i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Boxmeer
Tags:

Boxmeer in vogelvlucht

vertelde op 22 december 2005 om 09:13 uur

De gemeente Boxmeer ligt aan de westoever van de Maas, aan de A73 en circa 25 kilometer ten zuidoosten van Nijmegen. Na de bestuurlijke samenvoeging van Boxmeer en Vierlingsbeek op 1 januari 1998 bestaat de gemeente uit elf kernen te weten: Beugen, Boxmeer, Groeningen, Holthees, Maashees, Oeffelt, Overloon, Rijkevoort, Sambeek, Vierlingsbeek en Vortum-Mullem. Het grondgebied telt ruim 11.500 hectare en ongeveer 29.360 inwoners.

Klik op de kaart voor een groter beeld

De naam

Boxmeer heet van oudsher Meer, naar de dode Maasarm waaraan het kasteel lag. Dit water staat nog steeds als "de Meer" bekend. Op een eilandje in de Meer werd omstreeks 1200 een houten vesting gebouwd. Dat was het begin van het kasteel van Boxmeer. Daaromheen ontstond een dorp.

Het kasteel was ook het (bestuurlijke) middelpunt van de heerlijkheid Meer, die in handen was van leden van de familie Boc. De eerste heren en vrouwen van Meer noemden zich dan ook Boc van Meer. In de loop van tijd zijn de familienaam en de plaatsnaam samengesmolten tot het huidige Boxmeer.

Het gebied

De heerlijkheid Boxmeer strekte zich ook uit over de helft van Sambeek en geheel Oelbroeck, het latere Sint Anthonis. De heerlijkheid maakte deel uit van het Land van Cuijk, maar bleef daarin geheel zelfstandig, als soevereine heerlijkheid. Dat had een bijzonder gevolg: het omliggende Land van Cuijk ging na 1648 officieel deel uitmaken van Staats-Brabant. Daarmee werd dit gebied onderdeel van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Boxmeer bleef daar echter buiten. Het gebied had eigen heren, een eigen rechtspraak en een eigen, onafhankelijk bestuur. Door deze relatieve onafhankelijkheid kon bijvoorbeeld de rooms-katholieke religie hier uitgeoefend worden zonder enige beperking door de overheid.

Nederlandse gemeente

Aan die situatie maakte de inval van de Fransen in 1795 een einde. Er kwamen nieuwe (landelijke) vormen van bestuur en rechtspraak. De heerlijkheid Boxmeer verdween en Boxmeer ging vanaf 1796 deel uitmaken van Noord-Brabant. Uiteindelijk behoorde Boxmeer dan toch officeel tot het grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden. Na 1813 is daar geen verandering meer in gekomen. De gemeente Boxmeer bestaat tot op de dag van vandaag. , 1994 en 1998 is Boxmeer wel een beetje groter geworden.

Overzicht van het industrieterrein

Ontwikkeling

Boxmeer is van oudsher altijd een agrarisch dorp geweest. Maar na de Tweede Wereldoorlog moderniseerde, dat wil zeggen industrialiseerde het dorp snel. Bedrijven als Stork, Friki en Akzo vestigden er zich. Ook vele kleinere bedrijven hebben zich in de loop der jaren op de Boxmeerse industrieterreinen gevestigd.

Die ontwikkeling is ook goed af te lezen aan de groei van de bevolking: in 1816 telde Boxmeer 1.786 inwoners. Dat aantal groeide gedurende de hele negentiende eeuw maar heel langzaam. Halverwege de eeuw, in 1849 waren er 2.136 inwoners en aan het begin van de nieuwe eeuw, in 1900 waren dat er 2.307. Halverwege de twintigste eeuw was dat aanzienlijk meer: 7.503 inwoners in 1950 (met dank aan Sambeek). Twintig jaar later waren dat er al 11.185. De samenvoeging met Vierlingsbeek in 1998 maakte dat de teller in 2000 al op 28.600 stond. Op dit moment heeft de oude kern van Boxmeer 12.626 inwoners.

Michel Boogerd in 2007

Typisch Boxmeer

Heel Nederland kent Boxmeer van de jaarlijkse Metworstrennen, van de Vaart en uiteraard de Ronde van Boxmeer (voor de Tourliefhebbers die er nog geen genoeg van hebben).

