817-1892).

 

Boxmeer, poort van het Karmelietenklooster
Boxmeer, poort van het Karmelietenklooster

Monumenten

Boxmeer kent nog prachtige monumentale bouwwerken, die herinneren aan lang vervlogen tijden en allemaal zo hun geschiedenis hebben:

Kasteel van Boxmeer
Huize de Weijer
Karmelietenklooster
Sint-Petrusbasiliek
Elzendaalklooster
Nepomukkapel
Gemeentehuis
Zandhuis
Spieker
Rochuskapel

Boxmeer, Protestantse kerk
Boxmeer, Protestantse kerk

Religie

Boxmeer is overwegend rooms-katholiek. Kleinere protestantse geloofsgemeenschappen zijn eveneens in Boxmeer terug te vinden. De grootste en daarmee het tweede kerkgenootschap van Boxmeer is de Protestantse Kerk van Nederland, de voormalige Nederlandse Hervormde Kerk.

Reacties (17)

arno peters zei op 23 december 2010 om 23:10
Boxmeer( De Roode Landen) was in de Romeinse tijd al bewoond en zelfs 8000 jaar oude resten van bewoning zijn gevonden in de opgravingen op Sterkwijk.
De Romeinen hebben er een weg neergelegd op een verhoogd terras, de huidige maasdijk. Tevens werd er op de zomerdijk een alternatieve weg neergelegd en het bijzondere daarvan is wel dat deze Romeinse wegen, die lopen van Nijmegen naar Tongeren langs de Maas ( Brug in Cuijk, Maastricht enz) geopend zijn in het jaar 11 na Chr. Jawel exact 2000 jaar oud in 2011!!!!
Helaas wordt hier weinig aandacht aan geschonken ivm bezuinigingen, hoewel deze wegen nog steeds bestaan en in gebruik zijn. Hoogeweg-richting Beugenseweg, Heerstraat en Veerstraat/ 't Zand. Het zijn waarschijnlijk de oudste wegen van deze streek.
(Roode landen is de benaming die voor deze streek gebruikt werd voordat er sprake was van Boxmeer of Mehr. Een straatnaam die hiernaar verwijst is de Rollandse straat. Roode landen wijst op de rode kleur van het "oer" dat is een rode steen/grondsoort vol van roestvorming door het ijzergehalte)
Marilou Nillesen, namens BHIC bhic zei op 24 december 2010 om 10:15
Gelukkig kunnen we hier wel bij deze bijzondere feiten stilstaan, Arno. Misschien maar een klein monumentje maar toch... de informatie gaat in ieder geval niet verloren!

Bedankt voor je bijdrage.
arno peters zei op 10 januari 2011 om 20:01
Nog een paar bekende Boxmerenaren meer van deze tijd? Wat te denken van Sylvia Millecam. Wordt nog steeds geeerd met een mooi beeld in het Weyerpark. En natuurlijk ook Emiel Roemer, huidige SP-voorman. Verder enkele wereldkampioenen op het gebied van bv. sportvissen. En grote verdiensten voor andere sportievelingen
arno peters zei op 21 februari 2011 om 23:23
Uit "schetsen uit de geschiedenis van Boxmeer" door A.F.van Beurden.

"Nog flitsen door mijn denken heen de beelden van Boxmeer,
steeds geven zij het lieflijk dorp in held're kleuren weer.
Ik zie het glanzend vlak der Maas, het rietomkransde Meer, de groene wei, de purp'ren hei, het goudgeel graanveld weer.
De kerk, de kloosters, het kasteel, de Vaart met de ommegank, de harddraafpret in buis en keel, ik hoor den klokkenklank.
Dat alles schenkt mij zoete vree, geeft rust aan mijn gemoed, daarom wek ik deez' vur'ge bee dat God Boxmeer behoedt!
Gerard W. Ch. Lemmens
Gerard W. Ch. Lemmens zei op 5 augustus 2015 om 16:57
Het Bos Saxe Gotha te Boxmeer

Wie weet waar het bos Saxe Gotha te Boxmeer ligt ?
Het wordt genoemd in een akte van een ver familielid van mij:
7127.36 Index notarieel protocol Cuijk (7127.36), 3 febr. 1825.
13 Op verzoek van Bruno Hermans, bouwman te Boxmeer, openbaar verkopen van eikenbomen in zijn bos Saxe Gotha te Boxmeer, voor een totaalbedrag van f 636,25.
Zijn er ook fotos van dit bos ?

Met dank, Gerard lemmens
arno peters zei op 18 augustus 2015 om 05:20
Weinig over van Saxe Gotha helaaas. Is nu het huidige bedrijven/ industrieterrein. Daar staan onder andere Stork en MSD Intervet.
Gerard W. Ch. Lemmens
Gerard W. Ch. Lemmens zei op 7 oktober 2015 om 12:23
Zou het niet op zijn plaats geweest zijn om hier de geweldige publikatie over - Kasteel Boxmeer - van de hand van de geweldige geschiedkundige auteur - Rien van den Brand - te vermelden, want dat zie ik hier helaas niet vermeld ?/
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 7 oktober 2015 om 16:37
Goed dat je zijn naam noemt, Gerard, want het boek van de gewaardeerde Rien van den Brand over kasteel Boxmeer is zeker een aanrader! Zijn boek "750 jaar kasteel Boxmeer eens brandpunt tussen Brabant en Gelre" is zowel in te zien op de studiezaal in Grave als in Den Bosch.
Diane Steenlage zei op 6 juli 2016 om 20:15
Saxe Gotha, was een 3-hoekig bos, gelegen tussen de Anthonisweg (in het noorden), de oostkant liep in het verlengde van de Graafseweg (iets meer naar het oosten dan de Exportstraat) en dan vanaf de Sint-Anthonisweg dwars door de Gamma. En dan terug in WNW-lijke richting naar het laatste huis van de huizenrij aan de Sint-Anthonisweg.
Saxe Gotha lag ook aan de oude middeleeuwse handelsweg Venlo-Den Bosch.
Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 7 juli 2016 om 10:52
Gerard, je bent zeker niet de enige die moeite had met de ligging van Saxe Gotha. Zo stelt Harm Douma in het tijdschrift Merlet in 1976: 'Soms loop je jarenlang rond met een historisch probleempje. Bij mij was dit het geval met de benaming 'Saxe-Gotha.' De herkomst irriteerde me.'

In dit artikel (aanwezig in de studiezaal in Grave) kun je meer lezen over de benaming en de precieze ligging van dit bos en het voormalig jachthuisje. Bedankt voor jouw gedetailleerde aanvulling, Diane!

Je kunt trouwens ook op www.bhic.nl/kranten de zoekterm 'Saxe Gotha' invullen; dit levert tientallen zoekresultaten op!
Kees Wijnhoven zei op 7 juli 2016 om 13:04
Arno, het is nog niet te laat om een feestelijkheid op touw te zetten!
Statistisch, met de vele dateringen uit Cuijk, kan worden aangenomen, dat de Romeinen hier ca. 40 na Chr. voor het eerst aanwezig waren. Dat zal niet afwijken van Boxmeer, of heb jij andere bewijzen? Algemeen wordt aangenomen, dat keizer Claudius ca. 43 na Chr. deze weg aan heeft laten leggen, om de aanvoer voor zijn expeditie naar Engeland te bekorten.
Bewijzen hiervoor kan ik je leveren en zijn in het verleden door prof Bogaers ondersteund.
Gerard H.A.A. de Bie
Gerard H.A.A. de Bie zei op 17 mei 2017 om 12:13
Prachtig allemaal om te lezen. Geeft een positieve kijk op Boxmeer.
Wat ik me nog wel afvroeg : in reactie ' arno peters zei op 21 februari 2011 om 23:23 uur' wordt in het vers door A.F.van Beurden de tekst : ... de harddraafpret in buis en keel, .. gebruikt. Weet iemand wat daarmee werd bedoeld ??
Truus Weijers zei op 23 november 2017 om 08:37
Misschien een idee om het (voormalige) Kantongerecht ook in het rijtje van monumenten te vernoemen. De. steigers zijn weg en het wordt een pareltje voor Boxmeer
Truus Weijers zei op 23 november 2017 om 08:42
Misschien ook bij bekende boxmerenaren te vernoemen Guido Weijers, cabaretier.
Eigenaar van het monumentale Kantongerecht in Boxmeer.
MCH van den HOOGEN. zei op 29 november 2017 om 15:27
Het gebiedt de Saxe Gotha Lag vroeger als je BOXMEER vanuit St. anthonis binnen komt links van de weg, Nu rechts.
vroeger kom je boxmeer binnen vanuit St.anthonis bij halfweg recht door het bos dan komje in de Dr.peelenstraat uit. vroeger als je naar een ander dorp ging dan had je geen bordjes met richtig BOXMEER. maar dan kijk je naar de kerktoren en dan was dat de korsten routen.als je goed kijkt vanaf halfweg dan zie je de weg nog lopen.dan bos hoorde ook bij Saxe Gotha.
Leo zei op 24 november 2020 om 17:47
Bij mijn studie naar de herkomst van de naam 'Hoogstraat' die in NL ongeveer 130x voorkomt werd ik getroffen door de bijzondere vorm van die in Boxmeer. Het is duidelijk niet de 'Hoofdstraat' van het dorp, maar in samenhang met de 'Koorstraat' lijkt het alsof daar ooit een kerk gestaan zou kunnen hebben, waar nu een parkje/parkeerterrein liggen. Ook het sportcentrum 'tHoogkoor' lijkt naar een interessant verleden te verwijzen. Kan iemand mij hierover wijzer maken?
Bij voorbaat dank,
Leo
MCH van den HOOGEN. zei op 13 oktober 2021 om 15:56
Beste LEO.
HOOGSTRAAT, ik woon er nu.
Dat ligt hoger dan de Koorstraat en hoger dan de Hoogkoorstraat. Koorstraat en de Rapenstraat ligt op het laagste punt van Boxmeer, als je van uit de Steenstraat (ligt op een zandbank van de Maas.) via de Rapenstraat naar de Hoogstraat loopt ga je weer naar een zandbank van de Maas. dus die ligt hoog.
MCH van den HOOGEN.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Doe mee en vertel jouw verhaal!