Bekende Boxmeerenaren

Boxmeer telt vele bekende persoonlijkheden en families. Om er een paar te noemen:

de "stamvader" Jan Boc (1269-1283);
de alleskunner Antonius Peelen (1601-1667), pastoor, medicus, jurist, historicus en muziekliefhebber;
de stichtster van het karmelietenklooster, de gravin-weduwe Magdalena de Cusance (1620-1689);
de componist van barokmuziek Benedictus Buns (1642-1720);
de laatste telg uit een aanzienlijk Boxmeers drostengeslacht, L.F. de Raet (1716-1797);
de "dolle graaf", een tragische leven vol intriges, Jean Baptist van Hohenzollern-Sigmaringen (1728-1781);
de jonkheer die het kasteel redde, Leopold F.J.J.J. van Sasse van Ysselt (1778-1844);
burgemeester, kamerlid en senator J.B.J. Hengst (1817-1892).

Monumenten

Boxmeer kent nog prachtige monumentale bouwwerken, die herinneren aan lang vervlogen tijden en allemaal zo hun geschiedenis hebben:

Kasteel van Boxmeer
Huize de Weijer
Karmelietenklooster
Sint-Petrusbasiliek
Elzendaalklooster
Nepomukkapel
Gemeentehuis
Zandhuis
Spieker
Rochuskapel

Religie

Boxmeer is overwegend rooms-katholiek. Kleinere protestantse geloofsgemeenschappen zijn eveneens in Boxmeer terug te vinden. De grootste en daarmee het tweede kerkgenootschap van Boxmeer is de Protestantse Kerk van Nederland, de voormalige Nederlandse Hervormde Kerk.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (15)

arno peters zei op 23 december 2010 om 23:10 uur

Boxmeer( De Roode Landen) was in de Romeinse tijd al bewoond en zelfs 8000 jaar oude resten van bewoning zijn gevonden in de opgravingen op Sterkwijk. De Romeinen hebben er een weg neergelegd op een verhoogd terras, de huidige maasdijk. Tevens werd er op de zomerdijk een alternatieve weg neergelegd en het bijzondere daarvan is wel dat deze Romeinse wegen, die lopen van Nijmegen naar Tongeren langs de Maas ( Brug in Cuijk, Maastricht enz) geopend zijn in het jaar 11 na Chr. Jawel exact 2000 jaar oud in 2011!!!! Helaas wordt hier weinig aandacht aan geschonken ivm bezuinigingen, hoewel deze wegen nog steeds bestaan en in gebruik zijn. Hoogeweg-richting Beugenseweg, Heerstraat en Veerstraat/ 't Zand. Het zijn waarschijnlijk de oudste wegen van deze streek. (Roode landen is de benaming die voor deze streek gebruikt werd voordat er sprake was van Boxmeer of Mehr. Een straatnaam die hiernaar verwijst is de Rollandse straat. Roode landen wijst op de rode kleur van het "oer" dat is een rode steen/grondsoort vol van roestvorming door het ijzergehalte)

Marilou Nillesen bhic zei op 24 december 2010 om 10:15 uur

Gelukkig kunnen we hier wel bij deze bijzondere feiten stilstaan, Arno. Misschien maar een klein monumentje maar toch... de informatie gaat in ieder geval niet verloren!

Bedankt voor je bijdrage.

arno peters zei op 10 januari 2011 om 20:01 uur

Nog een paar bekende Boxmerenaren meer van deze tijd? Wat te denken van Sylvia Millecam. Wordt nog steeds geeerd met een mooi beeld in het Weyerpark. En natuurlijk ook Emiel Roemer, huidige SP-voorman. Verder enkele wereldkampioenen op het gebied van bv. sportvissen. En grote verdiensten voor andere sportievelingen

arno peters zei op 21 februari 2011 om 23:23 uur

Uit "schetsen uit de geschiedenis van Boxmeer" door A.F.van Beurden. "Nog flitsen door mijn denken heen de beelden van Boxmeer, steeds geven zij het lieflijk dorp in held're kleuren weer. Ik zie het glanzend vlak der Maas, het rietomkransde Meer, de groene wei, de purp'ren hei, het goudgeel graanveld weer. De kerk, de kloosters, het kasteel, de Vaart met de ommegank, de harddraafpret in buis en keel, ik hoor den klokkenklank. Dat alles schenkt mij zoete vree, geeft rust aan mijn gemoed, daarom wek ik deez' vur'ge bee dat God Boxmeer behoedt!

Gerard W. Ch. Lemmens
Gerard W. Ch. Lemmens zei op 5 augustus 2015 om 16:57 uur

Het Bos Saxe Gotha te Boxmeer

Wie weet waar het bos Saxe Gotha te Boxmeer ligt ?
Het wordt genoemd in een akte van een ver familielid van mij:
7127.36 Index notarieel protocol Cuijk (7127.36), 3 febr. 1825.
13 Op verzoek van Bruno Hermans, bouwman te Boxmeer, openbaar verkopen van eikenbomen in zijn bos Saxe Gotha te Boxmeer, voor een totaalbedrag van f 636,25.
Zijn er ook fotos van dit bos ?

Met dank, Gerard lemmens

arno peters zei op 18 augustus 2015 om 05:20 uur

Weinig over van Saxe Gotha helaaas. Is nu het huidige bedrijven/ industrieterrein. Daar staan onder andere Stork en MSD Intervet.

Gerard W. Ch. Lemmens
Gerard W. Ch. Lemmens zei op 7 oktober 2015 om 12:23 uur

Zou het niet op zijn plaats geweest zijn om hier de geweldige publikatie over - Kasteel Boxmeer - van de hand van de geweldige geschiedkundige auteur - Rien van den Brand - te vermelden, want dat zie ik hier helaas niet vermeld ?/

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 7 oktober 2015 om 16:37 uur

Goed dat je zijn naam noemt, Gerard, want het boek van de gewaardeerde Rien van den Brand over kasteel Boxmeer is zeker een aanrader! Zijn boek "750 jaar kasteel Boxmeer eens brandpunt tussen Brabant en Gelre" is zowel in te zien op de studiezaal in Grave als in Den Bosch.

Diane Steenlage zei op 6 juli 2016 om 20:15 uur

Saxe Gotha, was een 3-hoekig bos, gelegen tussen de Anthonisweg (in het noorden), de oostkant liep in het verlengde van de Graafseweg (iets meer naar het oosten dan de Exportstraat) en dan vanaf de Sint-Anthonisweg dwars door de Gamma. En dan terug in WNW-lijke richting naar het laatste huis van de huizenrij aan de Sint-Anthonisweg.
Saxe Gotha lag ook aan de oude middeleeuwse handelsweg Venlo-Den Bosch.

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 7 juli 2016 om 10:52 uur

Gerard, je bent zeker niet de enige die moeite had met de ligging van Saxe Gotha. Zo stelt Harm Douma in het tijdschrift Merlet in 1976: 'Soms loop je jarenlang rond met een historisch probleempje. Bij mij was dit het geval met de benaming 'Saxe-Gotha.' De herkomst irriteerde me.'

In dit artikel (aanwezig in de studiezaal in Grave) kun je meer lezen over de benaming en de precieze ligging van dit bos en het voormalig jachthuisje. Bedankt voor jouw gedetailleerde aanvulling, Diane!

Je kunt trouwens ook op www.bhic.nl/kranten de zoekterm 'Saxe Gotha' invullen; dit levert tientallen zoekresultaten op!

Kees Wijnhoven zei op 7 juli 2016 om 13:04 uur

Arno, het is nog niet te laat om een feestelijkheid op touw te zetten!
Statistisch, met de vele dateringen uit Cuijk, kan worden aangenomen, dat de Romeinen hier ca. 40 na Chr. voor het eerst aanwezig waren. Dat zal niet afwijken van Boxmeer, of heb jij andere bewijzen? Algemeen wordt aangenomen, dat keizer Claudius ca. 43 na Chr. deze weg aan heeft laten leggen, om de aanvoer voor zijn expeditie naar Engeland te bekorten.
Bewijzen hiervoor kan ik je leveren en zijn in het verleden door prof Bogaers ondersteund.

Gerard H.A.A. de Bie
Gerard H.A.A. de Bie zei op 17 mei 2017 om 12:13 uur

Prachtig allemaal om te lezen. Geeft een positieve kijk op Boxmeer.
Wat ik me nog wel afvroeg : in reactie ' arno peters zei op 21 februari 2011 om 23:23 uur' wordt in het vers door A.F.van Beurden de tekst : ... de harddraafpret in buis en keel, .. gebruikt. Weet iemand wat daarmee werd bedoeld ??

Truus Weijers zei op 23 november 2017 om 08:37 uur

Misschien een idee om het (voormalige) Kantongerecht ook in het rijtje van monumenten te vernoemen. De. steigers zijn weg en het wordt een pareltje voor Boxmeer

Truus Weijers zei op 23 november 2017 om 08:42 uur

Misschien ook bij bekende boxmerenaren te vernoemen Guido Weijers, cabaretier.
Eigenaar van het monumentale Kantongerecht in Boxmeer.

MCH van den HOOGEN. zei op 29 november 2017 om 15:27 uur

Het gebiedt de Saxe Gotha Lag vroeger als je BOXMEER vanuit St. anthonis binnen komt links van de weg, Nu rechts.
vroeger kom je boxmeer binnen vanuit St.anthonis bij halfweg recht door het bos dan komje in de Dr.peelenstraat uit. vroeger als je naar een ander dorp ging dan had je geen bordjes met richtig BOXMEER. maar dan kijk je naar de kerktoren en dan was dat de korsten routen.als je goed kijkt vanaf halfweg dan zie je de weg nog lopen.dan bos hoorde ook bij Saxe Gotha.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: